سه شنبه, 03 مهر 1397

هفته‌نامه شماره 529: 02 مهر 1397

گزارش پاسارگاد از طرح موتورگیری

موتورت را می‌خواهی برو «پارکینگ»

- بتول بلالی 

به مرد میانسال موتور‌سوار که ایست می‌دهند رنگ از رخش می‌پرد. بلافاصله صدای التماس‌های مرد بلند می‌شود. این تازه آغاز راهی است که یک سرش به پارکینگ‌ وصل می‌شود و سر دیگر آن به دوندگی و خرج‌و‌برج‌هایی که باید برای آزادی موتورش بپردازد. 

سال‌هاست شاهد دیدن صحنه‌های موتور‌گیری در چهارراه‌ها و خیابان‌های اصلی شهر و گاه دعوای موتور‌سواران و ماموران هستیم. هر ساله با شروع فصل تابستان موتورگیری‌ قوت می‌گیرد و صدها موتور راهی پارکینگ‌ها می‌شود. گرفتن برگه خلافی موتور،  جریمه کلاه ایمنی،  هزینه گرفتن گواهینامه،  بیمه‌نامه،تعویض پلاک و پارکینگ گاه بیش‌تر از خریدن یک موتور نو خرج دارد. اغلب به سراغ موتورشان نمی‌آیند و قید موتور را می‌زنند. 

- هزینه آزاد کردن موتور بیش‌ از قیمت آن است

به یکی از پارکینگ‌های توقیف وسایط نقلیه سر می‌زنم. درب پارکینگ بسته است و تنها راه ارتباطی با آنجا پنجره‌ی کوچکی است که فقط می‌توان با مسئول پارکینگ صحبت کرد. دوربین‌های امنیتی اطراف پارکینگ نصب شده‌اند. ورود به داخل پارکینگ و عکس‌برداری ممنوع است. مسئول پارکینگ زیاد پاسخگو نیست. زمانی که یکی از شهروندان برای ترخیص ماشین‌اش واردمحوطه شد، پارکینگ را دید زدم. تا چشم کار می‌کرد موتور بود. سیرجان پنج پارکینگ برای وسایل نقلیه توقیفی دارد که هر روز به نوبت پذیرای موتورهای توقیفی‌اند. پارکینگ‌هایی که سایه‌بان ندارند و وسایل نقلیه زیر باد و باران و آفتاب‌اند. مسئول پارکینگ‌ می‌گوید اگر پارکینگ سقف‌دار شود 35 درصد به نرخ هزینه پارکینگ اضافه می‌شود. نرخ موتور‌سیکلت توقیفی در هر شبانه‌روز 500 تومان و سالیانه مبلغ 182 هزار و پانصد تومان است. موتور‌ها با نظم در ردیف‌های افقی پارک شده‌اند. سال‌هاست که کسی برای آزادی‌شان اقدامی نکرده است. مسئول پارکینگ، تعداد موتور‌ها را می‌شمارد: «500، هزار، هزار و پانصد و...». امروز موتور آورده‌اند؟«نه» دیروز چطور؟ «یکی، دو تا آوردند». موتورهای توقیفی سال‌های 93 تا 96 را نشان می‌دهد؛«اگر این‌ها بیایند دنبال موتور‌شان پول پارکینگ‌شان بیش‌تر از پول موتور‌شان می‌شود. هزینه‌ها که بالا می‌رود موتور همین‌جا می‌ماند. سالیانه حدود 180 هزار تومان هزینه پارکینگ، 300 هزار تومان بیمه، 150 هزار تومان گواهینامه، 60 هزار تومان جریمه کلاه ایمنی تازه خلافی موتور هم باید صفر شود و مدارکش کامل». تعداد موتورهای توقیفی که پلاک قدیم دارند(فاقد پلاک ملی‌) یا اصلا پلاک ندارند نیز کم نیست. مسئول پارکینگ می‌گوید: «این موتورها جای ما را اشغال کرده‌اند، حاضریم هزینه‌ی پارکینگ را تخفیف بدهیم و بیایند آن‌ها را ببرند». قیمت این موتورها چقدر است؟ «350 تا 400 هزار تومان ولی بخواهند موتور را آزاد کنند باید 600 هزار تومان بدهند. موتورهای گران‌قیمت چی؟«می‌آیند و آزاد‌شان می‌کنند». برخی موتورهای تصادفی آنقدر له شده‌اند که می‌فهمی بر سر صاحب آن چه آمده است؛ «موتورهای تصادفی همه کشته دادند. طرف با موتور زمین خورده و مرده؛ یک کلاه ایمنی جانش را نجات می‌داد». ماهیانه چند موتور به پارکینگ می‌آید؟ «تقریبا 60- 50 موتور». 

- برخی موتورها ارزش آزاد شدن ندارند

پارکینگ بعدی نیز مملو از موتورهای در انتظار آزادی ‌است. مسئول آن می‌گوید بیش‌تر موتورها به خاطر عدم استفاده موتور‌سوار از کلاه ایمنی و عدم گواهینامه به پارکینگ منتقل می‌شوند و معتقد است بیش‌ترشان مربوط به افغانی‌ها هستند. مرد میانسالی بعد از ده ماه توقیف موتورش به پارکینگ مراجعه کرده؛ «می‌خوام موتورم رو ببینم اگر ارزش داره برم دنبال نامه‌ی آزادیش». صاحب پارکینگ جواب داد: نمی‌شود، موتورت مدل چه سالی هست؟ «مدل 86» مدل 86 از رده خارج است. کار کرد موتور تا ده سال است. دیدن موتور هم ممنوع است. این پارکینگ حدودا هزار و 500 موتور توقیفی دارد. 

سعید جوان 23 ساله‌ کلاه ایمنی نداشته برای تحویل موتورش مراجعه کرده اما با جواب برو فردا بیای مسئول پارکینگ روبه‌رو شده است؛«فردا خیلی دیره من امروز با موتورم کار دارم. پیک موتوری هستم. از صبح تا الان برای صاب‌کارم 10 هزار تومان کار کردم در صورتی که هر روز 100 هزار تومان برایش کار می‌کردم. امروز را باید جریمه بدهم». به گفته‌ی سعید همیشه هنگام موتور‌گیری ماموران رفتار خوبی ندارند؛ «سوییچ موتور را از توی دستم کشید و گرفت. یکی از ماموران گفت اگر ندهی می‌گویم از طرف کلانتری بیایند بزنند و ببرندت. الان خیلی خوب شده قبلا با مشت و لگد موتور را می‌گرفتند و گاهی به کتک‌کاری می‌کشید». از این به بعد کلاه ایمنی می‌گذاری؟ «نه. توی گرما مرغ بریون می‌شم چطوری کلاه بگذارم؟» موتورت چقدر قیمت دارد؟ «شش میلیون تومن» اگر موتورت را تحویل نگیری چکار می‌کنی؟ «دزدی بهترین راهه. هر روز که بیرون می‌یام مرتب به من می‌گن از این طرف نری دارن موتور می‌گیرن».

موتور علی بیمه و سند ندارد. علی حتی گواهینامه و کلاه ایمنی هم ندارد. قیافه علی نشان می‌دهد کارش لنگ همین موتور درب و داغون است؛ «اگر موتورم را بگیرند دیگه باید دنبالش نرم. تو خیابون شریعتی می‌رفتم بهم خبر دادن که سر فلکه شهرداری دارن موتور می‌گیرن دور زدم و خلاف جهت ماشین‌ها حرکت کردم و فرار کردم». 

- برخورد با موتور‌سواران جزو وظایف ما ست

به گفته‌ی سرهنگ سالاری طرحی به اسم موتور‌گیری نیست. نام طرح، برخورد با تخلفات موتور‌سیکلت‌سواران است که شامل نداشتن کلاه‌ ایمنی و گواهینامه، حرکت در پیاده‌رو، حرکات نمایشی، نقص فنی سیستم روشنایی می‌شود و هر روز اجرا می‌شود». سرهنگ سالاری معتقد است این طرح صد‌در‌صد موثر بوده و تخلف موتور‌‌سواران کم شده است؛ «اگر موتور فردی به خاطر حرکات نمایشی گرفته شود، بار دوم رعایت می‌کند. در حیطه‌ی وظایف ماست که با موتورسیکلت‌سواران برخورد کنیم». به گفته‌ی وی این طرح مشترک نیروهای انتظامی است و از دیرباز اجرا می‌شده است.

رییس راهنمایی‌و‌رانندگی در مورد این سئوال که مردم می‌گویند ماموران موظفند روزانه ده موتور را بگیرند، پاسخ داد: «این طرح موظفی نبوده. کار پلیس نوشتن اخطاریه است. مگر می‌شود کسی تخلف نداشته باشد و ما برای او تخلف بنویسیم؟»  از نظر سرهنگ سالاری اجرای طرح با خشونت همراه نیست؛ «مدارک و کلاه ایمنی داشته باشند خشونتی در کار نیست. اولا با بحث حقوق شهروندی کسی نمی‌تواند خارج از قانون عمل کند و با وجود فضای مجازی مامور نمی‌تواند با خشونت و فراتر از قانون رفتار کند. اینکه طرف اصرار دارد موتورش را ببرد و نمی‌گذارند، اسمش می‌شود خشونت ولی این خشونت نیست». 

رییس راهنمایی‌‌و‌‌رانندگی فعالیت‌های انجام‌ شده درباره فرهنگ‌سازی برای موتور‌سیکلت‌سواران را شرح داد؛ «امسال هفته ناجا حدود 150 کلاه ایمنی بین موتور‌سواران خصوصا افراد مسن پخش کردیم. برای موتور‌سواران کلاس آموزشی ‌می‌گذاریم. همچنین با همکاری موتورفروشان بنرهایی با شعارهایی درباره ایمنی موتورسواران در سطح شهر زده‌ایم».

- طرح موتور‌گیری نتیجه‌بخش بوده است

سرهنگ محمدرضا ایران‌نژاد فرمانده نیروی انتظامی شروع طرح موتور‌گیری را از زمانی می‌داند که تولیدموتورسیکلت و استفاده‌ی بی‌رویه آن بالا رفت. از وی درباره طرح موتورگیری می‌پرسم.   

«با موتورسیکلتی کار داریم که باعث سلب آسایش مردم می‌شود، افرادی که مقررات و الزامات قانونی را رعایت نمی‌کنند.  در بحث توقیف موتور‌سیکلت تعدادی موتور‌سیکلت مسروقه هم کشف کردیم. اگر طرح را تعطیل کنیم هرج‌و‌مرج بیداد می‌کند و نمی‌شود آن را کنترل کرد. نتیجه این طرح خوب بوده، به مرور زمان کاهش تصادفات و افراد مصدوم، کاهش هزینه‌های درمان و مراقبت را داریم. در 70 روز ابتدایی سال 97 نسبت به سال قبل، 16 درصد کاهش تخلفات موتور‌سیکلت‌‌سواران را داشته‌ایم. سال گذشته بیش از 670 موتور و امسال 560 موتور توقیفی در این بازه زمانی داشته‌ایم». 

در ادامه برخی پاسخ‌های فرمانده انتظامی سیرجان به پرسش‌های پاسارگاد را بخوانید.

- طرح برخورد با موتور‌سواران با همین شیوه ادامه پیدا می‌کند؟

«شاید شگرد و روش‌ها عوض شود ولی تعطیل‌شدنی نیست تا روزی که مسایل قانونی رعایت شود. چه اشکال دارد مردم به آموزشگاه‌ها مراجعه کنند و گواهینامه بگیرند. باید این طرح اجرا شود تا مثل کمربند ایمنی برای خودروها رعایت مقررات عادت شود». 

- اگر حادثه‌ای حین موتور‌گیری برای موتور‌سوار  اتفاق بیفتد، چه پاسخی به آن داده می‌شود؟ 

«ما درصدد ایجاد حادثه وخطر برای مردم نیستیم. اینکه فرد چون احساس خطر می‌کند برخلاف جهت فرار می‌کند، خلاف مقررات است. معمولا  این‌ موتورها بیمه و مدرک ندارند یا سرقتی است. نمی‌توانیم کارمان را به خاطر یک یا دو مورد تعطیل کنیم ولی درصدد اصلاح موارد حادثه‌ساز هستیم. ممکن است یک باغبان در مزرعه‌اش بخواهد علف هرزی را از بین‌ گل‌ها دربیاورد پا روی یک شاخه گل هم بگذارد، این موارد غیر قابل پیش‌بینی است».

 اعمال خشونت نیروهای انتظامی نسبت به نیروی‌های راهنمایی‌و‌رانندگی در این طرح بیش‌تر است.

«شکایات در مورد برخوردها کاهش پیدا کرده‌اند و اگر موردی باشد ما با طرف برخورد سختی داریم و الان موضوع ضرب‌وشتم و استفاده از باتوم خیلی کم است». 

 چه تصمیمی برای موتورهایی که سال‌ها در پارکینگ‌اند، گرفته می‌شود؟ 

«در برخی مناسبت‌ها مثل دهه فجر و هفته نیروی انتظامی تخفیف‌ها و عفو‌ها داده می‌شود. سالی سه، چهار مرتبه مسئولان امتیازاتی می‌دهند تا افراد موتور‌های‌شان را ترخیص کنند. در نهایت در یک بازه‌ی زمانی خاصی موتورها تحویل ستاد اجرایی فرمان امام می‌شوند و براساس قیمت کارشناسی به فروش می‌رسند. الان می‌توانند موتورها را یکی، دو ماهه بیمه کنند تا بتوانند موتور را ترخیص کنند. سعی می‌کنیم با حداقل جریمه کارشان را انجام دهیم اما برخی موتورها مشکل قضایی دارند و باید منتظر دستور قضایی برای رفع توقیف باشند».

 در بحث فرهنگسازی چه تدابیری دارید؟

«فرهنگسازی کار ما نیست کار همه است آموزش‌و‌پرورش، دانشگاه‌ها، اداره فرهنگ و ارشاد، ائمه جمعه و جماعات، مسئولان فرهنگی شهر حتی NGOها دخیل‌اند و ما هم در معاونت اجتماعی با همکاری نشریات مطالبی را اعلام می‌کنیم. در طول سال با حضور در مدارس به نوجوانانی که به سن قانونی نرسیده‌اند و  از موتور استفاده می‌کنند، آموزش می‌دهیم. ما با کسی سر ناسازگاری نداریم».