گزارش پاسارگاد از عدم ساماندهی معتادان پارک 17 شهریور

معتادان هنوز هستند

 بتول بلالی

5 ماه از نامه همسایه‌های پارک 17 شهریور به رییس سازمان بهزیستی کشور می‌گذرد. آن‌ها که از وضعیت اسف‌بار پارک 17 شهریور به تنگ آمده‌ بودند در سفر اردیبشت‌ ماه رییس سازمان بهزیستی کشور به سیرجان دست به دامان او شدند تا او راه چاره‌ای برای «معتادان پارک 17 شهریور» بیندیشد. در آن سفر رییس سازمان بهزیستی کشور به مدیرکل بهزیستی استان کرمان دستور پیگیری این مشکل را داد و قرار شد سهمیه نگهداری معتادان سیرجانی در استان کرمان از 15 نفر به 25 نفر افزایش یابد تا معتادانی که توسط نیروی انتظامی جمع‌آوری می‌شوند به کرمان فرستاده شوند. یکی از همسایه‌های معترض در تماس با پاسارگاد عنوان می‌کند علیرغم دستور رییس سازمان بهزیستی کشور این معضل همچنان به قوت خود باقی‌ست، او می‌گوید؛ «مدتی با سخت‌گیری‌های نیروی انتظامی تعداد معتادان پارک 17 شهریور کم شد اما دوباره دو، سه ‌هفته ‌است که شرایط به روال قبل برگشته و گشت‌زنی‌های نیروی انتظامی کم شده است. تعداد زنان معتاد نیز زیاد شده است».

 بازگشت به روال قبل

معتادان تک‌و‌توک در پارک نشسته‌اند. حوالی ظهر یکی‌یکی پیدا می‌شوند. گوشه‌گوشه پارک روی چمن‌ها یا در کنج دیوارهای پارک، پشت سنگ‌های بزرگی که رنگ و روی تزیین به پارک داده‌اند، پناه می‌گیرند؛ در دسته‌های دو، سه نفری و گاه بیش‌تر. در فاصله 5-6 متری چند معتاد، سه گردشگر خارجی روی صندلی نشسته‌اند. دو، سه مرد معتاد پشت سنگی بزرگ نشسته و کارتن بزرگی حایل سنگ کرده تا دیده نشوند. محمدعلی با موهایی ژولیده و کثیف سرش پایین بود. فندک و سیگارش را قایم کرد و با رفقایش تنگ‌تر نشستند. خسته نشدی از روزگاری که داری؟ سیگاری که صاف بین دو انگشتش گرفته بود، خمیده و شل شد. آهی کشید و چشمانش را به خاک‌ها و ته‌سیگارها دوخت؛«رفتم پیش شهردار که بهم کار بده، شهردار گفت مگه من کارخونه دارم؛دوباره اومدیم اینجا و خلاف کردیم. 10-12 ساله از بیکاری و رفیق بد گرفتار مواد شدم. ضایعات جمع می‌کنم تا خرج موادم در بیاد.» محمدعلی 44 سال دارد؛«رفتم ترک کردم و برگشتم، دوباره بیکاری باعث شد شروع کنم. نیروی انتظامی می‌گوید توی پارک نشینید. توی یک خانه خرابه‌ بودم اومدند و از توی خواب بلندم کردند و بردند کلانتری.» نمی‌تونی بری کارگری؟ «می‌تونم ولی وقتی ترک می‌کنیم تا سه ماه باید بخوابی و نمی‌تونی کار کنی. ترکی که پشت‌بند داشته باشه خوبه. باید حمایت بشویم که دوباره سراغ مواد نرویم. کاش مسئولان کمک‌‌مان کنند و از این دربه‌دری نجات‌مان دهند». محمد یکی دیگر از معتادان از ناحیه پا معلول است؛ «چند بار به بهزیستی رفتم و قرار شد حقوق معلولیتم را بدهند ولی ندادند.راضیم کلیه‌ام را بدهم به جاش سه تا تیکه جهیزیه واسه دختر 18 ساله‌ام بخرم».  فاطمه سرش را روی دست‌هایش گذاشته است و چادر را روی سرش کشیده. همین که حضور فردی را کنارش احساس کرد، فندک و زرورقش را زیر پایش جا داد. چرا اینجا نشستی؟ «از جایی می‌اومدم، خسته شدم.» فاطمه سیگاری روشن می‌کند: «خونه‌ام چهارراه موحدیه. شوهرم تومور مغزی داشت، به رحمت خدا رفته. چهار تا دختر و 2 تا پسر دارم. همه راه دورند.» نگاه فاطمه بین سایه‌آفتاب درختان و شاخه‌های آویزان، خیره می‌ماند. چی می‌کشی؟ «تریاک» تریاک با زرورق می‌کشن؟ «اعصابم خرده. رفتم ترک کنم تحمل نیاوردم مثل نعش مرده‌ای آوردنم.» چرا معتاد شدی؟ تره‌زا بودم و درد داشتم. اولین بار شوهرم مواد بهم داد.» چرا با بقیه دوستات یکجا نمی‌شینی؟ «کدوما» همونا که آن طرف‌تر نشستند؟ «مگه من هم سر و قد اونا هستم. اونا از جیب خودشون می‌کشند.» شب‌ها کجا می‌ری؟«خونه کرایه کردم ماهی 150 هزار تومن.» صابخونه بهت گیر نمی‌ده؟ «خودش هم معتاده،پیرمردیه.» فاطمه سرش را روی دستاش می‌گذارد. چند قدم که دور شدم صدا زد: «هی خوشکله، عکسمو ببینم. مدیونی اگر چاپش کنی».

پارک 17 شهریور محل عبور و مرور دانشجویان، مردم و گاه گردشگران است اما معتادان زن و مرد بی‌خیال و بدون زیر‌انداز نشسته‌اند و مواد مصرف می‌کنند. اگرچه ساماندهی این افراد برعهده ارگان‌هایی چون شهرداری، بهزیستی، فرمانداری و نیروی انتظامی است اما هرکدام مسئولیت را گردن دیگری می‌اندازد. 

 فرد معتاد نمی‌تواند در خانه بماند 

سرهنگ محمدرضا ایران‌نژاد فرمانده نیروی انتظامی در خصوص حضور معتادان در پارک‌ها به ویژه پارک 17 شهریور گفت: «فقط معتادان این پارک را نبینید. پارک 17 شهریور بیش‌ترین آمار ورزش صبحگاهی را دارد.این پارک مرکزی برای توزیع داروی ترک اعتیاد است و عده‌ای از معتادان بعد از مصرف دارو تا وقتی سر حال شوند در پارک می‌خوابند. تا به حال چند طرح برای جمع‌آوری معتادن اجرا کردیم. تعداد زیادی از این افراد معتاد نیستند و برای کارگری به سیرجان آمده‌اند و مکانی ندارند. این افراد شناسایی شده‌اند یا معتادند یا کارگر که تعدادی را جا‌به‌جا کردیم. اینکه صرفا پاکسازی صد‌درصد انجام شود،امکان‌پذیر نیست. اگر معتاد توی پارک نیاید به خیابان هم که بیاید دردسر‌ساز است. فرد معتاد در خانه هم نمی‌تواند بماند. سرما باعث می‌شود تعداد این‌ها کم شود و خودشان می‌روند». 

 جمع‌آوری کار ما نیست، کار نیروی انتظامی است 

افشار معاون خدمات شهر شهرداری سیرجان به پاسارگاد می‌گوید: «با همکاری نیروی انتظامی و نمایندگانی از شهرداری و فرمانداری معتادان از سطح شهر جمع‌آوری می‌شوند. این افراد براساس سن، تابعیت(ایرانی و افغانی) و بی‌سرپرست بودن و... غربال می‌شوند. گرمخانه‌ای توسط شهرداری با مدیریت بهزیستی در مکی‌آباد ساخته و تحویل بهزیستی داده شده است که در حال آماده‌سازی است و به زودی کار تکمیل می‌شود. سال 97 پاسگاه قدیم مکی‌آباد را تحویل بهزیستی دادیم و یکسری هزینه‌ها را تقبل کردیم. قرار شد بهزیستی آنجا را آماده‌سازی کند. 

این در‌حالی است که مهتاب حسینی رییس بهزیستی سیرجان از تحویل چنین مرکزی به آن‌ها اظهار بی‌اطلاعی می‌کند و می‌گوید: «به عنوان رییس می‌دانم چیزی در اختیار بهزیستی قرار نگرفته است. این مکان قرار بود تحویل ما شود. پاسگاه سرویس بهداشتی و حتی شیر آب هم ندارد. قرار بود شهرداری این مکان را تعمیر و تجهیز کند و تحویل بهزیستی بدهد. اگر شهرداری کمک کند و امکانات بگذارد، این مرکز را سریع راه‌اندازی می‌کنیم.» حسینی در توضیح برنامه‌شان برای معضل معتادان سطح شهر گفت: «جمع‌آوری کار ما نیست، کار نیروی انتظامی است. از سال گذشته برای 30 نفر گرمخانه داریم. یک خانه اجاره کردیم و شهرداری نیز برای هزینه‌ها کمک می‌کند اما همین گرمخانه هم کاملا پر نمی‌شود. الان دستوری مبنی بر توسعه این مرکز نداریم ولی اگر اعتبار تامین شود، مرکزی هم برای خانم‌ها در نظر می‌گیریم. ماهیانه 4 میلیون تومان این مکان‌ها هزینه دارد. پیگیر مجوزهای استانی هستیم که به ما اعتبار بدهند. متولی گرمخانه فعلی، بهزیستی است. غیر از این مرکز شبانه که از 7 و نیم شب تا 7 و نیم صبح باز است، مرکز DIC هم فعال است و خدماتی می‌دهد. فقط بعدازظهرها جایی برای این افراد نداریم. با توجه به اینکه ریس سازمان بهزیستی کشور چند وقت پیش که به سیرجان آمده بود دستور داد سهمیه سیرجان در کمپ استان زیاد شود، سهمیه سیرجان چند نفر است؟ حسینی پاسخ داد: «با توجه به جمعیت شهر پیشنهاد دادیم ظرفیت سیرجان 20 نفر افزایش داده شود. اینکه سهمیه را زیاد کنیم، دست ما نیست و دستور قاضی و هماهنگی نیروی انتظامی لازم است». 

 به زودی معتادان و بی‌سرپرستان ساماندهی می‌شوند

سهراب بها‌ء‌الدینی معاون سیاسی فرمانداری سیرجان وجود معتادان در پارک را انکار می‌کند؛ «نشریات این موارد را از کجا می‌آورند.» وی درباره اقدامات فرمانداری برای ساماندهی این افراد گفت: «در حال راه‌اندازی دو مرکز برای این افراد هستیم. جهت نگهداری معتادان و بی‌سرپرستان، ساختمان زندان قدیم برای مردان بازسازی می‌شود و برای زنان نیز جایی را در چهارراه گل‌محمدی در نظر گرفته‌ایم. برای کودکان بی‌سرپرست و خیابانی نیز شهرداری در حال آماده‌سازی مکانی در انتهای مکی‌آباد است که به زودی راه‌اندازی می‌شود.» بهاء‌الدینی افزود: «اکثر معتادان و افرادی که در پارک‌ها هستند، غیر بومی‌اند. آن‌ها را با احترام به شهرهای خودشان فرستادیم اما دوباره برگشتند».