شنبه, 04 خرداد 1398

هفته‌نامه شماره 559:  30 اردیبهشت 1398

جنبش «پسماند صفر»

 فاطمه رضایی‌مراد
مدتی است که شاهد گسترش فعالیت‌ها و جنبش‌های مختلف زیست‌محیطی به ویژه در جهت کاهش زباله در دنیا هستیم. فعالیت‌هایی که اخیراً پای خود را به فضاهای مجازی نیز از طریق معرفی انواع کمپین‌ها در جهت حرکت به سوی یک زندگی پایدار، باز کرده است. از مهم‌ترین این جنبش‌های جهانی می‌توان از سبک زندگی «پسماند صفر» نام برد که روزانه افراد زیادی را به ویژه در ایران به سوی خود جذب می‌کند. خوب است پیش از پرداختن به جزییات آن به ضرورت کاهش و حذف پسماند از جمله پلاستیک بپردازیم. زباله را می‌توان یک معضل تازه در کل تاریخ بشریت دانست. آیا تاکنون از خود پرسیده‌ایم که چرا در هیچ دوره‌ای انسان‌ها اینگونه که ما این روزها با آن مواجهیم، روبه‌رو نبوده‌اند؟ علت عمده‌اش را می‌توان رشد بی‌رویه‌ی مصرف پلاستیک از یک‌بار مصرف‌ها گرفته تا انواع بسته‌بندی‌های ناپایدار آسیب‌زا و... ذکر کرد که خود ناشی از مسئله‌ای دیگر یعنی هجوم روز‌افزون «مصرف‌گرایی» در جوامع است. نیک می‌دانیم هرچه تقاضا فزون‌تر، عرضه بیشتر و سرمایه‌داری قدرتمندتر می‌گردد. قدرتی که در صدد است با توسل به انواع ترفندهای بازاریابی و تبلیغاتی، نیاز معنوی ما به آرامش و شادی را با خرید هرچه بیشتر و رقابت بر سر تصاحب اشیا و کالاها پاسخ دهد که در مواردی می‌توان تحت عنوان چشم و هم چشمی از آن نام برد. در نهایت نیز آنچه باقی می‌ماند ضررهای مالی فراوان و‌ تولید حجم زیاد پسماند است. آنچه مصرف‌گرایی از ما می‌خواهد نوعی برده‌داری نوین بوده که تحت لوای آسایش و رفاه مضاعف، بر هدف نافرجام و شوم خود سرپوش می‌گذارد. از سوی دیگر اگر توجه خود را به آسیب‌های زیست‌محیطی معطوف کنیم، علاوه بر حجم زیاد زباله‌هایی که توسط مردم در طبیعت به حال خود رها شده‌اند، درصد بسیار کمی از پسماند‌های تولیدی در سطح جهان بازیافت و مابقی وارد گورستان‌های زباله می‌شوند که در طول زمان به علت تصعید گازهای سمی و آلوده کردن سفره‌های آب زیرزمینی موجد آسیب‌های جدی روحی و جسمی برای انسان و البته نابودی و انقراض گونه‌های زیادی از جانوران و گیاهان است. بنابراین با در نظر گرفتن این مضرات روزافزون و چیره‌شدن مصرف‌گرایی، جنبش «پسماند صفر» با ارایه‌ی راهکارهای اصولی در جهت کاهش و حذف زباله به ویژه انواع پلاستیک در بخش‌های مختلف؛ از خانه گرفته تا محل کار، تحصیل، سفر و... می‌تواند راهگشای دری به سوی یک زندگی سالم و مسئولانه باشد و چه خوب است ما نیز به عنوان شهروندانی آگاه و ‌دلسوز در کنار سایر هموطنانی که به این جنبش پیوسته‌اند، به دنبال چاره‌ای برای تصحیح الگوی مصرف خود برآییم. چرا که یادمان باشد ما زمین را از اجدادمان به ارث نبرده‌ایم بلکه از فرزندان‌مان به امانت گرفته‌ایم.