پنج شنبه, 22 آذر 1397

هفته‌نامه شماره 540:  19 آذر 1397

نادر کشوری مدیرعامل شرکت تصفیه شکر سیرجان از عدم همکاری مسئولان گلایه کرد:

 دولت کمک نکند  تعطیل می‌شویم

 - 90 درصد کارخانه‌های منطقه ویژه تعطیل شده‌اند

- زهرا خواجویی‌نژاد

« اگرشرایط به همین وضع پیش رود یک سال دیگر صنعت ایران به نابودی کامل خواهد رسید» این را نادر کشوری مدیرعامل گروه کارخانجات قند و شکر تهران می‌گوید. کارخانه تصفیه شکر سیرجان زیرمجموعه این کارخانه‌جات است. کارخانه تصفیه شکر سیرجان در سال 86 با عنوان بزرگ‌ترین کارخانه تصفیه شکر کشور با ظرفیت 400 تن شکر در روز و با هدف صادرات فعالیت‌اش را آغاز کرد اما طی این ده سال نتوانسته است به هدفش دست یابد و به گفته‌ی آقای مدیرعامل فقط به 10 درصد ظرفیت واقعی کارخانه رسیده‌اند. او می‌گوید «ما مشکل داریم. مشکل‌مان فقط از طریق مسئولان رده‌‌بالا باید حل شود. اگر بخواهند تعدیل نیرویی نشود، و کارآفرینی مجددی شود باید حمایت شویم». اگرچه کشوری مسایلی همچون ثبت سفارش و ممنوعیت واردات شکر را عامل اصلی غیر‌فعال بودن کارخانه اعلام می‌کند اما بسیاری معتقدند کارخانه تصفیه شکر سیرجان به «سلطان شکر» متصل است و از موقعیت کارخانه برای کارشان استفاده می‌کنند. 

 چرا سیرجان را برای احداث کارخانه تصفیه شکر انتخاب کردید؟

گروه کارخانه‌جات قند و شکر تهران سال 79 سیرجان را انتخاب کرد چون سیرجان به تمام بندرها نزدیک است. آن زمان برای احداث کارخانه این امتیاز به ما داده شد و با سرمایه‌گذاری کاملا شخصی بدون وابستگی به هیچ سیستمی این مجموعه ساخته شد و این کارخانه تست آزمایشی‌اش را سال 85 گرفت و با رفع ایرادات در سال 86 توانست اولین عملیات بهره‌برداری‌اش را انجام دهد. 

 حدود 10-11 سال از زمان افتتاح‌تان گذشته است اما هنوز کارخانه تصفیه شکر به هدفی که مدنظرش بوده نرسیده است، دلیل آن چیست؟

هدف ما از سرمایه‌گذاری  تولید 400 تن در روز بود و دولت آن زمان و سیستم اقتصادی و بازرگانی و مخصوصا سازمان مناطق آزاد کشور قولی را به ما دادند که وقتی این کارخانه در اینجا احداث شد کمک‌تان هستیم. درواقع منطقه ویژه بر این اصول پایه‌گذاری شده که کاغذبازی اداری را کمتر کند و در داخل خود مناطق این مشکلات حل شود و ما متوسل به دیگر ارگان‌ها در پایتخت یا شهرهای دیگر نشویم. متاسفانه دولت قولش را عملی نکرد و بعد از احداث کارخانه مشکلات بسیار زیادی از جمله تغییر قوانین مناطق ویژه برای ما به وجود آمد. با اینکه دولت می‌توانست موفق‌تر عمل کند و به این مناطق بها بدهد این کار را نکرد و با قوانین و شرایط عجیب و غریبی که هرسال می‌آورد باعث شد این کارخانه با حداقل ظرفیتش یعنی با 25 درصد ظرفیت کار کند. 

 مثلا چه قوانینی؟

اصلی‌ترین علتی که کارخانه تصفیه شکر یا دیگر همکاران‌مان در منطقه ویژه اقتصادی نمی‌توانند کامل فعالیت کنند این است که مناطق ویژه نیاز به ثبت سفارش کالا ندارند. با کمیسیون ارزش افزوده می‌توانند کالا را سفارش بدهند و وارد کنند. این کالا در داخل منطقه ویژه فرآوری شود و طبق دفترچه کمیسیون ارزش‌افزوده‌ای که هر کارخانه‌ای مختص خودش دارد بتواند جنسش را به سرزمین اصلی یا به صادرات برساند. حالا سهم کارخانجات قند و شکر تهران به این شکل است که 52 درصد کالا را می‌تواند با پرداخت حقوق گمرکی‌اش به داخل کشور ببرد و حتما باید 48 درصدش را صادر کند. حالا اگر بیشتر صادر کرد اجازه دارد ولی کمتر از این عدد را نمی‌تواند. اما بعد از چند سالی که شرکت خواست جان بگیرد دولت ثبت سفارش شکر را ممنوع کرد و گفت واردات شکر خام به کشور ممنوع است. اگر ممنوع است چرا به ما مجوز دادند. با این اتفاقات 400 نفر پرسنل ما سال به سال کم شدند و اگر دولت از ما حمایت نکند کارخانجات قند و شکر تهران تا آخر سال تعطیل خواهد شد.

 الان چند نفر نیرو در اینجا مشغول به کار هستند؟

الان حدود 70 نفر  نیروی مستقیم داریم که در دفتر تهران، کارخانه و دفتر پخش‌مان مستقر هستند. ما مقداری شکر خام را سال‌های قبل وارد کردیم روی مقداری از آن عملیات فرآوری و تصفیه انجام شد و مقداری در انبار داریم که آ‎ن آخرین خوراک کارخانه خواهد بود. اگر این مقدار شکر خام تمام شود، کارخانه رسما به حالت تعطیلی در خواهد آمد و نیروهای کار کاملا تعدیل خواهند شد. جالب اینجاست که برای واردات کالا و مواد اولیه دولت می‌گوید حتما باید ثبت سفارش شود اما سازمان مناطق آزاد می‌گوید که مناطق ویژه معاف از ثبت سفارش هستند. این دو ارگان با هم مشکل دارند و اگر ثبت سفارش کالا نشود ما مجوز ورود به مناطق ویژه را نداریم و این مشکل حتما باید حل شود و دولت اجازه ثبت سفارش فوق سریع را در مناطق ویژه بدهد که بتوانیم سرپا باشیم.

 درحال حاضر هیچ تولیدی ندارید؟

از 20 آبان 96 کارخانه به حالت تعطیل درآمده است و در حقیقت شرکت از آن تاریخ تا الان نیروهای ثابت‌اش را حفظ کرده است و فقط از جیب دارد هزینه می‌کند. یک سال تمام است در حدود 250 میلیون تومان در ماه فقط داریم حقوق می‌دهیم بدون هیچ درآمدی.

 ماهی 250 میلیون تومان ضرر منطقی نیست؟

بله غیرمنطقی است. اما سرمایه اصلی شرکت نیروهای متخصصی هستند که دارد و این نفرات افرادی هستند که آموزش دیدند و شرکت سال‌ها روی آن‌ها سرمایه‌گذاری کرده است و تا اینجا هم این نفرات اصلی را نگه داشته است. چون این کار فوق‌تخصصی است و اینجور نیست که برای نیروی کار آگهی بدهیم و جذب کنیم.  الان 12 ماه است که ما در بدترین شرایط اقتصادی و مالی این نیروها را حفظ کردیم و اگر کمکی از طرف دولت نشود مجبور هستیم تا پایان سال کل نیروها را تعدیل کنیم.

 آیا قولی بهتان داده‌اند؟

حدود 6 ماه قبل صحبتی که با آقای حسن‌پور داشتیم ایشان تماسی با دفتر رییس‌جمهور داشتند و پیرو نامه جناب آقای جهانگیری معاون اول رییس‌جمهور اعلام کردند که در قوانین ثبت سفارش تسریع می‌بخشند. ما با کمیسیون ارزش افزوده می‌خواهیم کار کنیم و واقعا نمی‌خواهیم ثبت سفارش بدهیم چون این کار به نظر من شدنی نیست فقط خود دولت باید حمایت کند. 

 عده‌ای بر این باور هستند که کارخانه تصفیه شکر با افرادی که عنوان سلطان شکر را دارند، رابطه دارد و از کارخانه در راستای اهداف آن‌ها استفاده می‌کند؟

این شرکت یک شرکت کاملا شخصی است بدون وصل به هیچ ارگان و سازمانی با سرمایه‌گذاری شخصی انجام شده و همه این‌ها شایعه است. اگر این طوری بود و کمکی داشتیم خب چرا فعالیت‌مان را انجام نمی‌دهیم. ما به هیچ بانک و سیستمی هم وابسته نیستیم. برخی شیطنت می‌کنند و دوست دارند چنین حرف‌هایی بزنید.

 یعنی در این سال‌ها با وجود 250 میلیون ضرر سالانه، برای کمک هم دست به دامن سلطان شکر ایران نشدید؟

تا دو سه سال پیش که عنوان سلطان شکر به من نسبت داده می‌شد، خب اگر ارتباط داشتیم که وضع شرکت این نبود. 

 چقدر سرمایه‌گذاری کردید؟

اول این را بگویم تمام این کارخانه سیستمش آلمانی‌ست. در حقیقت با تکنولوژی آلمان نصب، خریداری و راه‌اندازی شده است و سرمایه‌گذاری را دقیق نمی‌توانیم بگوییم چقدر است اما شاید در آن سال با احتساب خریدهای بعدی به بالای 150 میلیون دلار رسیده باشد. 

 بقیه کارخانه‌های شکر هم همین وضعیت را دارند؟

ما تنها کارخانه‌ در کشور هستیم که مجوز واردات شکر خام را داریم و دیگر کارخانجات از استحصال چغندر به صورت دو مرحله‌ای عملیات تولیدشان را انجام می‌دهند. کارخانه‌های دیگر هیچ مشکلی ندارند چون کشاورز می‌آید محصولش را به کارخانه‌دار می‌فروشد و کارخانه شروع  به تولید شکر خام از چغندر می‌کند و بعد تصفیه شکر خام به شکر سفید را انجام می‌دهد.

 با افزایش قیمت دلار و تحریم‌ها چه می‌کنید؟

سال گذشته با دلار 3500 تومانی مواد اولیه‌مان را خریدیم و همین داستان ثبت سفارش باعث شد که ما حتی نتوانیم یک سنت ارز دولتی دریافت کنیم و اگر الان بخواهیم خریدی داشته باشیم یا باید ارز دولتی دریافت کنیم و یا اگر بخواهیم با ارز آزاد وارد کنیم هیج توجیه اقتصادی ندارد و تقریبا قیمت آن 4 برابر تفاوت دارد.

 چرا دراین مدت از ارز دولتی استفاده نکردید؟

در این مدت خیلی دنبال ارز دولتی بودیم اما مشکل ثبت سفارش داشتیم، چون ارز دولتی به کالاهایی که ثبت سفارش می‌شوند تخصیص داده می‌شود، نتوانستیم یک ریال ارز دولتی بگیریم و همه خرید مواد اولیه‌مان خریدهای سال‌های قبل هستند که افزایش قیمت دلار نداشتیم و در این 12 ماهی که شرکت نیروهایش را برای تعمیر و نگهداری خط نگه داشته است ما همیشه امیدوار بودیم که کمکی برسد که بتوانیم استارت دوم را بزنیم و مانده شکر خام‌مان را تولید کنیم، باز هم امیدوارتر بودیم که دولت حمایت کند و شکر خام را مجدد بیاوریم. به همین دلیل نیروهایی که فعلا در این مدت بودند سرگرم تعمیرات خط بودند ولی تمام این تعمیرات با ارز آزاد انجام شد.

 آخرین تولیدتان کی بود؟

مهر 96 تا آخر آبان 96 یعنی دوماه تولید داشتیم. تمام کارهای تعمیرات هم که دارد انجام می‌شود با دلار 14 هزار تومانی است. الکترموتوری که مثلا سال‌های قبل قیمتش 5 هزار دلار بود امسال برای ما تقریبا 4 برابر شده است و هزینه فوق سنگینی برای ما بر جا گذاشته است.

 خب این مشکل همه صنایع است

ببینید اگر خودتان گشتی در شهرک‌های صنعتی، مناطق ویژه، مناطق آزاد بزنید متوجه می‌شوید که چند درصد از آن‌ها تعطیل شدند و این تعطیلی‌ها اکثریت به دلیل تورم بیش از حد دلار و مشکلاتی است که تحریم به وجود آورد. بیشتر تولید‌کنندگان نیاز به واردات کالا از اروپا را داشتند که بحث تحریم‌ها بود. حالا سعی کردند که این تحریم‌ها را دور بزنند بعضی‌ها توانستند کالا را وارد کنند بعضی هم نتوانستند و متوسل شدند به کشور چین که آن هم کیفیت آنچنانی ندارد. به نظر من اگر با این وضعیت پیش برود یک سال دیگر صنعت ایران به نابودی کامل خواهد رسید. البته منظور صنعت‌های خیلی بزرگ مثل سیمان، فولاد، انرژی نیست. بحث‌مان روی صنایع کوچک است. الان بانک‌ها متاسفانه تسهیلات به صنعتگران و تولیدکنندگان نمی‌دهند، چرا که تسهیلات بانک‌ها درصد سودشان بسیار بالاست الان برای یک صنعتگر صرف نمی‌کند با 18 درصد از بانک تسهیلات بگیرد. همین حمایت نکردن بانک‌ها از تولید و صنعت منجر به ورشکستگی خیلی‌ها شده و هر روز می‌بینیم که این تعداد دارد اضافه‌تر می‌شود و آمار بیکاری بالا می‌رود.الان در همین منطقه ویژه اقتصادی سیرجان به جرات می‌گویم به جز سه شرکت بزرگ، 90 درصد شرکت‌های کوچک تعطیل شده‌اند.

 دوسه هفته پیش جلسه‌ای در منطقه ویژه برای حل مشکلات تولیدکنندگان و صاحبان صنایع با مدیران منطقه ویژه برگزار شد این جلسه خروجی هم داشت ؟

این جلسه معارفه مدیرعامل بود و اینکه گفتند جلسه با تولیدگران و صنعتگران این اتفاق نیفتاد و همش کاغذبازی و روزنامه‌ای و تشریفاتی بود. ما حتی از دیگر دوستانی که در مناطق بودند خواهش کردیم جلسه‌ای در محل کارخانجات با مسئولان برگزار شود تا از نزدیک مشکلات کارخانه‌ها را ببینند ولی همش بحث تشریفات بود و هیچ اتفاقی نیفتاد و همه این را بهانه کردند که پرواز ما به تاخیر می‌افتد و باید برویم. ما همکاری بیشتر مدیران مناطق ویژه را می‌خواهیم.

 خودتان شخصا با مسئولان مناطق وارد مذارکره نشدید؟

بحث ثبت سفارش بحث کلی است و دفتر مستقر در منطقه ویژه سیرجان نمی‌تواند این تصمیم کلی را بگیرد. ما چندین بار طی چندین سال مکاتبه‌ای داشتیم که این مشکلات پیگیری شود جلسه‌ای برای‌مان گذاشته شود اما هیچ اتفاقی نیفتاد که از دفتر منطقه در سیرجان یا تهران زنگ بزنند که بیایید یک جلسه‌ای گذاشتیم و می‌خواهیم مشکلات‌تان را حل کنیم. 

 یعنی منطقه ویژه سیرجان دارد در حل مشکلات کم‌کاری می‌کند؟

مشکل ثبت سفارش مشکلی‌ست که چندین سال وجود دارد. آخرین باری که آقای کریمی معاون سازمان عمران تشریف آورده بودند دفتر منطقه ویژه حدود سه چهار ماه قبل بود ما باز این مشکل را عنوان کردیم و ایشان فرمودند که پیگیری می‌کنیم، ولی تا به امروز کاری انجام نشده است.

 آقای شهبخش یا افخمی نمی‌توانند به عنوان مدیرعامل و رییس هیئت‌مدیره سازمان عمران کرمان کاری انجام دهند؟

حتما می‌توانند. ما مشتاق هستیم با کارخانجات داخل کارخانه جلسه بگذارند و شرایط را از نزدیک ببینند، این خواسته یک‌روزه ما نیست این خواسته چندین ساله ماست. ولی هیچ اتفاقی نمی‌افتد. آقای شریعتمداری وزیر سابق صنعت و معدن 7-8 ماه پیش به منطقه ویژه سیرجان آمدند، من از ایشان خیلی گلایه دارم. عملا آقای شریعتمداری نیامدند بازدیدی از کارخانه‌ها انجام دهند، نیامدند ببینند مشکلات ما چه هست، قرار بود آقای شریعتمداری بازدیدی از کارخانه ما داشته باشد آن روز کل کارخانه را آماده کردیم، بنرها زده شد، صبح تا شب منتظر ایشان بودیم و بعد اعلام کردند آقای وزیر ساعت 2 رفته است. وقتی وزیر صنعت به این شکل رفتار می‌کند دیگر از دیگران هیچ انتظاری نداریم. از مسئولان رده بالای شهر خواهش می‌کنم کمک‌مان کنند، جلسه‌ای با مسئولان اصلی و مرتبط مناطق آزاد ترتیب بدهند که بتوانیم بحث ثبت سفارش و ارز را انجام دهیم. 

 امکان جابه‌جایی تجهیزات کارخانه به جای دیگر هست؟

هست ولی هزینه بالایی می‌خواهد و اصلا منطقی نیست. چون حجم کارخانه حجم کوچکی نیست و اکثر تاسیسات ما به صورت زیرزمینی و توکار هستند و امکان انتقال غیرممکن است. فقط ماشین‌آلات می‌تواند انتقال پیدا کند و این تجهیزات مجددا باید از نو ساخته شود که اصلا منطقی نیست.

 مسئولان سیرجانی در رفع مشکلات به شما کمک نکردند؟

در بین مسئولان شهرستان جناب آقای حسن‌پور که همیشه زحمت کشیدند و خیلی از مشکلات و صحبت‌های ما را به مسئولان رده بالا انتقال دادند ولی متاسفانه مشکلات اصلی ما حل نشده و دیگر سازمان‌ها و ادارات در شهرستان نه تنها کمکی نکردند بلکه کاری کردند که کارخانه روز به روز نابودتر شود.

 مثلا چه کارهایی؟

اداره دارایی سیرجان با اینکه وضعیت اقتصادی کارخانه را می‌بیند ولی هیچ موقع همکاری خوبی با ما نداشته است یا هیچوقت تخفیف یا معافیتی از سازمان تامین‌اجتماعی سیرجان نداشتیم یا وقتی آقایان می‌بینند هیچ تولیدی نداریم و داریم از جیب هزینه می‌کنیم هیچ حمایتی از ما در بحث انرژی نکردند؛ اداره برق سیرجان هیچوقت هیچ کمکی به ما نکرد و همیشه سر موقع دوست داشت قبضش را بگیرد، یا مثلا سال قبل یک جابه‌جایی چاه آب داشتیم و سال قبل دوماه کار کردیم و هزینه دوماه را به اداره آب دادیم اما 10 ماه این کارخانه تعطیل است با اینکه می‌بینند باز می‌آیند و می‌گویند شما کار کنید یا نکنید حتما باید حق ماهانه آب را بدهید. وقتی من یک قطره برداشتی از چاه ندارم خودشان دارند مجبور می‌کنند کارهای غیرقانونی انجام دهیم یعنی عملا می‌گوید بروید آب‌تان را بفروشید. هرچند ما هیچ‌وقت این کار را نمی‌کنیم چون الان کشور در بحران بی‌آبی است. ما کلا در مرکزیت اذیت هستیم. اینجوری که ادارات با ما دارند رفتار می‌کنند آینده خوبی را  در این شهرستان نمی‌بینم.

 الان همه‌ی واحدهای‌تان تعطیل است؟

فقط یک واحد کوچک قندریزی داریم که حدود 10 نفری مشغول هستند که شکر استفاده شده در تولید قند هم شکر ما نیست وشکری است که از داخل خریداری شده است و در اینجا تبدیل به قند می‌شود. یک تعداد هم فقط در بحث تعمیرات دارند فعالیت می‌کنند تا آن هم بهانه‌ای باشد برای کار کردن و بیکار نمانند چون خود بچه‌ها هم از بیکاری کارخانه خسته شدند. از طرفی همین عدم فعالیت باعث استهلاک شدید ماشین‌آلات می‌شود.