سه شنبه, 26 شهریور 1398

هفته‌نامه شماره ۵۷۳:  ۲۵ شهریور ۱۳۹۸

پرونده‌ای برای آب و حاشیه‌هایش
بی‌خبران تشنه

 ناصر صبحی
جرقه‌ اولیه پرونده آب، زمانی زده شد که یک منبع آگاه از انتقال آب شرب یک چاه با تانکر به مقصد منطقه گل‌گهر خبر داد. براساس شنیده‌ها این انتقال در میان مسئولان یک سوی مخالف و دو سوی موافق دارد. آب منطقه‌ای مخالف است و آب و فاضلاب و فرمانداری موافق. حتا برخی شایعات از ورود شورای تامین شهرستان به این پرونده و به نفع انتقال آب خبر می‌دادند. البته در نهایت مسئولان هر سه ضلع این ماجرا‏ یعنی آب منطقه‌ای،‏ آب و فاضلاب و فرمانداری در مصاحبه با ما برای عادی نشان دادن اوضاع تلاش وافر و قابل ستایشی داشتند.
با توجه به گستردگی موضوع‌های مربوط به آب‏، در نهایت گفت‌وگوها منحصر به تانکرهای حمل آب نشد و مباحث دیگری را که هر یک به نوعی با آب در ارتباط بودند،‏ دربرگرفت.

گفت‌وگو با محسن اسدی، رییس اداره امور منابع آب سیرجان:
مجانی بودن آب برای کشاورزی پیام بدی دارد

 پاسارگاد
رییس امور آب سیرجان بدون فوت وقت و با لبخند ما را می‌پذیرد. پاسخ‌های محسن اسدی در اکثر موارد کوتاه و موجز است اما به وقتش خالی از حس شوخ‌طبعی هم نیست اما به راحتی می‌توان نگرانی را نیز از فحوای برخی کلمه‌های محسن اسدی در ارتباط با موارد خاص نظیر میزان مصرف آب در کشاورزی، حجم سد، انتقال آب شرب به صنعت و...احساس کرد.
 گویا در حال حاضر میزان آب موجود در سد، یک سوم ظرفیت نهایی آن است.
حتی کمتر از یک سوم.
 دقیقا چقدر است؟
الان یازده میلیون متر مکعب.
 این ۱۱ میلیون قابل مصرف و انتقال به لوله‌هاست؟
کلا در حال حاضر در سد ۱۱ میلیون متر مکعب آب است. یک بخش از آب، باید برای پایداری سد، داخل سد بماند.
 چه میزان از این ۱۱ میلیون متر مکعب قابل استفاده است؟
سد، آورد آب هم دارد. این شکلی نیست که یک عدد ثابت باشد. الان از بالادست سد، یعنی از رودخانه دارد آب وارد سد می‌شود. ولی مقدار آوردش کم است.
 اجازه بدهید این‌طور بپرسم که چه میزان آب باید در سد به طور ثابت باقی بماند؟
حدود سه میلیون متر مکعب باید برای پایداری، در سد باقی بماند.
 ظاهراً ۱۲ میلیون متر مکعب آب برای تامین آب شرب سیرجان و نجف‌شهر نیاز است؟
سالیانه حدود ۱۸ تا ۲۰ میلیون متر مکعب آب برای این دو شهر نیاز داریم.
 پس در حال حاضر برای تامین آب سالیانه، نزدیک به ۷ تا ۹ میلیون متر مکعب کمبود داریم؟
عرض کردم که آورد هم داریم. ما الان ۱۱ میلیون از اینجا برداشت کنیم، از بالادست دوباره سد تغذیه می‌شود.
 اگر باران‌های اخیر اتفاق نمی‌افتاد وضعیت بغرنج‌تر از این می‌شد؟
قطعاً بغرنج‌تر بود ولی باران‌های اخیر آن‌چنان کمکی به پر شدن سد نکرد.
 چرا؟
به دلیل پراکندگی بارش‌ها. اگر خاطرتان باشد دو سال قبل بارش‌ها در مدتی کوتاه به وقوع پیوست اما مقدار بارش آن‌چنان بود که روان‌آب و سیلاب ایجاد کرد. خدا را شکر بارندگی امسال خوب بود اما پراکندگی‌اش باعث شد روان‌آب و سیلاب زیادی ایجاد نکند.
 تصور عمومی این است که به دلیل بارش‌های امسال، وضعیت آب خوب است.
نه. وضعیت به آن شکل که مردم ‌تصور کنند نیست. گفتم که کمتر از یک سوم حجم سد پر است.
 در چنین شرایطی باخبر شدیم که یک چاه آب شرب در منطقه‌ی شهرک صنعتی شماره‌ی یک به منطقه گل‌گهر فروخته شده.
فروخته نشده. چاهی که در شهرک صنعتی هست، چاه آب شرب است که با تانکر آب را می‌برند. آن‌ها تحت اختیار شرکت آب و فاضلاب است.
 آقای میرشاهی به صراحت گفتند که ما به هیچ عنوان آب به صنعت نمی‌دهیم و تامین آب صنعت در اختیار ما نیست اما شواهد چیز دیگری می‌گویند. موضع آب منطقه‌ای در این‌باره چیست؟
آب منطقه‌ای با این مسئله مخالفت دارد. فعلا موضوع دارد بررسی می‌شود تا ببینیم چه شکلی می‌شود این قضیه را درست کرد.
 منظورتان این است که می‌خواهید شکایت کنید؟
نه، شکایت که نه. می‌خواهیم رایزنی شود.
 اطلاع دارید چه میزان حجم از آب شرب در روز دارد منتقل می‌شود؟
نه متاسفانه.
 گویا تمایلی ندارید بحث را بازتر کنید؟
(با خنده): بهتر آن است که باز نشود.
 دوشنبه‌ی پیش در جلسه‌ی شورای شهر که رییس اداره محیط زیست نیز حضور داشت، بحث پایگاه نیروی دریایی به میان آمد. ما شنیدیم که در پایگاه از سفره‌ی آب برای کاشت صیفی‌جاتی مثل هندوانه بهره می‌برند.
کشاورزی در منطقه نیروی دریایی را قطعاً خیلی‌ها وقتی به سمت کرمان می‌روند، دیده‌اند. این را هم از طریق مسئولان شهر در حال پیگیری هستیم و هم از طریق جلساتی که با دوستان پایگاه نیرو دریایی قرار است بگذاریم. قرار شد در آن جلسه تصمیماتی راجع به این موضوع گرفته شود و انشاءالله موضوع را حل و فصل می‌کنیم. بعد از ‌آن که به نتیجه رسید، ماحصل را خدمت‌تان عرض می‌کنم.
 درگذشته یک‌بار برای همین موضوع خدمت‌تان رسیدم که فرمودید پایگاه اجازه بازدید به ما نمی‌دهد که برویم ببینیم چه خبر است. حالا به نظر شما فرمانده جدید پایگاه همکاری لازم را با شما خواهد داشت؟
ما پیگیر هستیم تا انشاالله جلسه‌ای با ایشان بگذاریم. این موضوع را از پیش از عید داریم پیگیری می‌کنیم. به هر حال فکر می‌کنم چون مسئولان پایگاه نیرو دریایی بومی نیستند و تغییر می‌کنند، شاید یک مقدار زمان می‌برد تا نسبت به مشکلات مربوط به منابع آب اشراف پیدا کنند. وگرنه اطمینان داریم راضی نیستند که چنین اتفاقی بیفتد. قطعاً موضوع به همین زودی‌ حل می‌شود.
 در مورد کاشت محصولات آب‌بری مثل هندوانه، مشکل فقط پایگاه نیست و کشاورزان هم در این مشکل سهیم هستند. با توجه به قیمت و ارزش واقعی آب و قیمت محصول نهایی، به جای این‌که کشاورز مثلا هندوانه بکارد تا بفروشد، اگر دولت بیاید و به او بابت آب پول بدهد و آب را در هر فصل زراعی بخرد، بهتر نیست؟
به یک شکل می‌شود گفت شاید درست باشد. البته باید حساب و کتاب شود ولی بله، شاید. چون در ازای هر یک کیلو هندوانه، حداقل چیزی حدود ۴۰۰ لیتر آب مصرف می‌شود. یک هندوانه ۵ کیلویی را اگر شما بروید و بخرید ۲۰۰۰ لیتر آب مصرف کرده که این عدد کمی نیست.
 چرا پول نقد به کشاورز نمی‌دهند تا هم خیال ما از بابت ماندگاری آب راحت باشد و هم کشاورز راضی‌تر که بدون خطر و زحمت، درآمد داشته باشد؟!
(با خنده): چه بگویم. این هم سؤالی است...! جالب است این هندوانه‌ها را که صادر می‌کنیم، یعنی عملاً داریم آب را صادر می‌کنیم. این خودش یک فاجعه است.
 ظاهراً هیچ اراده‌ای هم برای جلوگیری از این روند وجود ندارد.
خُب یک سری کارها دارد انجام می‌شود. مثلا الان ۲، ۳ سال است که در منطقه‌ی ارزوئیه هندوانه‌کاری را ممنوع یا محدود کردند. ولی به عقیده من در بحث آب باید فراتر از این‌ها کار انجام شود. باید خیلی فراتر، منسجم‌تر و بهتر عمل شود.
 آیا این روش درست است کسانی سال‌ها با آب رایگان فعالیت اقتصادی کرده‌اند و حالا مردم باید بهای آن‌ها را بپردازند؟
کشاورزی که به هرحال باید باشد. یعنی در تمام دنیا به این شکل است. کشاورز اگر نباشد گندم چطور تولید شود؟ همان هندوانه یا باقی مایحتاج مردم چطور تامین شود؟ ما بحث‌مان روی مصرف آب است و بر روی نحوه کشاورزی‌مان. ما باید به یک شکلی عمل کنیم که میزان مصرف آب‌مان را کاهش دهیم. باید برویم به سمت کشاورزی مدرن و مکانیزه. توسعه کشاورزی در حال حاضر باید ممنوع باشد که هست وگرنه عده زیادی اقتصاد خودشان، خانواده‌شان و شهرشان وابسته به کشاورزی است.
 شاید من منظورم را بد رساندم. نمی‌خواهم بگویم کشاورزی نباشد ولی باید بابت آب مبلغ قابل قبولی گرفته و برای چنین روزهایی ذخیره می‌شد تا در خشکسالی صرف تامین منابع آبی گردد.
بله، خُب تا سال ۸۳ بود و حق‌النظاره چاه‌های کشاورزی از کشاورزان گرفته می‌شد. مبلغش خیلی زیاد نبود اما گرفته می‌شد. از سال ۸۳ به این طرف بر اساس مصوبه مجلس حق‌النظاره از چاه‌های کشاورزی قطع شد. به هر حال همین که آب را مجانی بدهی، خودش پیام بدی است.
 نشست‌های زمین که در دشت سیرجان رخ می‌دهد، مربوط به برداشت آب‌های زیرزمینی است؟
بله، قطعاً.
 ممکن است دامنه‌ی این نشست‌ها به شهر سیرجان هم برسد؟
در پی عواقب نشست‌های زمین، قطعاً چنین اتفاقی می‌افتد‌. هر چه ما از دشت‌ها بیشتر آب برداشت کنیم، فضایی که در اختیار آب بوده خالی می‌شود. زمین آن حالت اسفنجی‌اش را از دست می‌دهد و تحت تاثیر وزن لایه‌های بالایی نشست می‌کند. امکان دارد در سیرجان هم چنین اتفاقی بیفتد. نه فقط در سیرجان که در کل کشور این اتفاق در حال رخ دادن است. الان در تهران اعلام می‌کنند که سالیانه ۳۰ سانتی‌متر زمین نشست می‌کند.
 میزان نشست زمین در سیرجان چقدر است؟
در سیرجان اندازه‎گیری نشده است. تشخیص میزان، احتیاج به ابزارآلات بسیار دقیق و پیشرفته‌ی اندازه‌گیری دارد.
 گویا در برخی مناطق فشردگی زمین باعث شده آب دیگر جذب زمین نشود.
خدمت‌تان عرض کردم که زمین حالت اسفنجی دارد. مثل اسفنج سوراخ‌هایی دارد که آب در آن ذخیره می‌شده است. وقتی زمین از آب تهی گردد، تحت تاثیر وزن لایه‌های بالایی، متراکم شده و آب‌خان از بین می‌رود. یعنی خانه‌ آب، محل ذخیره آب از بین می‌رود. امیدوارم مصرف ما به شکلی باشد که این اتفاق نیفتد آبخان‌های‌مان را به این شکل از دست ندهیم.
 پروژه‌ی انتقال آب چاه‌ها به تصفیه‌خانه، در تشدید روند ذکر شده نقش خواهد داشت؟
‌نه، ببینید! چاه‌ها تا ۲ سال پیش در شبکه آب شرب استفاده می‌شدند. از 2 سال گذشته که در پی بارندگی‌ها سد پر شد، تقریباً چاه‌ها خاموش شدند و شرکت آب و فاضلاب دارد از آب سد، آب شرب مردم را تامین می کند. این چاه‌ها باید برای مصرف شرب استفاده شوند. چاره‌ای جز این نداریم. نمی‌توانیم به مردم بگوییم آب نخورید.
 گویا قرار است در آینده بخشی از آب شرب سیرجان از بهشت‌آباد اصفهان تامین شود.
در حقیقت آب از سمت سرشاخه‌های کارون می‌آید.
 پس از این اتفاق، چاه‌ها از مدار تامین آب شرب خارج می‌شوند؟
بله، اگر بتوانیم از آن منطقه به اندازه کافی آب شرب بیاوریم. البته یک حساب دو دو تا چهار تا هم وجود دارد. یعنی این‌که اگر آب را از چهارمحال و بختیاری بیاورید، هزینه بسیار سرسام‌آوری دارد. در شرایط اقتصادی کنونی مملکت، یک مقدار مشکل است. از طرفی به هر حال تنش‌های اجتماعی نیز‌ وجود دارد. باید مسایل اجتماعی‌اش حل و اعتبارات‌ش تامین شود. اما اگر آب به اینجا برسد و اگر به حد نیاز باشد، قطعاً چاه‌ها از مدار خارج می‌شوند.
 روی پروژه‌ی انتقال آب از خلیج فارس برای شرب اصلا حساب نمی‌شود و فقط برای صنعت است؟
در حال حاضر فقط برای صنعت است چون سرمایه‌گذار بخش خصوصی است و دارد آب را برای مصارف صنعتی‌اش می‌آورد.
 در صورتی که قرار باشد آب خلیج فارس را به عنوان آب شرب استفاده کنیم قادر به تصفیه آن هستیم؟
بله، امکانش هست؛ چون بقیه کشورها دارند استفاده می‌کنند.
 منظورم در تصفیه‌خانه فعلی سد است.
با این تصفیه‌خانه نه. آب دریا EC پنجاه تا شصت هزار دارد که باید همان‌جا شیرین شود و یک‌سری فرآیندهایی روی آن انجام شود. حتی آبی که برا‌ی صنعت هم می‌آید همین اتفاق برایش می‌افتد؛ یعنی آن جا آب شیرین می‌شود. آب شور را نمی‌توانند اینجا بیاورند.
 این اصطلاح آب شیرین چون خیلی تکرار می‌شود، عموم فکر می‌کنند منظور آب آشامیدنی است.
نه، در حد آب آشامیدنی نیست، برای مصارف صنعتی است.
 تعداد کل چاه‌ها در سیرجان چندتاست؟
۱۲۸۴ حلقه چاه داریم.
 چه تعداد شرب و چه تعداد غیرقابل شرب؟
شرب و غیر قابل شرب یعنی چه؟
 مثلا یک چاه برای مصرف شرب است و چاه دیگر را می‌گویند فقط به درد آبیاری فضای سبز می‌خورد.
بله، هر چاهی یک نوع مصرف دارد. اکثر چاه‌های ما در بخش کشاورزی دارند مصرف می‌شود. EC این‌ها اگر تا ده یا دوازده هزار هم باشد استفاده می‌شوند اما در برخی مناطق EC 26 هزار است. این آب را اگر به درخت هم بدهیم، خشک می‌شود. آب شرب باید بهترین کیفیت را داشته باشند باید EC مناسب داشته باشد، املاح در حد نرمال باشد، مواد آلاینده‌ای مثل فلزات سنگین نداشته باشد و... هر جایی نمی‌توانیم چاه آب شرب را حفر کنیم. جاهای خاصی این کیفیت آب را به ما می‌دهد. آن مناطق را می‌گوییم مناطق حفاظت شده آب شرب.
 بر اساس تعریفی که شما به ما داده‌اید، چند چاه در سیرجان قابلیت شرب دارند؟
برای شهر سیرجان ۲۶ حلقه چاه برای تامین آب شرب اختصاص داده شده است.
باقی شامل کشاورزی و صنعت می‌شوند؟
آن ۲۶ چاه برای آب شرب شهر سیرجان و نجف‌شهر است وگرنه ما برای روستاها هم چهل و خُرده‌ای چاه داریم. در کل پنج درصد از مصرف آب‌مان برای مصارف شرب است. بیش از ۹۰ درصد برای مصرف کشاورزی و ۴ درصد بقیه برای خدمات و فضای سبز و صنعت استفاده می‌شوند.
 آبی که دارای EC بالا برای شرب است و مثلا در کشارزی استفاده می‌شود را نمی‌توان به چرخه‌ی مصرف شرب برگرداند؟
قرار نبوده که اصلا به چرخه آب شرب بیاید. نوع مصرفش از همان اول کشاورزی بوده است.
 صرف نظر از نوع مصرف، می‌شود آن را به چرخه‌ی شرب بازگرداند؟
این آب برای مصرف کشاورزی حفر شده. چه اصراری دارید آن را بچسبانید به آب شرب؟ چرا به آب شرب تبدیلش کنیم؟!
 می‌خواستم بدانم آیا چنین تکنولوژی‌ای وجود دارد؟
بله، آب شیرین‌کن می‌گذارند روی آن و انجام می‌شود اما خیلی هزینه‌بر است. اصلا عقل ایجاب نمی‌کند که چنین کاری که حداقل الان صرفه‌ی اقتصادی ندارد را انجام بدهید. وقتی منابع آب شیرین‌تر و بهتر هست چرا چنین کاری را انجام بدهی؟
 شما فرمودید که مصرف چاه بر اساس نوع کاربری تعیین می‌شود. این نوع کاربری به این معناست که اول چاه را امتحان می‌کنند که EC اش چقدر است بعد تصمیم می‌گیرند چه کاربری‌ای داشته باشد؟
سال‌هاست که برای مصارف کشاورزی دیگر چاهی داده نشده است. در قدیم مثلا طرف یک چاهی داشته و بر اساس قوانین متعددی که توی سال‌های گذشته وجود داشته، برایش پروانه گرفته است. چاه‌هایی که داده شده‌اند، اکثرا در بازه زمانی ۶۰ تا ۲۵ سال قبل هستند. حالا آن زمان این‌ها بر چه مبنایی داده شده‌اند، هرکدام‌شان شرایط خاص خودشان را داشته‌اند.
 کدام شرکت‌ها در حال حاضر چاه در اختیار دارند؟
تعداد دقیق در ذهنم نیست که بخواهم بگویم. شرکت شهرک‌های صنعتی فکر می‌کنم 4 تا دارد، منطقه ویژه ۳ یا ۴ تا دارد. گل‌گهر ۱۶ یا ۱۷ تا دارد. شرکت فولاد ایرانیان یک عدد دارد. گهرزمین یک عدد چاه دارد. فولاد ایرانیان هم چاه خریداری کرده است. البته برخی مثل شرکت شهرک‌های صنعتی یا منطقه ویژه از قبل چاه داشته‌اند. گل‌گهر از قبل ۱۵ حلقه چاه داشته و چندتایی را جدید خریده است.
 احتمال دارد چاهی از مدار شرب خارج شود؟
از لحاظ احتمالات بله.
 بر فرض که قرار باشد مصرف کل شهر از آب چاه تامین شود. انتظار شما برای دوام چاه‌های شرب فعلی برای چند سال است؟
نمی‌توانید همچین چیزی را بگویید. به خیلی از شرایط بستگی دارد؛ به میزان مصرف، میزان بارش، میزان تغذیه چاه‌ها و به خیلی از مسایل دیگر.
 سؤال را به این صورت مطرح کنم که تصور می‌کنید حجم آب شرب چاه‌ها چقدر است؟
(با خنده): اگر توی این بحث دنبال تیتر می‌گردید، در نمی‌آید! آب شرب چاه‌ها به این زودی‌ها تمام نمی‌شود.

 

در گفت‌وگو با مجید میرشاهی، رییس شرکت آب و فاضلاب شهری:
به صنعت هم آب شرب می‌دهیم

 پاسارگاد
برخلاف اداره‌ی برق که دادش از مصرف زیاد مردم به هواست، مجید میرشاهی رییس شرکت آب و فاضلاب شهری از روند کاهشی مصرف آب مردم راضی است و نسبت به رفع معضل کمبود آب شرب خوشبین. میرشاهی می‌گوید: «باید به مردم امید داد».
او خوشرویانه روبه‌روی ما نشسته تا با یکدیگر پیرامون تامین آب شرب، معضل آرسنیک، تصفیه‌خانه سد تنگوییه، فرسودگی و بازسازی لوله‌های آب و مسایل دیگر گفت‌وگو کنیم. البته میرشاهی از دادن برخی آمارها خودداری می‌کند و ترجیح می‌دهد در مسایلی که به قول خودش، به او ارتباطی ندارد، وارد نشود.
 دقیقا سد تنگوییه چقدر آب دارد؟
ظرفیت کلی سد تنگوییه 38.2 میلیون متر مکعب است. الان حدود ۳۰ درصد آب دارد. کماکان ۸۵ درصد آب شهرستان‌های سیرجان و نجف شهر را داریم از سد تنگوییه تامین می‌کنیم؛ به علاوه‌ی ۱۵درصد هم از چاه‌های با کیفیت که با آب سد مختلط می‌شود.
 پروژه‌ی انتقال آب چاه‌های شرب به سد به کجا رسید؟
در حال حاضر حدود ۳۵ درصد پیشرفت فیزیکی داشته است. در واقع دو مناقصه خرید لوله، یکی هفت و یکی ده کیلومتر باقیماند بود که در سطح استان انجام شد. با قولی که لوله‌سازی داده تا پانزدهم خرداد امسال لوله‌ها برای ادامه‌ی کار خط انتقال به سیرجان حمل می‌شوند. تمام همت ما این است که با اجرای زودهنگام عملیات اجرایی خط انتقال، بتوانیم هرچه زودتر این طرح را به بهره‌برداری برسانیم و دغدغه‌ی شهروندان سیرجان در مورد کیفیت آب برای همیشه برطرف شود.
 برآورد مالی این پروژه چه میزان بود؟
برآورد اولیه ۳۷ میلیارد تومان بود که با توجه به افزایش قیمت‌ها، حدود ۶۵ میلیارد تومان شده است.
 این تفاوت قیمت تقریبا دو برابری چگونه جبران خواهد شد؟
تمام سعی و تلاش مدیرعامل شرکت مهندسی آب و فاضلاب استان کرمان و حوزه معاونت مهندسی استان، بنده و مسئولان شهر در راستای تامین اعتبار باقیمانده طرح است. گل‌گهر وعده‌ی تخصیص 20 میلیارد تومان اعتبار به ما داده بود که تا الان حدود ۱۱ میلیارد تامین شده و مابقی آن انشاالله تامین خواهد شد. مکاتباتی هم با شرکت گل‌گهر در خصوص ترمیم میزان اعتبار با توجه به افزایش قیمت‌ها به نسبت ۳۷ به ۶۵ داشتیم که به همین میزان به 20 میلیارد اولیه اضافه کنند. مدیرعامل گل‌گهر قول مساعدی داده است که انشاالله محقق شود. از طرفی با مهندس آرش؛ معاون برنامه‌ریزی فرمانداری و مهندس بیگلری هم صحبت شده که حالا انشاالله یک بخشی از اعتبار نیز از حوزه شهرستان تامین شود. در حوزه‌ی آب‌های کشور هم دوستان یک بخشی را تا به حال تامین کرده‌اند و کماکان مکاتبات متعددی با کشور در جریان بوده و هست و انشاالله تامین اعتبار کامل این قضیه محقق شود و هرچه زودتر این پروژه به اتمام برسد.
 چقدر کمبود اعتبار دارید؟
چیزی در حدود مثلاً ۱۸ میلیارد تومان.
 چه میزان قول اعتبار به شما داده شده؟
قول‌هایی که حالا اگر محقق شود -که قطعا این اتفاق می‌افتد- بخش عمده‌اش قابل حل است. به هر حال اجرای این پروژه خط قرمز ماست و اجرای آن در دستور کار خواهد بود.
 اجرایی شدن کامل پروژه چه مدت به طول می‌انجامد؟
لوله که تا دو الی سه ماه آینده تامین خواهد شد. مابقی پروژه هم بیشتر از سه ماه طول نمی‌کشد. ما در جوار لوله برگشت به تصفیه‌خانه این خط انتقال را می‌کشیم و بخشی از هزینه‌ها را کاهش دادیم؛ یعنی موازی‌کاری نکرده‌ایم. جاده‌ی دسترسی آماده است. ساختار ایستگاه پمپاژ آماده است. کار تامین برق و تهیه پمپ‌های ایستگاه پمپاژ هم در دستور کار است. ما پیش‌بینی‌مان این است که انشالله نیمه‌ی دوم سال ۹۸ این پروژه به بهره‌برداری خواهد رسید.
 میزان آرسنیک آبی که وارد سد می‌شود چقدر است و پس از تصفیه چه میزان آرسنیک باقی می‌ماند؟
در ورودی تصفیه خانه در واقع بالای ۱۰۰ پی پی بی است. در تصفیه‌خانه کاملا نزدیک به صفر می‌کنیم و بعد توی خط انتقال می‌دهیم. الان خروجی را به صورت آنلاین چک می‌کنیم و نمونه ۵ دقیقه‌ پیش را به ما اعلام می‌کند. تصفیه‌خانه سیرجان از نظر کیفیت جزو بهترین‌ تصفیه‌خانه‌هاست و ما اکثر پارامترهای کیفی را براساس طرح تله‌متری داریم. طرح تله‌متری یعنی مانیتورینگ. در واقع کلیه تاسیسات آب آشامیدنی را اپراتور در اتاق تله‌متری می‌بیند و هر کدام از پارامترها که از مدار خارج شوند، به چندین نفر از جمله من پیامک زده می‌شود.
 میزان آرسنیک تصفیه‌خانه که گفتید نزدیک به صفر است، برای ما سیرجانی‌ها خبر خوبی است ولی میزان آرسنیک، برای بخش پاریز خبر خوبی نیست!
ما در شهر پاریز، هماشهر و زیدآباد روی هم‌رفته پنج دستگاه تصفیه لوکال نصب کردیم که در حال بهره‌برداری است. اطلاع‌رسانی لازم را هم انجام دادیم و گفتیم اگر استقبال مردم به حدی برسد که صف ایجاد شود، دستگاه دوم آماده بهره‌برداری است.
 از سخنان شما این‌طور متوجه شدم که مردم استقبال نکردند.
ما بر اساس نیازهای شهری و با توجه به جمعیت برآورد کردیم و دیدیم 2 دستگاه برای زیدآباد و ۲ تا دستگاه برای پاریز و یک دستگاه برای هماشهر پاسخگو هستند. هنوز ظرفیت دستگاه اولی برای دریافت آب پر نشده است. اگر پر شد، دستگاه دوم آماده به کار است. اگر یک صف کوچک تشکیل شود یا حتا استفاده از دستگاه اول در حدود ۷۰ درصد هم بشود، دستگاه دوم را به کار می‌اندازیم.
 ظرفیت دستگاه چقدر است؟
در شبانه‌روز ۱۸ متر مکعب ظرفیت تصفیه آب‌ دارد.
 مردم ترجیح می‌دهند از آب آرسنیک‌دار استفاده ‌کنند؟
به هر حال یک بخش از مردم استقبال می‌کنند. ما قیمت فروش آب این دستگاه‌ها را متر مکعبی در واقع ۱۵ هزار تومان، یعنی به ازای هر لیتر ۱۵ تا تک تومان در نظر گرفتیم تا در سبد هزینه خانوار اثر آنچنانی نداشته باشد. یک گالن ۲۰ لیتری ۳۰۰ تومان است.
 یک‌سری از مردم سیرجان گلایه دارند که اصلاً معلوم نشد پولی که برای تهیه کارت آب دادند به کجا رفت؟
ببینید! پروژه سیرجان تا پروژه پاریز، زیدآباد و هماشهر متفاوت است. سیرجان سرمایه‌گذار بخش خصوصی داشت. این قرارداد سرمایه‌گذاری بود که اگر خاطرتان باشد در سال ۹۵ لیتری ۳۰ تومان بود اما اوایل سال ۹۶ با توجه به این‌که سد تنگوییه پر شده بود و مشکل آرسنیک حل شد، دیگر مردم استقبال نداشتند. شرکت آب را به ازای هر لیتر ۳۷ تومان می‌فروخت. سرمایه‌گذار به واسطه این‌که استقبالی از مردم ندید و هزینه‌هایش هم بالا بودند دستگاه‌ها را جمع کرد و برد. بعد ما اعلام کردیم کسانی که پولی در کارت‌ها دارند مراجعه کنند و چند روزی هم دستگاهی در اداره موجود بود، نماینده سرمایه‌گذار هم این جا بود و اگر کسی در کارت پول داشت، پول را برگشت می‌دادند. کماکان اگر هنوز کسی هست که پولی را در این کارت‌ها دارد، به ما مراجعه کند. ما به سرمایه‌گذار منتقل می‌کنیم تا پول برگردانده شود.
 کل این پروژه نصب دستگاه‌ها و بعد در زمان اندکی جمع‌شدن‌شان یک مقدار عجیب و غریب بود. گفته می‌شود یک سری فشارها توسط اشخاص خاص که نگران تاثیر منفی وجود دستگاه‌های آب بر وجهه‌ی خود بودند، به سرمایه‌گذار وارد شده بود تا جمع کند و برود.
در واقع سیاست وزارت نیرو برای بحث کیفیت آب، سیستم‌های تصفیه لوکال (موضعی) بود. قرارداد سرمایه‌گذاری برای رفسنجان و سیرجان با شرکت «دلتا نیروی گامرون» منعقد شده بود و قرار بود پنجاه نقطه شهری در سیرجان و پنجاه نقطه شهری در رفسنجان دستگاه نصب شود. ظرفیت این دستگاه‌ها طوری پیش‌بینی شده بود که کل جمعیت سیرجان را پوشش می‌داد. هرچند به واسطه تحمیل مشکلات دریافت آب، مردم استقبال آنچنانی از دستگاه‌ها نکردند. ما ظرف مدت ۶ ماه حدود ۱۴ دستگاه در سیرجان و نجف‌شهر نصب کردیم. به محض اینکه تصفیه‌خانه سد تنگوییه آب شهر سیرجان را تامین کرد، مردم دیگر از دستگاه‌ها استقبال نکردند. کسی فشاری بالای دست این پروژه نداشت. سرمایه‌گذار به واسطه اینکه هیچ درآمدی نداشت، دستگاه‌ها را جمع کرد. کما این‌که در رفسنجان به صورت لوکال دارد تصفیه انجام می‌شود.
 یعنی سرمایه‌گذار پیش‌بینی مناسبی از شرایط نداشت و قربانی هوا شد؟!
در صورتی که سد تنگوییه آبی نداشت، این روش کماکان برقرار بود. روش تصفیه فقط همین بود.
 اگر دستگاه‌ها همچنان برقرار بودند، پروژه هدایت آب چاه به سد دیگر انجام نمی‌شد؟
ببینید! ما یک پروژه داشتیم که به صورت کوتاه‌مدت می‌بایست مشکل مردم را حل کند. آن روش، همین دستگاه‌ها بود.
 کوتاه مدت یعنی برای چه مدت؟
خُب حداقل ۲ الی ۳ سال. این پروژه کوتاه‌مدت بود. حالا به واسطه این‌که آب سد تنگوییه در اثر بارندگی تکمیل شد، روش کوتاه مدت کلاً منتفی و جمع شد. برای پروژه‌ی بلند‌مدت هم تامین آب از خلیج‌فارس پیش‌بینی شده و البته طرح تأمین آب از بهشت‌آباد اصفهان.
 اما مردم و نماینده‌های اصفهان مخالف هستند.
تامین آب درازمدت به عهده شرکت سهامی آب منطقه‌ای استان است. این را خواهش می‌کنم از آقای اسدی؛ رییس آب منطقه‌ای سیرجان سؤال بفرمایید. ولی برای شهر سیرجان هم از پتانسیل خلیج فارس و هم از پتانسیل تامین آب شهرهای شمالی استان کرمان، پیش‌بینی لازم انجام شده است. یعنی تامین آب شهر سیرجان در پکیج تامین آب شهرهای شمالی استان کرمان است.
 اگر موافق باشید برگردیم بر سر بحث سد تنگوئیه. پس از تصفیه‌ی آب، پسماند را چگونه مدیریت می‌کنید؟
آن چیزی که الان مشاور پیش‌بینی کرده است در واقع لاگون‌های تبخیر است. لاگون‌های تبخیر یعنی یک حوضچه‌هایی می‌سازند. پسماند مرتب توی حوضچه می‌رود. آن‌جا حجم حوضچه که در اثر تبخیر پر شد، دوباره پسماند را می‌فرستیم توی حوضچه بعدی. در نهایت در آینده یک جایی مدفون می‌شود.
 امسال بارندگی‌ها به نسبت خوب بوده اما گفتید فقط 30 درصد سد پر شده است
به هر حال ورودی‌اش خوب بوده. همیشه باید به مردم نوید بدهیم. انصافا هم امسال بارندگی خوب بود و هم سال ۹۵. انشاء‌الله در سنوات آتی هم خوب باشد تا مردم همیشه از ظرفیت آب‌های سطحی استفاده کنند.
 زمانی گفته بودید که حدود ۶۰ درصد از لوله‎های آب شبکه‌ی شهری فرسوده هستند.
با توجه به این که سیرجان رو به رشد است و جمعیتش دارد افزایش پیدا می‌کند در این فکر هستیم که همزمان با این‌که برنامه‌ی کاری برای بازسازی شبکه‌های فرعی داریم، لوپ‌های اصلی شبکه توزیع را هم بازسازی کنیم و به حدی برسانیم که پاسخگوی نیاز ۲۵ الی۳۰ سال آینده ما باشند. ما داریم کیفیت لوله‌های‌مان را بالا می‌بریم. سال قبل برای اولین بار در شهر سیرجان چدن‌داکتیل (چدن نشکن) اجرا کردیم که دارای عمر طولانی، بسیار مقاوم در مقابل ضربه، تنش و مسایل دیگر است و کیفیت آب را هم حفظ می‌کند.
 مساحت این پروژه چقدر است؟
ببینید! ما برنامه‌ریزی کردیم که تا ۵ الی ۶ سال آینده لوپ‌های اصلی‌مان را تقویت کنیم. با توجه به حدود ۵۰ تا ۶۰ کیلومتر بازسازی سالیانه شبکه در ۶ الی ۷ سال آینده کاملاً بازسازی کنیم.
 پس در مجموع ۶۰ درصد لوله‌ها مناسب هستند و ۴۰ درصد تا ۵، ۶ سال آینده تعویض خواهند شد؟
نه. بعضی از لوله‌ها هستند که ممکن است از نظر کیفیت مشکلی نداشته باشند اما پاسخ نیاز کوچه‌ای با ساختمان‌های مثلا ۱۰ طبقه‌ را نمی‌دهند.
 گویا آمادگی کامل دارید که اگر شهرداری یا فاضلاب جایی را حفر کند، شما هم عملیات بازسازی‌ را انجام دهید.
ما کماکان با مشکل تامین اعتبار مواجه هستیم ولی هیچ‌وقت جایی را که قرار است بازسازی کنیم به دوباره‌کاری نخواهیم کشاند.
 چطور تامین اعتبار می‌کنید؟
به صورت قراردادهای به قول معروف پشتیبانی عمل می‌کنیم. از یکی می‌خریم و پنج یا شش ماه دیگر پولش را می‌دهیم. خط قرمز ما این است که موازی‌کاری در شهر انجام ندهیم. برای منِ مدیر زشت است که خیابان ولیعصر را دوباره بکنم. اگر در این خیابان لوله‌ی آب ترکید، به من بایستی خورده بگیرند چون این خیابان نباید دیگر تا ۵ سال آینده کنده شود.
 علی‌رغم تلاش برای فرهنگ‌سازی، آبیاری آسفالت جلوی خانه توسط مردم ادامه دارد.
باید بیشتر فرهنگ‌سازی شود ولی مردم تا الان کمک کردند. آمارهای ما نشان می‌دهد که مصرف‌شان نسبت به سال‌های قبل کمتر شده و ما از روندش راضی هستیم. حداقل متوسط مصرف همشهریان به نسبت سال ۹۵ در ماه 1.2 متر مکعب کاهش پیدا کرده است و این جای خرسندی دارد. ولی هنوز هم کسانی هستند که جلوی در خانه یا حیاط‌شان را با آب می‌شویند. اگر کسی در هر ماه مصرفش را 2 متر مکعب کاهش دهد، چیزی در حدود ۷۰ لیتر می‌شود. هر سه خانواده‌ای که این کار را انجام دهند، دارند به یک نفر بدون تامین منابع جدید، آبرسانی می‌کنند.
 در حال حاضر متوسط مصرف آب یک خانواده چقدر است؟
متوسط مصرف حدود ۱۵ متر مکعب برای مسکونی است. در سال‌های اخیر بین ۲۵۰۰ تا ۳۰۰۰ واحد انشعاب فروختیم ولی منابع همان منابع بوده. مردم یک مقدار مصرف‌شان را کاهش دادند. همین‌طور بر اساس تصمیم «شورای عالی سازگاری با کم آبی»، ما پارسال با همکاری شهرداری ۳۰ درصد از مصرف آب شرب در فضای سبز کاهش دادیم و این روند ادامه دارد.
 امسال فکر می‌کنید چند درصد را بتوانید کاهش دهید؟
فکر می‌کنم ظرف مثلا سه سال آینده تقریبا جایی که برای فضای سبز آب شرب مصرف شود نخواهیم داشت یا بسیار کم خواهد بود.
 چند چاه با آب قابل شرب در سیرجان داریم؟
همه‌شان قابل شرب هستند. خواهش می‌کنم تعداد را نخواهید چون در واقع بعضی از آمارهای‌مان از لحاظ امنیتی باید محرمانه بماند.
 اما تا پیش از این ادعای وجود چاه‌های غیرقابل شرب در شهر شنیده می‌شد.
آب همه‌ی چاه‌ها قابل مصرف هستند. تنها مشکلی که دارند آرسنیک است که انشالله با خط انتقال چاه‌ها به تصفیه‌خانه، دیگر هیچ مشکلی وجود نخواهد داشت.
 چاه‌هایی که شرکت‌های معدنی با ادعای غیرقابل شرب بودن خریده‌اند چه؟
کی می‌گوید خریدم؟ در دشت سیرجان هیچکس چاهی نخریده. جز آن به ما ارتباطی ندارد. ما چاه‌های‌مان محفوظ و خط قرمز ما هستند.
 هیچ آبی از چاه به صنعت نمی‌دهید؟
به هیچ عنوان.
 حتا اگر خیال‌تان از آب شرب سد تنگوییه کاملا راحت باشد؟
ما مسئول تامین آب صنعت نیستیم.
 پس ماجرای تانکرهایی که از منطقه ویژه برای گل‌گهر آب می‌برند چیست؟
ما در کل کشور بحثی داریم به عنوان خدمات آب تانکری. در سیرجان هم داریم. تعرفه هم دارد و با قیمت مصوب هیئت مدیره فروش می‌رود.
 آب شرب است؟
آب شرب که... ببینید! اگر کسی در حاشیه شهر یک مرغداری داشته باشد و نتواند با لوله‌کشی آب بگیرد‏ ما باید با تانکر برای او آب‌رسانی کنیم. تامین آب شرب و بهداشت همه شرکت‌ها و ارگان‌هایی که در محدوده شهر هستند به عهده ما است.
 گل‌گهر جزو محدوده شهر محسوب می‌شود؟
آنجا هم به هر حال آب را برای شرب و بهداشت و این‌ها می‌برند. تامین آب عشایر هم بر عهده ما ست. در بعضی روستاها هم اگر بخواهند آب تانکری استفاده کنند و منبع تامین –مالی- را داشته باشند‏ از ما آب می‌گیرند. در همه شهرها هست. حالا در سیرجان به واسطه وجود تعداد زیاد شرکت‌های صنعتی‏ یک مقدار حجم -داده‌ی آب- بالاتر است ولی این کلا قانونی است و مشکل خاصی ندارد.
 استفاده‌ای که از این آب‌ها می‌شود صرفا برای شرب و موارد بهداشتی است؟
تعرفه‌ای که ما داریم‏ تعرفه آب تانکری است.‏ ممکن است توی شرب یا بهداشت استفاده شود یا ممکن است در واقع جای دیگری بخواهد استفاده شود بعد از این‌که آب را دادیم دیگر برای ما اهمیتی ندارد. نحوه استفاده‌اش را ردیابی نمی‌کنیم.
 میزان حجمی که روزانه برده می‌شود چقدر است؟
۷۰ یا ۸۰ تانکر در کل شهرستان.
 تحت عنوان آب شرب؟
تحت عنوان آب تانکری.
 تعرفه آب تانکری چه تفاوتی با تعرفه آب شرب دارد؟
بر اساس مصوبه هیئت‌مدیره است. ولی هر پتانسیلی که از محل فروش این آب داشته باشیم، برای اصلاح و بازسازی شبکه‌ها در شهرستان هزینه می‌شود. و میزانش هم قطعا از میزان کاهش پرت آب بالاتر نخواهد بود.
 می‌خواهید بگویید فروش تانکری مفید است؟
دقیقا. پتانسیل مالی‌ واقعاً ارزشمندی برای شهر است. حجم آب تانکری برده شده‏ به اندازه یک حلقه چاه هم نیست.
 در حال حاضر فقط از همین یک حلقه چاه برای آب تانکری استفاده می‌شود؟
بله.
 میزان تعرفه را نگفتید.
شما بنویسید که حدود ۸ هزار تومان.

 

معاون فرماندار در واکنش به ادعای ریخته شدن فاضلاب در اراضی کشاورزی:
ما هم شنیده‌ایم

 پاسارگاد
طی مصاحبه‌ها پیش می‌آید که مسئولان نکته‌ای را بگویند و بخواهند نوشته نشود یا از خبرنگار بخواهند دستگاه ضبط صدا را خاموش کند تا سخن مگویی را مطرح کنند اما برای اولین بار بود که یک مسئول، دستگاه ضبط صوت را در دست گرفت تا به قول خودش «کنترل مصاحبه» را در دست داشته باشد. این اتفاق در گفت‌وگوی پیش رو با معاون امور هماهنگی‌های عمرانی فرمانداری روی داد. هرچند بیگلری می‌خندد و می‌گوید: «نه، همین یک‌بار است.»
 ماجرای انتقال آب شرب از شهرک صنعتی شماره‌ی یک به منطقه گل‌گهر چیست؟
خدمت شما عرض شود آب منطقه‌ای کرمان یک کمیته تخصیص آب دارند که آنجا تقاضاها بررسی می‌شود، اعضا نظر و رای می‌دهند و تخصیص صورت می‌گیرد. همچنین یک کارگروه در فرمانداری وجود دارد به عنوان کارگروه «حفاظت از منابع آب» که از کاربری آب محافظت می‌کند. به این معنی که مثلا آب شرب تنها به مصرف شرب برسد. این‌که آب شرب را گفتم به این دلیل است که وظیفه داریم برای هرجایی حتی گل‌گهر آب شرب فراهم کنیم.
 یعنی آبی که منتقل می‌شود برای شرب است؟
تامین آب شرب، وظیفه ماست. حالا این‌که فرمودید الان معدن از چاه‌های شهرک صنعتی آب می‌برد، اول باید مشخص شود مالکیت‌ش با کیست. اگر در مالکیت شهرک صنعتی است، شهرک صنعتی نمی‌تواند آب را بفروشد ولی اگر مالکیت متعلق به امور منابع آب یا آب منطقه‌ای باشد، بحث‌ش جداست اما به هر حال کارشان را باید در چارچوب قانون انجام دهد.
 اگر از آب شرب برای مصارف صنعتی استفاده شود، فرمانداری برخورد خواهد کرد؟
قطعاً. وظیفه ماست. اگر گزارشی بیاید برخورد خواهیم کرد.
 یعنی شما گزارشی در این مورد ندیده‌اید؟ چون منابع ما می‌گویند نه تنها فرمانداری از ماجرا اطلاع دارد که به نفع صنعت دخالت کرده است.
در ارتباط با شهرک صنعتی، حداقل از وقتی که من در آبان ماه پارسال مسئولیت را برعهده گرفتم، گزارشی نشده است.
 در مورد بحث فاضلاب نیروی دریایی که در شورای شهر مطرح شد و بنابر اظهارات موجب اذیت شدن مردم شده است. یک مشکل عدم اجازه‌ی ورود به...
ورود - به پایگاه-یک بحث امنیتی است.
 توجه به این‌که فرمانداری...
فرمودید که این موضوع به شورای شهر هم کشیده شده؟
 بله. می‌خواهم بدانم آیا شما بازدیدی از وضعیت فاضلاب نیروی دریایی داشته‌اید؟
نه. در واقع، ما کارگروه پسماند هم داریم که موضوع به این کارگروه مربوط می‌شود. فکر می‌کنم انشاالله ظرف یک هفته آینده یا هفته بعدش ما جلسه کارگروه مدیریت پسماند را بگذاریم. یکی از مواردی هم که مطرح می‌شود این موضوع است.
 از قبل در برنامه‌ها بوده؟
سال گذشته این موضوع مطرح شده ولی شاید همین بحث امنیتی محدودیتی‌هایی را ایجاد کند. انشالله ما سعی می‌کنیم در کارگروه مطرح کنیم و به یک نتیجه مطلوب برسانیمش.
 برای رفع این مشکل راهکار دارید؟
این مسایل تخصصی است. محیط زیست یا آب و فاضلاب باید راهکار‌های‌شان را بیاورند که انشالله موضوع را حل کنیم. این بوی نامطبوع نباید مزاحم مردم باشد و به طور جد باید این قضیه پیگیری شود.
 در بخشی از صحبت‌های‌تان اشاره کردید که زمانی صحبت از انتقال فاضلاب نیروی دریایی به اراضی کشاورزی مطرح بود.
بله، این بحث مطرح بود که به دنبال اجرای این طرح بودند. البته این قضیه را ما شنیدیم؛ در این حد که...
 از چه منبعی شنیدید؟
حالا خاطرم نیست.
 می‌خواهم بدانم راهکار پایگاه بوده یا مسئولان چون اگر راهکار پایگاه بوده چرا فاضلاب را در زمین‌های کشاورزی خود رها نمی‌کنند؟
خاطرم نیست.
 ریختن فاضلاب انسانی در اراضی کشاورزی ممنوع است؟
حالا باید قانون را ببینیم که چه گونه است. باید بررسی کنیم و ببینیم ممنوعیت‌ش به چه نحوی است و ممنوعیتی که امور منابع آب می‌گذارد، شامل انتقال فاضلاب هم می‌شود یا نه. آن را باید در کارگروه تصمیم بگیریم.
 اگر فاضلاب پایگاه به فاضلاب شهری که در حال حاضر دارد احداث می‌شود، وصل شود بهتر نیست؟
بله، بهتر است.
 یا شاید این هم مشکل امنیتی دارد؟
(می‌خندد) تصمیم‌گیری‌اش با وزارت نیرو متولیانش در سطح شهرستان، امور منابع آب و آب و فاضلاب شهری و روستایی است. فاضلاب دیگر بحث امنیتی ندارد.
 البته بنده جدی پرسیدم. ممکن است واقعا بحث امنیتی وجود داشته باشد.
شاید در بحث پدافند غیرعامل یک‌سری محدودیت‌های نظامی و امنیتی وجود داشته باشد. به هر حال در جلسه‌ای که در کارگروه می‌گذاریم، دوستان باید بیایند و بررسی شود. بیشتر کارگروه‌ها، فلسفه شکل‌گیری‌شان همین است که همه بیایند و از خودشان دفاع کنند. ما بحث‌مان در فرمانداری بیشتر بحث هماهنگ‌کنندگی و نظارت بر اجرای قوانین است.