چهارشنبه, 23 آبان 1397

هفته‌نامه شماره 536:  21 آبان 1397

گزارش پاسارگاد از رواج مصرف الکل در بین نوجوانان

مصرف الکل در دانش‌آموزان

 بتول بلالی

چندی پیش وزیر کشور آمار بالای مصرف مواد مخدر را در بین دانش‌آموزان ایرانی نگران‌کننده اعلام کرد. تابستان سال گذشته مشروبات الکلی بیش از صد نفر را راهی بیمارستان‌های سیرجان کرد و موجب مرگ 5 نفر از همشهریان شد. امسال هم یکی از کانال‌های خبری نوشته بود «دانش‌آموزان سیرجانی بالاترین میزان مصرف مشروبات الکلی در بین دانش‌آموزان استان را دارد». خبری که اکثر مسئولان در وهله‌ی اول انکار می‌کنند سپس درباره‌اش سکوت می‌کنند یا مبهم حرف می‌زنند. 

پایگاه خدمات اجتماعی مکی‌آباد تحقیقی بین جوانان 20 تا 35 ساله در سال 96 انجام داده است. یافته این تحقیق حاکی است، شادکامی و بهزیستی جوانانی که مشروبات الکلی مصرف نمی‌کنند بیش‌تر از کسانی است که مشروبات الکلی مصرف می‌کنند. 

 آماری در این رابطه نداریم

رحیم زنداقطاعی کارشناس مشاوره، اظهار کرد: «آسیب‌های روانی و نیز مصرف سیگار، مواد روان‌گردان، قلیان و ... نیز در بین دانش‌آموزان رایج است و بالاترین آمار را استفاده از قلیان سپس مشروب دارد. مصرف الکل در دانش‌آموزان دختر و پسر وجود دارد. به خانواده آموزش می‌دهیم. جداولی برای گرفتن آمار مصرف در بین دانش‌آموزان به صورت محرمانه در اختیارشان می‌گذاریم.» به گفته‌ی زند اقطاعی این مسئله نوعی بزرگ‌منشی را به نوجوانان نشان می‌دهد؛ «دانش‌آموزان می‌گویند انرژی‌شان بیش‌تر می‌شود. عامل اصلی استفاده الکل، خانواده و سپس گروه همسالان است. کار ما پیشگیری است نه درمان. به همین منظور کلاس‌های آموزشی برای والدین، دانش‌آموزان گذاشته شده تا بتوانیم این موضوع را به حداقل برسانیم. پیشگیری از این آسیب با کلاس‌های آموزشی جواب داده است».

به گفته‌ی یکی از مشاوران مدارس دخترانه که نخواست نامش ذکر شود، در بین رده سنی 12 تا 13 سال موارد مصرف الکل زیاد است. 

رامین محمودی کارشناس پیشگیری از آسیب‌های اجتماعی آموزش‌و‌پرورش پس از هماهنگی با حراست امکان صحبت پیدا کرد و گفت: «چهار آسیب اجتماعی اعتیاد به دخانیات، مواد مخدر، ناس و الکل در بین دانش‌آموزان هست. از بین این چهار آسیب مصرف الکل بیش‌تر است.» وی آمار و ارقامی اعلام نکرد و ادامه داد: «آمار دقیقی نداریم. ممکن است در مدرسه‌ای یک یا دو نفر یا بیش‌تر باشد. شیوع مصرف در بین دانش‌آموزان متوسطه دوم یعنی سنین 18-14 بیش‌تر است.» وی دلیل مصرف زیاد را در دسترس بودن زیاد الکل دانست؛ «جایی که ورود این مواد بیش‌تر باشد، مصرف هم بیش‌تر است. سیرجان اولین مکانی است که الکل از طریق آن وارد استان کرمان می‌شود. مواد الکلی راحت در مغازه‌ها پیدا می‌شود. همچنین قبح این مسئله در خانواده‌ها ریخته شده و مصرف آن امری عادی شده است. گاه نیز بچه‌ها مشکلات خانوادگی و خلأ عاطفی را با مصرف مشروبات الکلی پر می‌کنند. . بچه‌ها از خانواده‌ها وارد مدارس می‌شوند. اگر سلامت روانی بچه تامین شود تاب‌آوری و مقاومت بچه در مقابل آسیب بیش‌تر است. موارد اندکی برای کمک به در‌س‌خواندن استفاده می‌کنند با این توجیه که حال‌مان بهتر می‌شود. بچه‌ها خیلی به گروه همسالان اهمیت می‌دهند. حرف دوستان و همسالان را بیش‌تر باور دارند. وقتی گروه به سمت مصرف مشروبات الکلی برود این‌ها هم گرایش پیدا می‌کنند و می‌خواهند از بقیه کم‌تر نباشند یا مثل بقیه باشند. در این گروه کسی رییس می‌شود که مصرفش بالاتر است». اثرات سوء دارد؟ «معتاد می‌شوند و هزینه هم دارد که گاه برای تامین هزینه به راه خلاف کشیده می‌شوند». در چه مدارسی دیده شده و چند درصد مدارس مصون مانده‌اند؟ «در بیش‌تر مدارس هست. مخصوصا مدارس حاشیه و مناطق خاص شهر، جاهایی که توزیع بیش‌تر است. مصرف بیش‌تر در مدارس پسرانه است ولی در مدارس دخترانه نیز متاسفانه شایع شده است. در برخی مدارس تعداد دانش‌آموزانی که مصرف می‌کنند، کم‌تر است». 

 وظیفه ما پیشگیری است 

برای جلوگیری از مصرف الکل چه کردید؟  محمودی در پاسخ گفت: «وظیفه ما پیشگیری است که بر درمان مقدم است. طرحی در مدارس به اسم مدرسه مراقب دانش‌آموز توانمند داریم. برای یک روز، کاری به درس نداریم و برای بچه‌ها کارگاه پیشگیری می‌گذاریم و توانمندشان می‌کنیم. مهارت نه گفتن، حل مسئله، ارتباط با جنس مخالف و... را آموزش می‌دهیم». می‌توان گفت اکثر مدارس مصرف دارند؟ «نمی‌توانم در این باره صحبت کنم باید با حراست هماهنگ کنید». 

 مدارس گزارش نمی‌کنند 

الهام عتیقی مشاور و مددکار اجتماعی که با مدارس رابطه دارد، می‌گوید: «در برخی مدارس چنین مواردی بوده ولی به دلیل اینکه اسم مدرسه خراب نشود، گزارش نمی‌کنند. به جای اینکه مدیر مدرسه این دانش‌آموزان را بفرستد به مرکز مشاوره تا درمان شوند خودشان فرد را محروم می‌کنند یا حکم تعلیق می‌دهند. امسال یکی، دو مورد دانش‌آموز پسر به دلیل مصرف الکل برای مشاوره مراجعه کردند و مشکل‌شان حل شد ولی در مورد دختران گزارشی نداشتیم. سال‌های قبل آمار مصرف پسران در مقطع دبیرستان و هنرستان 2 تا 3 درصد بوده است. در سطح شهر نوجوان‌های زیادی مشروب مصرف می‌کنند. نوجوانان معتقدند با مصرف الکل از لحاظ فکری آزادتر می‌شوند و می‌گویند به عالم دیگری فکر می‌کنیم اما یک حالت تلقینی دارد. اینکه اعتماد به نفس‌شان بالاتر می‌رود، چنین نیست».

 بچه‌ها از مواد مخدر می‌ترسند و بیش‌تر الکل می‌خورند 

مصطفی و امیر‌حسین برای تغییر رشته به مشاور مراجعه کرده‌اند. پشت لب امیر‌حسین تازه سبز شده و قدش بلندتر از مصطفی است. هر دو 17 ساله‌اند و کلاس دوم دبیرستان. وقتی در مورد مصرف مشروب در بین همکلاس‌های‌شان سؤال می‌کنم، می‌خندند و از خنده‌شان می‌فهمم که خیلی چیزها می‌دانند. مصطفی می‌گوید: «بیش‌تر به خاطر نبود آزادی از طرف خانواده و نبود سرگرمی، خلأ عاطفی یا برای تفریح بچه‌ها مشروب مصرف می‌کنند.»  بعد از مصرف حال‌شان بهم نمی‌خورد؟ «برای بار اول حال‌شان بد می‌شود.» مسئولان مدرسه اطلاع دارند؟ «خبر ندارند و اگر خبر هم خبر داشته باشند، اقدامی نمی‌کنند چون برای خودشان درد‌سر می‌شود.» می‌تونم با دوستان‌تون که مصرف می‌کنند صحبت کنم؟ «هرچی بخواهید من از زبان دوستام می‌گویم. » امیرحسین ادامه می‌دهد: «بعضی‌ها با پدراشون مصرف می‌کنند.» چرا دوستاتون مصرف می‌کنند؟ «می‌خواهند بگویند بزرگ و مرد شدند تازه بچه‌ها سیگار هم می‌کشند. کلاس ما 28 نفره است از این تعداد 4 تا 6 نفر بطور مدام مشروب مصرف می‌کنند. شاید از 28 نفر 20 نفر در مجالس و عروسی‌ها مصرف دارند.» بچه‌ها در مدرسه هم استفاده می‌کنند؟ «بعضی‌وقت‌ها مثلا یکی‌شان رشته‌های فنی بود ساعت کارگاه مصرف کرد و بعد هم یک آب‌میوه خورد.» بعد از مصرف راضی بود؟ «نه فقط تلقین است. مثل مصرف کردن چایی برای یک آدم بزرگ بعد از یک کار سخت می‌ماند.» ماهیانه چقدر هزینه می‌کنند؟ «امیرحسین: 200-300 هزارتومان.» مصطفی ادامه داد: «معمولا چیزهای ارزان می‌خرند مثلا یک نوع هست که روش کله اسب هست.» امیرحسین گفت: «کله اسبی بهش می‌گن». 

 خیلی‌ها واقعیت را نمی‌گویند 

«آمار نداریم. خیلی‌ها واقعیت را نمی‌گویند و نمی‌توان آماری به دست آورد. مشروب برای برخی خانواده‌ها منعی ندارد.» جواد روح‌الامینی مسئول اورژانس اجتماعی دلیل مصرف مشروب توسط نوجوانان را تخلیه درونی و خوشی اعلام کرد. وی می‌گوید: «استفاده نوجوانان از مشروب، تفریحی است و به دلیل بهتر درس‌خواندن نیست. مصرف الکل در بین آن‌ها عادی شده و از این موضوع ناراحت نیستند. در بین دانش‌آموزان وجود دارد ولی نمی‌توان گفت میزان مصرف آن در مقایسه با شهرهای دیگر به شکل آماری چقدر است. البته در مدرسه این کار انجام نمی‌شود و گاهی شروع آن از خانواده است». روح‌الامینی کاهش احساس مسئولیت و رفتارهای بزه اجتماعی را عواقب مصرف مشروبات دانست.