پرسشی که جوابش جای دیگر است

 رضا مسلمی‌زاده

اگر تاکنون بقالی گفته باشد که ماست من ترش است‌، لابد می‌شود از دیگر اصناف هم توقع داشت که در خویش به انصاف بنگرند و حسن و عیب متاع خویش را بر آفتاب اندازند. 

پنج‌شنبه‌ای که گذشت، جلسه‌ای در سیرجان برگزار شد که برگزارکننده آن حزب اتحاد ملت ایران اسلامی بود. عنوان این نشست «اصلاح‌طلبی راه گریزناپذیر؟» بود. برگزارکنندگان با زیرکی علامت سؤالی بر عنوان نشست افزوده بودند و آن را به شکلی پرسشی مطرح کرده بودند. با این امید که استفهام موجود بتواند بار دیگر بر درستی و حقانیت مسیر اصلاح‌طلبی صحه بگذارد. در اوضاع و احوالی که اقتصاد هر روز گلوی آحاد جامعه را بیشتر می‌فشارد و دولت مورد حمایت اصلاح‌طلبان ناتوان از حل و فصل موضوع روز به روز اعتبار خویش را بیشتر از دست می‌دهد و همراه با افول خویش بخشی از مقبولیت نسبی اصلاح‌طلبان را هم زایل می‌کند، طبیعی است اصلاح‌طلبانی که تنها مزیت سیاسی‌شان در عرصه‌ی رقابت‌های انتخاباتی است، به فکر بازسازی اعتبار و پایگاه رای خویش باشند.

سخنان میهمانان سخنران نشست اصلاح‌طلبان سیرجان چیزی جز تکرار مواضع سابق نبود. اصلاح‌طلبان در دوران حضور خویش در عرصه‌ی سیاست ایران، گیر آمده میان دو سنگ آسیا همواره از دو شیوه بهره برده‌اند. اولا مردم را از روی کار آمدن اصولگرایان ترسانده‌اند و ثانیا خود را تنها بدیل ایشان معرفی کرده‌ و روش‌شان را یگانه راه نجات کشور از جنگ و تجزیه و فروپاشی برشمرده‌اند. این گفتمان‌ اگرچه بخشی از حقیقت را بازگو می‌کند، اما به نظر می‌رسد به شکلی آگاهانه بخش‌های دیگری از حقیقت را کتمان و ای بسا تحریف می‌کند تا گفتمان مطلوب خویش را صورتبندی کند و هواداران را به دستاوردهای حداقلی دلخوش سازد.

شواهد بسیاری نشان می‌دهد که عمر چنین رویکردهایی به سر آمده است. دیگر نمی‌شود با «تَکرار» موفقیت‌های گذشته را تِکرار کرد. اصلاح‌طلبی نیاز به پوست‌اندازی  دارد و در کنار تهدیدات بیرونی، در درون هم دچار مشکل نظری است و هم از بلاتکلیفی و ناتوانی عملی در رنج است. به لحاظ تشکیلاتی هم سازوکارهای کهنه، ناکارآمدی خود را پیش از این به اثبات رسانده‌اند و نارضایتی تعدادی از فعالان اصلاح‌طلب همشهری از رفتارهای دوره‌های گذشته شاهدی بر این مدعاست.

در چنین شرایطی، به نظر می‌رسد بخشی از اصلاح‌طلبان با آگاهی از کسادی کالای خویش، می‌کوشند رقبای اصولگرا را از برآمدن گروه سیاسی براندازان بترسانند. قابل پیش‌بینی است که اصولگرایان برخوردار از رانت‌های عرصه‌ی سیاسی ایران برای این سخنان چندان اعتباری قایل نیستند و نیازی برای تجدیدنظر در رفتارهای خویش نمی‌بیند.

 

اینکه اصلاح‌طلبان در دورهمی خودمانی و محدود خویش بر گریزناپذیر بودن‌شان تاکید کنند، چندان عجیب و دور از انتظار نیست. کدام بقال را می‌شناسید که از ترش بودن ماست خویش پرده برداشته باشد؟ کمتر از یک سال تا آزمون تازه بازیگران سیاسی باقی است و انتخابات مجلس یازدهم باز هم «برهه‌ی حساس کنونی» را تکرار خواهد کرد. پاسخ واقعی به پرسش مطرح شده در نشست پنجشنبه را نتایج آن انتخابات پاسخی واقعی و درخور خواهد داد.