چاپ

هشدار دانشکده علوم‌پزشکی سیرجان درخصوص تخلیه زباله‌های عفونی

پروانه‌شان را  باطل می‌کنیم

 گروه جامعه

«تخليه زباله‌های عفوني در روستای محمدیه شهر زيدآباد» تیتر خبری بود که هفته گذشته در شبکه‌های خبری دست به دست شد. داستان از این قرار است که اهالي و كشاورزان روستاي محمديه كه از اين منطقه گذر مي‌كردند حجم زیادی از زباله‌های سرنگ انسولين و سرسرنگ مشاهده کردند. زباله‌هایی که مدتي است در اين منطقه انباشته  شده و مقدار اندكي از آنها سوزانده شده است.

سال‌هاست این داستان به شکل‌های مختلف در گوشه و ‌کنار شهر رخ می‌‌دهد، از ریختن زباله‌های بیمارستانی در انتهای خیابان خواجو و بروجردی گرفته تا تخلیه زباله‌ها در جاده راه‌آهن و انتهای شهرک صنعتی. آخرین گزارش پاسارگاد در خصوص زباله‌های عفونی متعلق به زباله‌های بیمارستان امام‌رضا(ع) است که در انتهای شهرک صنعتی در سال 94 ریخته می‌شدند. پس از آن با رسانه‌ای شدن و اخطارهای محیط‌زیست کمتر شاهد این اتفاق بودیم تا اینکه این هفته این اتفاق بار دیگر در روستای محمدیه تکرار شد تا بار دیگر ثابت شود، برای حل این معضل اراده‌ای وجود ندارد.  

زباله‌های عفونی معضلی است که هیچ‌کس مسئولیت آن را بر عهده نمی‌گیرد و زمانی پای مسئولیت و نظارت به میان می‌آید هرکسی دیگری را مقصر و مسئول می‌داند. علی‌رغم تصویب قانون استفاده از دستگاه امحا زباله، هنوز بعد از گذشت دوسال از افتتاح بیمارستان امام رضا‌(ع)  و با وجود حجم بالای تولید زباله، این بیمارستان از وجود این دستگاه محروم است و با انتقال زباله‌های خود به بیمارستان امام‌رضای قدیم از دستگاه زباله‌سوز قدیمی این بیمارستان استفاده می‌کند. چگونه مسئولان بهداشتی شهر از همان روز اول به فکر نصب دستگاه زباله‌سوز در این بیمارستان نیفتادند و بدون ضروری‌ترین دستگاه این بیمارستان را افتتاح کردند؟ علاوه بر این اگر در ساعات پایانی شب سری به واگن‌های زباله مقابل مراکز درمانی، آزمایشگاه‌ها، دندان‌پزشکی‌ها، تزریقاتی‌ها و... بزنید در آن هنگام با کیسه‌های مشکی‌رنگ زباله‌ای مواجه می‌شوید که پر از زباله‌های عفونی است. 

 هنوز پیمانکاری از سوی دانشکده علوم‌پزشکی برای جمع‌آوری زباله‌های عفونی معرفی نشده است

«محمود علیرضایی» رییس اداره محیط زیست سیرجان حرف‌های زیادی برای گفتن دارد اما پاسخش در یک جمله خلاصه می‌شود: « نظارت بر دفن اصولی پسماندهای ویژه با محیط‌زیست است اما بر اساس قانون دستورالعمل امحا پسماندها توسط سازمان محیط‌زیست تدوین می‌شود و به وزارتخانه‌ها و سازمان‌های مربوطه ابلاغ می‌شود اما هر سازمانی مسئول نظارت پسماندهای تولیدشده خودش است؛ چه وزارت بهداشت، چه وزارت جهادکشاورزی و....» او برای حرفش به قانون متوسل می‌شود؛ «ﺑﻪ اﺳﺘﻨﺎد ﻣﺎده 11 ﻗﺎﻧﻮن ﻣﺪﯾﺮﯾﺖ ﭘﺴﻤﺎﻧﺪ ﺗﻤﺎم ﻣﺮاﮐﺰ ﺗﻮﻟﯿﺪﮐﻨﻨﺪه ﭘﺴﻤﺎﻧﺪهای وﯾﮋه و زﺑﺎﻟﻪ‌هایﻋﻔﻮﻧﯽ ﭘﺰﺷﮑﯽ ﺑﺎﯾﺪ ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﺟﺪاﺳﺎزی ﭘﺴﻤﺎﻧﺪ‌های ﻋﻔﻮﻧﯽ و ﭘﺮ‌ﺧﻄﺮ از زﺑﺎﻟﻪ‌های ﻋﺎدی اﻗﺪام ﮐﻨﻨﺪ. همچنین ﺑﻪ اﺳﺘﻨﺎد ﻣﺎده 13 ﻗﺎﻧﻮن ﻣﺪﯾﺮﯾﺖ ﭘﺴﻤﺎﻧﺪ ﻣﺨﻠﻮط ﮐﺮدن ﭘﺴﻤﺎﻧد‌های ﭘﺰﺷﮑﯽ ﺑﺎ ﺳﺎﯾﺮ ﭘﺴﻤﺎندها و ﺗﺨﻠﯿﻪ و ﭘﺨﺶ آن‌ها در ﻣﺤﯿﻂ و اﺳﺘﻔﺎده و ﺑﺎزﯾﺎﻓﺖ از اﯾﻦ ﻧﻮع زﺑﺎﻟﻪ‌ها ﻣﻤﻨﻮع اﺳﺖ و ﻣﺮاﮐﺰ ﺗﻮﻟﯿﺪﮐﻨﻨﺪه ﭼﻨﯿﻦزﺑﺎﻟﻪ‌هایی ﻣﻮظﻒ ﺑﻪ ﺟﺪاﺳﺎزی اﯾﻦ ﻧﻮع زﺑﺎﻟﻪ‌ها از ﻣﺒﺪا و اﺳﺘﻔﺎده از ﺳﻄﻞ‌ها و ﮐﯿﺴﻪ‌هایی ﺑﺎ رﻧﮓ ﻣﺸﺨﺺ و در نهایت بی‌خطرسازی هستند.» از نظر رییس اداره محیط زیست پسماندهای عفونی حاوی عوامل بیماری‌زای فراوانی هستند که درصد انتقال آلودگی در آن‌ها بالاست. علیرضایی در مورد زباله‌های بیمارستانی روستای محمدآباد گفت: «بلافاصله پس از انتشار خبر زباله‌های بیمارستانی در روستای محمد‌آباد، دو نفر از کارشناسان اداره را به همراه نماینده بهداشت محیط مرکز بهداشت به این منطقه فرستادیم، که پس بازدید و بررسی‌های اولیه مشخص شد این زباله‌ها به تازگی ریخته نشدند با این حال برای پیدا کردن منبع این اتفاق این موضوع در حال بررسی است و به زودی با شناسایی عامل این کار، با وی برخورد جدی صورت خواهد گرفت. رییس محیط‌زیست با اشاره به کارگروه مدیریت پسماند در فرمانداری گفت: دانشگاه علوم‌پزشکی مطرح کرد که در صدد بستن قرارداد با شرکتی هستند که بیاید پسماندهای عفونی را جمع‌آوری و بی‌خطر کنند و قرار بود این شرکت به کارگروه معرفی شود که تا الان معرفی نشده است. البته جلسات کارگروه مدیریت پسماند به صورت منظم برگزار نمی‌شود.» وی افزود: «در سال‌های گذشته پس از ریختن زباله‌های عفونی بیمارستان امام رضا در انتهای شهرک صنعتی و برخورد محیط‌زیست تا امسال چنین اتفاقی نداشتیم و این اولین مورد است.» به‌ گفته او چندین بار از سوی محیط زیست به این مراکز اخطار داده شده است اما هنوز از سوی این مراکز اقدامی انجام نشده است.

 ما که نمی‌توانیم در هر گوشه‌ای یک نگهبان بگذاریم

«محمد موقری» معاون بهداشتی دانشکده علوم پزشکی که مسئولیت نظارت بر این بخش را بر عهده دارد بر خلاف علیرضایی نگاه مثبت‌تری به این مساله دارد: «‌بهداشت محیط مرکز بهداشت نظارت بر دفن و بی‌خطرسازی زباله‌های بیمارستانی را بر عهده دارد. زباله‌ها بی‌خطر که شدند، مانند زباله‌های معمولی می‌شوند و مشکلی ندارند و جمع‌آوری‌شان وظیفه شهرداری است. کلا زباله‌های عفونی در حوزه کاری معاونت درمان است.» به گفته‌ی دکتر موقری «در حال حاضر در سیرجان دو دستگاه امحا زباله داریم و بیمارستان پایگاه هم دارد نصب می‌کند و مراحل آخرش را می‌گذراند. بقیه مراکز سطح شهر از سفتی‌باکس استفاده می‌کنند. او می‌گوید: «‌زباله‌هایی که احتمال آلودگی دارد با گذشت چند دقیقه خشک می‌شوند و آلودگی منتقل نمی‌کنند و فقط خطر برندگی دارد که سفتی‌باکس قابل دسترسی نیست و باز نمی‌شود.» او در جواب این سؤال که به صرف انداختن زباله‌ها در سفتی‌باکس آن‌ها بی‌خطر می‌شوند؟ می‌گوید «وقتی زباله‌ها را در سفتی باکس می‌اندازند یا به همین صورت دفن می‌کنند یا می‌سوزانند و خطر در دسترس نیست. تمام آزمایشگاه، دندان‌پزشکی‌ها و... از سفتی باکس استفاده می‌کنند و قرار است بعد از راه‌اندازی دستگاه امحا بیمارستان امام‌رضای جدید یک پیمانکار بگیرند و تمام زباله‌های عفونی این مراکز جمع‌آوری و هزینه‌اش را از همان واحدها بگیرد. چون برای خود مراکز بی‌خطر کردن زباله‌ها هزینه‌بر است و اصلا نمی‌صرفد».  او در جواب این سؤال که واحد بهداشت محیط در جریان زباله‌های عفونی روستای محمدآباد بوده است، می‌گوید: «مگر ما هر گوشه‌ای یک نگهبان داریم که در جریان زباله‌های محمدآباد باشیم. ما بعد از اینکه متوجه شدیم رفتیم از منطقه بازدید کردیم، اکثر زباله‌ها کارپول دندان‌پزشکی بودند، اینکه چه کسی زباله‌ها را ریخته است، نمی‌دانیم به هر حال ما روی این قضیه مدعی هستیم.» او در نهایت با گفتن این جمله که جمع‌آوری و دفن زباله با مرکز بهداشت نیست، توپ را در زمین شهرداری می‌اندازد. 

 کارگران شهرداری در خطر هستند

مدیر خدمات‌شهر شهرداری سیرجان با صراحت اعلام می‌کند «‌شهرداری در این قضیه پیمانکار نیست.» خواجویی سپس تاکید می‌کند؛ «همکاری‌مان به این شکل است که شهرداری فقط جمع‌آوری زباله‌های عفونی را انجام می‌دهد. اما با یک سری شرایط خاص؛ مراکزی که زباله‌ عفونی دارند بعد از اینکه زباله‌های‌شان را بی‌خطر کردند در کیسه‌های زرد رنگ با شرایط خاص خودشان به ما می‌دهند و ما زباله‌های عفونی را مجزا از زباله‌های معمولی در سایت زباله دفن می‌کنیم.» او در پاسخ به این سؤال که بسیاری اوقات شاهد زباله‌های عفونی در کیسه‌های زباله مشکی رنگ در واگن زباله شهرداری هستیم، می‌گوید: «ببینید مثلا روال رانندگی این است که پشت چراغ قرمز بایستیم و از چراغ قرمز عبور نکنیم ولی وقتی انجام می‌شود قانونی به اسم جریمه است. ما هم چنین شرایطی داریم. یک سری مراکز و مطب‌ها هستند زباله عفونی‌شان را با زباله عمومی قاطی می‌کنند که تا حالا این را با تذکر، برخورد، خواهش، تمنا، در جلسات مختلف گوشزد کردیم، اما اینکه درمانگاه یا پزشکی به این موضوع اهمیت ندهد واقعا جای شرم دارد وگاهی اوقات کارگران ما از این طریق در خطر هستند.» 

 نه توان خرید دستگاه اتوکلاو را داریم و نه بیمارستان‌ها همکاری می‌کنند

یکی از پزشکان سطح شهر با بیان اینکه این معضل به راحتی حل نمی‌شود، می‌گوید: هیچ‌کدام از درمانگاه‌ها، آزمایشگاه‌ها، دندان‌پزشکی‌ها و... دستگاه امحا زباله ندارند. دستگاه امحا زباله تا قبل از بالا رفتن دلار حدود 200 میلیون تومان بود و الان به حدود 600-700 میلیون تومان رسیده است.» او ادامه می‌دهد: «اگر خیلی پزشک با‌وجدانی باشد زباله‌ها را در سفتی‌باکس می‌ریزد که بسیاری اوقات هزینه سفتی‌باکس هم زیاد می‌شود و پزشکان زباله‌ها را در پلاستیک زباله می‌ریزنند و دم در می‌گذارند. از طرفی اکثر اوقات بیمارستان‌ها زباله‌های بخش خصوصی را قبول نمی‌کنند و آن‌ها مجبور می‌شوند زباله‌ها را بدون بی‌خطرسازی در واگن شهرداری بریزنند. به هرحال مشکلات بسیاری در این زمینه وجود دارد که بعید می‌دانم به این زودی‌ها حل شود».

 قول می‌دهم به زودی این معضل حل شود

معاون درمان دانشکده علوم‌پزشکی اما معتقد است؛ این معضل به زودی حل می‌شود. دکتر غلامرضا جهانشاهی با بیان اینکه زباله‌های ما دو گروه هستند: «زباله بیمارستانی، زباله مراکز درمانی سطح شهر. زباله بیمارستانی شامل زباله بیمارستان‌های غرضی، امام رضا(ع) و پایگاه(نیروی دریایی) می‌شود که هرکدام از این بیمارستان‌ها برای خودشان دستگاه زباله‌سوز یا همان دستگاه امحای زباله دارند.» مگر بیمارستان امام رضا(ع) جدید و بیمارستان ولایت دستگاه امحا زباله دارند؟ «‌دستگاه امحای زباله بیمارستان امام رضا قدیم کامل فعال است و به صورت ایمن توسط پیمانکار  زباله‌ها از بیمارستان جدید به بیمارستان قدیم منتقل می‌شوند و آنجا کاملا زباله‌ها بی‌خطر می‌شوند. در بیمارستان جدید هم ساخت ساختمان دستگاه زباله‌سوز در حال اتمام است و  به زودی راه می‌افتد و دیگر انتقال زباله‌ها از بیمارستان جدید به قدیم منتفی می‌شود.» به زودی یعنی کی؟ «به محض اینکه پول برسد. ساختمانش که ظرف دوماه آینده کارش تمام می‌شود تا پایان سال هم قطعا دستگاه به بهره‌برداری می‌رسد. دستگاه قدیم سر جای خودش است و از آن برای یدک و موارد دیگر استفاده می‌کنیم. بیمارستان پایگاه هم یک دستگاه زباله‌سوز خوب و با ظرفیت بالا تهیه کرده است که مراحل راه‌اندازی‌اش رو به اتمام است و انشالله به زودی به بهره‌برداری می‌رسد.»

دکتر جهانشاهی در مورد زباله‌ مراکز درمانی و بهداشتی سطح شهر هم می‌گوید: «برای مراکز درمانی سطح شهر، کلینیک‌های شبانه‌روزی، مطب‌های دندان‌پزشکی، آزمایشگاه‌ها هم برنامه مدونی تدوین کردیم که هم در خود محل مراحل بی‌خطرسازی زباله‌ها انجام شود، حالا اگر امحای کامل نمی‌توانند انجام دهند باید زباله‌های‌شان را به یکی از بیمارستان‌ها منتقل کنند.» اینکه می‌گویید به مراکز درمانی فشار می‌آورید، به چه شکل، الان سال‌هاست همین حرف زده می‌شود اما اتفاقی نمی‌افتد؛«نه. دیگر دارد به مرحله اجرا می‌رسد من خودم یکی از وظایف اصلی‌ام در حقیقت همین بحث زباله‌های عفونی است. فشار آوردن ما یعنی پروانه‌های‌شان را تمدید نمی‌کنیم، جریمه و توبیخ‌شان می‌کنیم، انواع و اقسام روش‌ها را روی‌شان به کار می‌بریم.» وی افزود: «اینکه بگوییم همه مراکز درمانی-بهداشتی دستگاه زباله‌سوز تهیه کنند امکان‌پذیر نیست. بعضی از مراکز متاسفانه دزدکی تخلفاتی انجام می‌دهند که انشالله جلوی‌شان گرفته می‌شود. این‌ها دیگر کم‌لطفی بعضی از دوستان غیرمسئولی است که مشخص نیست با چه دیدگاهی سلامت جامعه را به خطر می‌اندازند.  ما اگر بدانیم سرمنشا این اتفاقات کیست و کجاست، جریمه سنگینی در حد ابطال پروانه‌ بهره‌برداری‌شان برای‌شان در نظر می‌گیریم». وی افزود: «ما تیم بازرسی و نظارت گذاشتیم و خوشبختانه با آمدن خانم دکتر جهانگیری در حوزه نظارت این موضوع با جدیت پیگیری می‌شود و رفع این معضل از اولویت‌های جدی ماست. قول می‌دهم به زودی یک تغییر و تحولی در این قضیه به وجود آید».