پنج شنبه, 27 تیر 1398

هفته‌نامه شماره 566:  24 تیر 1398

گفت‌وگوی پاسارگاد با اکبر محیاپور رییس آموزش‌و‌پرورش سیرجان

توبیخ سه مدیر به دلیل گرفتن شهریه

 بیشترین آسیب‌ها در حوزه مصرف الکل، مواد مخدر و قلیان است

 شیفت عصر برای دانش‌‌آموزان ایرانی نداریم و فقط دانش‌آموزان افغانستانی شیفت عصر هستند 

 بتول بلالی

«مگه نمی‌گن مدارس حق گرفتن شهریه را ندارند، چرا زمانی می‌خواستم دخترم را ثبت‌نام کنم مدیر مدرسه به زور از ما شهریه گرفت» این متن پیام یکی از شهروندان است که مثل آن در ماه‌های گذشته بارها به نشریات ارسال شده است. حالا اما رییس آموزش و پرورش سیرجان می‌گوید فقط 3 نفر از مدیران مدارس بخاطر اخذ شهریه اجباری توبیخ شدند. آماری که به نظر می‌آید در برابر آن حجم از نارضایتی تا حدودی خوشبینانه باشد. قرار گفت‌و‌گو با «اکبر محیاپور» بعد از چندین روز تماس و پیام هفته گذشته انجام شد. طبق قرار قبلی راس ساعت هشت و ده دقیقه صبح گفتگو آغاز می‌شود، او در حالی بر روی صندلی پشت میزش نشسته است که پشت آن تخته وایت‌بردی قراردارد که قرار فردا صبح او را در فرمانداری نشان می‌دهد. اکبر محیا‌پور لیسانس روانشناسی بالینی و فوق‌ لیسانس روانشناسی تربیتی است. سابقه مدیریتی وی در اداره آموزش‌و‌پرورش سیرجان به  7 سال پیش برمی‌گردد. سه سال اول  در سمت معاونت اداره خدمت کرد و بعد از مدتی کناره‌گیری از اداره به عنوان مشاور مدارس مشغول خدمت شد. او مجددا یک‌سال معاونت اداره را عهده‌دار شد. و در نهایت پس از رضا طلابیگی بر مسند ریاست آموزش‌و‌پرورش تکیه زد. او اکنون سه سال است در این سمت قرار دارد و به گفته‌ی خودش تا سه سال دیگر بازنشسته خواهد شد. محیاپور در همان ابتدای گفتگو با گفتن این جمله که: «در حالی سال تحصیلی جدید را شروع می‌کنیم که تمام کلاس‌ها معلم دارند و هیچ مدرسه‌ای شیفت عصر ندارد و وضعیت‌ تحصیلی امسال مناسب است»  به مخاطب می‌فهماند آموزش و پرورش سیرجان مشکلی ندارد.

  سال تحصیلی جدید با چه تعداد دانش‌آموز در سیرجان آغاز می‌شود؟ 

بیش از 60 هزار دانش‌آموز در مدارس ثبت‌نام کرده‌اند. امسال پیش‌بینی می‌کنیم تعداد دانش‌آموزان به 62 هزار نفر برسد چون هنوز برخی دانش‌آموزان افغانستانی در حال ثبت‌نام هستند. این آمار نشان‌دهنده‌ی روند افزایشی بوده و امسال افزایش دو هزار نفری داشته‌ایم.

 چه تعداد دانش‌آموز در سن تحصیل داریم که از تحصیل باز ماندند؟

دانش‌آموزان هر سال رصد می‌شوند. سال گذشته 30 نفر دانش‌آموزان ایرانی ترک‌تحصیل‌ کردند. البته تعداد دانش‌آموزان ایرانی که ترک تحصیل می‌کنند، کم است. بیش‌تر دانش‌آموزانی که ترک تحصیل می‌کنند، اتباع(افغانستانی) هستند. در مورد دانش‌آموزانی که نیاز به آموزش دارند و به مدرسه نمی‌آیند، براساس آمار ثبت‌ احوال عمل می‌کنیم. اگر آمار ثبت‌نام نسبت به آمار ثبت احوال کم‌تر باشد مشخص می‌شود چه تعدادثبت‌نام نکرده‌اند. در سیرجان چون مهاجر زیاد است آمار ثبت‌نامی‌های بیش از آمار ثبت احوال است.

  دانش‌آموزان باز‌مانده از تحصیل را چگونه شناسایی می‌کنید؟

چون دانش‌آموزان با کد ملی ثبت‌نام می‌کنند از طریق سامانه شناسایی می‌شوند. اگر به پایه بالاتر نیایند کد ملی دانش‌آموز در سامانه فعال نمی‌شود و متوجه می‌شویم که ترک تحصیل کرده است. کلاس‌اولی‌ها را ردیابی می‌کنیم تا مشخص شود دانش‌آموزی هست که ثبت‌نام نکرده است. اگر دانش‌آموزی ثبت‌نام نشود یا به مدرسه نیاید، حضوری به خانه آن‌ها می‌رویم تا ببینیم مشکل‌شان چه هست. با آن‌ها مذاکره می‌کنیم و مشاوره می‌دهیم تا به مدرسه برگردند. سال گذشته تعداد ترک تحصیلی‌ها کم‌تر از 50  نفر بودند که تعدادی را برگرداندیم. 

 تا به حال به خانه چه تعداد از ترک تحصیلی‌ها رفتید ودلیل‌شان چه بوده است؟

زیاد. گاهی بچه تصادف کرده یا دچار بیماری شده، گاه خانواده‌ای به دلیل شرایط کاری به روستاهای دورافتاده می‌روند که مدرسه ندارد. یا دانش‌آموزان افغانستانی در سنین بالاتر به دلیل کار کردن ترک تحصیل می‌کنند. 

 دانش‌آموزی بوده که به خاطر شهریه به مدرسه نیاید؟

محال است دانش‌آموزی به خاطر شهریه یا پول به مدرسه نیاید. اگر هم باشد با بهزیستی و کمیته‌امداد ارتباط داریم و می‌توانیم این مشکلات را حل کنیم. به مدارس ابلاغ کردیم از دانش‌آموزان تحت پوشش کمیته امداد، بهزیستی، دارالایتام، دانش‌آموزان زندانی، دانش‌آموزان تحت پوشش خیریه‌ها یک ریال هم نگیرند. در مدارسی که شهریه قانونی دارند از بچه‌هایی که هزینه ندارند نیز چیزی دریافت نمی‌شودحتی از پول‌هایی که از بقیه مردم جمع می‌کنیم کفش، لباس و کتاب هم به آن‌ها می‌دهیم. مدیر مدرسه مختار است از پولی که از بقیه دانش‌آموزان جمع‌آوری می‌شود به بی‌بضاعت‌ها کمک کند. 

 اما مدارس هیئت‌امنایی شهریه می‌گیرند.

مدارس هیئت‌امنایی دولتی هستند و قرار نیست که از همه‌ی دانش‌آموزانی که در مدرسه هیئت‌امنایی هستند پول گرفته شود. درصدی از بچه‌ها که مشکل دارند، پول از آن‌ها نمی‌گیریم. 

 بسیاری از مردم از واحد نظارت و بازرسی آموزش و پرورش گلایه دارند که نظارت کافی ندارد؟

واحد نظارت و بازرسی ما صددرصد نظارت دارد اما در نظر داشته باشید سرانه دولتی برای اداره کردن مدارس نیست، مدارسی مثل هیئت‌امنایی، تیزهوشان، نمونه شهریه دارند. بقیه مدارس حق ندارند بالاجبار از مردم هزینه بگیرند.

 امسال چه تعداد شکایات مردمی در زمینه شهریه داشتید؟

مردم می‌توانند در سامانه بازرسی و سامانه وزارتخانه با پیامک شکایت کنند. در سامانه، شکایتی از بابت شهریه موردی نداشتیم ولی چند مورد مراجعه به اداره داشتیم. دو مورد در مقطع ابتدایی و یک مورد شکایت در مقطع متوسطه اول داشتیم که سه نفر از مدیران مدارس دولتی را به دلیل دریافت وجه اجباری توبیخ کردیم اگر موردی هم در مدارس هیئت‌امنایی بوده و می‌دانستیم فرد مشکل شهریه دارد، نامه دادیم تا از او شهریه نگیرند. گاهی اولیای دانش‌آموز شکایت کرده و یا حتی کسی پیامکی ارسال کرده است ، بررسی کردیم و اگر صحت داشته، برخورد کردیم. به مدیران مدارس گفتیم مسایل و مشکلات را در جلسه انجمن اولیا و مربیان مطرح کنند و بگویند برای ارایه خدمت به فرزندان‌شان به کمک آن‌ها نیاز هست. حتی حق ندارند بگویند این رقم را بدهید. در همین جا اعلام می‌کنم اگر مدرسه‌ای به اجبار از دانش‌آموزی پول دریافت کرده هم مدیر را توبیخ می‌کنیم و هم پول را به اولیا برمی‌گردانیم. درست است که اعتبارات کم است ولی هیچ دلیلی برای اجبار وجود ندارد. 

 سال گذشته گزارش‌هایی در خصوص روستاهای مرزی داشتیم که اکثر آن‌ها مدرسه نداشتند، چه تعداد روستا بدون مدرسه در سیرجان وجود دارد؟

ما روستای بدون مدرسه نداریم. مدارس خیلی از روستاها به دلیل مهاجرت، خشکسالی‌، نبود دانش‌آموز تعطیل شده است. مثلا مدارس منطقه گدار خانه‌سرخ، حوزه پاریز، روستاهایی که خالی از سکنه شده‌اند، مدارس تعطیل شده‌اند. پارسال مدرسه روستای روچون 5 شاگرد داشت. 

 با این تعداد کم دانش‌آموز، کلاس‌های‌شان تشکیل می‌شود؟

بله. کلاس‌ها را تعطیل نمی‌کنیم. روستاهایی داریم که تعداد 5-6 شاگرد دارند. طرح روستا‌مرکزی برای روستاهایی هم که نزدیک هم باشند، هست. برای رفتن به مدرسه نزدیک‌تر پول سرویس به آن‌ها می‌دهیم.

 در برخی روستاهامدارس چند‌پایه هستند؛قبول دارید این یک معضل است؟

این یک معضل هست ولی مدرسه‌ای که چهار شاگرد در چهار پایه دارد، آیا می‌شود چهار معلم به او داد؟

 گاهی اوقات بیش از 4 تا شاگرد دارد.

وزارت آموزش‌و‌پرورش در کل کشور مقرراتی دارد. در سامانه پیش‌بینی کرده که در هر مدرسه بر طبق آمار دانش‌آموزان، معلم به آن‌ها داده شود. اگر تعداد 25 دانش‌آموز باشد قطعا دو معلم دارند که هر کدام سه پایه تحصیلی را اداره می‌کنند. اصل طرح روستا‌مرکزی به همین دلیل است که دانش‌آموز بیاید و کلاس‌ها تک‌پایه شود و کلاس‌ها از حالت ادغام خارج شود. 

 یکی از مشکلات مدارس سیرجان فرسودگی و نداشتن ایمنی است، این موضوع در مناطق حاشیه‌ای پررنگ‌تر است.

این مشکل حل شده است. بعد از بارندگی‌های سال‌های قبل مدارسی که پشت‌بام‌شان اندود بود، گچ اکثر سقف‌ها ریزش کرد. سال گذشته 60 هزار متر مربع ایزوگام در مدارس شهری و روستایی انجام دادیم. و تقریبا پشت‌بام‌ها درست شدند. حدود 24-25 مدرسه تخریبی در سیرجان وجود دارد.

 مدرسه خانه‌ی دوم بچه‌هاست. وقتی اسم خانه آورده می‌شود یک محیط امن تداعی می‌شود. معیارهایی که امنیت بچه‌ها را تامین می‌کند، چیست؟

امنیت دو مقوله دارد. یکی امنیت جسمانی و دیگری امنیت روانی. مقرراتی هست که فضای مدرسه به‌گونه‌ای باشد که بچه‌ها آسیب جسمی نبینند. در بحث آرامش روانی دانش‌آموز باید در محیط مدرسه از آرامش روانی لازم برخوردار باشد. مدارس تلاش می‌کنند تا جایی امکان دارد این دو موضوع را رعایت کنند. 

 مشکل دیگر مدارس در سیرجان وجود آسیب‌های اجتماعی است که در مدارس دانش‌آموزان را تهدید می‌کند از قبیل مصرف الکل، سیگار و مواد مخدر، چندی پیش خبری در مورد آمار بالای مصرف الکل در بین دانش‌آموز سیرجانی منتشر شد.

حرف شما درست است و این موارد گزارش می‌شود. در چهاردیواری مدرسه هیچ فردی مرتکب این رفتارها نمی‌شود. مربیان و مشاوران ما دوره‌ها و آموزش‌هایی دیدند که بتوانند در این زمینه‌ها اقدامات مناسب را انجام دهند. در زمینه‌ پیشگیری ازآسیب‌های اجتماعی در سه سطح کار می‌کنیم؛ اول اینکه باید فعالیت‌هایی را در مدرسه‌ها تدارک ببینیم که اصلا بچه به این آسیب‌ها دچار نشود؛ مثل شاداب‌سازی محیط مدارس، پیشگیری از افت تحصیلی، پیشگیری از شکست‌های تحصیلی، کم کردن اضطراب بچه‌ها. باید محیط شادابی تدارک ببینیم تا بچه‌ها افسرده نشوند مثل فعالیت‌های ورزشی و برنامه‌هایی که در حوزه سلامت داریم. اولین گام این است برنامه‌های آموزشی برای اولیا، معلمان و نیز برای دانش‌آموزان داریم. بنابراین90 درصد فعالیت‌های‌مان در حوزه پیشگیری از آسیب‌های اجتماعی در سطح اول است. در سطح دوم شناسایی به موقع بچه‌هایی است که دچار آسیب شدند. سطح سوم اقدامات لازم در زمینه درمان دانش‌آموزی است که دچار آسیب شده‌ است. 

 چطور می‌شود به خانواده‌ها اطمینان داد که مدرسه‌ی فرزندشان محیطی امن از نظر آسیب‌های اجتماعی است؟

مدرسه یک محیط اجتماعی است و در مدرسه امکان اینکه بچه مرتکب رفتارهای پرخطر شود وجود ندارد. بچه از 24 ساعت شش ساعت در اختیار ما است. بقیه ساعات در اختیار خانواده و در جامعه است. 

  منظور این است که دانش‌آموزان انتقال‌دهنده آسیب‌ها به یکدیگر هستند؟

هر چیزی ممکن است. بچه‌ها تبادل افکار و مراودات اجتماعی دارند. ما کنار بچه‌ها نیستیم که چه حرفی می‌زنند. دو هم‌کلاسی بهم چه می‌گویند و چه قول و قراری برای بیرون از مدرسه با هم می‌گذارند.این‌ها در کنترل و اختیار ما نیست. خانواده باید مراقبت کند و روی رفتار ‌فرزندش کنترل داشته باشد. وظیفه ما سالم‌سازی و شاداب‌سازی محیط مدرسه، تنوع‌بخشی به برنامه‌ها و پیشگیری از شکست‌های تحصیلی است. 

 آمار آسیب‌های اجتماعی از سوی مدارس اعلام می‌شود؟

واحد مشاوره باید به ما گزارش دهد و دانش‌آموز را به همراه خانواده‌اش ارجاع دهد که خدمات مشاوره‌ای را دریافت کند.

 اما خیلی از مدارس آمار آسیب‌های اجتماعی را کتمان می‌کنند.

مدرسه نمی‌تواند آمار را کتمان کند. ما اصلا نیاز به آمار نداریم و خودمان آمار را داریم. 

 برخی مدیران فکر می‌کنند اعلام آمار نشان‌دهنده عملکرد ضعیف مدرسه‌شان است.

 هر مدرسه‌ای که در این زمینه‌ها فعالیت‌اش بیش‌تر باشد ما آن مدیر را مسئول‌پذیر‌تر می‌دانیم که در این قضایا وقت بیش‌تری را می‌گذارد. چنین چیزی نیست و براساس مراجعین ما که از مدارس مختلف هستند، تعداد مشخص می‌شود.

 وقتی می‌گوییم آسیب‌های اجتماعی فکرها بیش‌تر به سمت مدارس پسرانه می‌رود، در مدارس دخترانه هم این آسیب‌ها هست؟

صددرصد. در مدارس دخترانه هم هست ولی نوع آسیب در مدارس دخترانه با پسرانه فرق می‌کند.

  بیش‌ترین آسیب اجتماعی که به شما اعلام شده،چه بوده است؟

بیش‌ترین و کم‌ترین نداریم. آسیب‌های مختلفی هست. مواردی گزارش می‌شود که شاید الکل مصرف کرده‌اند. بچه‌هایی که سیگار مصرف می‌کنند بچه‌هایی که در کافی‌شاپ‌ها قلیان می‌کشند.

 بیش‌ترین دغدغه شما در پست ریاست چیست؟

روزی که انتخاب شدم، اعلام کردم مهم‌ترین اولویت من نیروی انسانی است. اینکه بتوانیم نیروی انسانی کارآمد(با همین حقوق ناچیز) داشته باشیم. تلاش کردیم تغییراتی در بدنه‌ی نیروی انسانی اتفاق بیافتد و این اتفاق افتاد. وقتی معلم و مدیر خوب داشته باشیم حتی اگر کلاس را زیر سایه‌ی درخت برگزار کنیم، کلاس ما کلاس کیفی خواهد بود. اگر نیروی انسانی نیروی کارآمدی باشد هم مشکل امکانات و ساختار را حل می‌کند و خودش یک برنامه‌ریز آموزشی است. در مقطع ابتدایی، سال‌های قبل وضعیت‌مان خوب نبود. دو سال است با نیروهای جوانی که به کار گرفته شدند یک تحول و انقلابی در مقطع ابتدایی ایجاد کردیم. 

  دیگر دغدغه‌های شما چه بود؟

فضای آموزشی و کلاس. زمانی که آمدم سه مدرسه شیفت عصر مربوط به دانش‌آموزان ایرانی داشتیم. از آن روز به همت مردم و خیرین و بخش غیر دولتی این مدارس را از شیفت عصر خارج کردیم و دیگر دانش‌آموز ایرانی در شیفت عصر نداریم. فقط دانش‌آموزان افغانستانی شیفت عصر هستند. روزی که آمدم تعدادی کلاس در کانکس داشتیم و اکنون هیچ کلاسی در کانکس نداریم. تعدادی از مدارس سیستم گرمایشی نفتی داشتند و اکنون به سیستم گرمایشی شوفاژ تبدیل شدند. امنیت جانی دانش‌آموز دغدغه ما بود. به جرات می‌توانم بگویم در روستاها هیچ مدرسه تخریبی نداریم.