چهارشنبه, 27 شهریور 1398

هفته‌نامه شماره ۵۷۳:  ۲۵ شهریور ۱۳۹۸

علی‌رغم نرخ بالای ایجاد اشتغال، نرخ بیکاری در سیرجان ثابت مانده است
نیمه پنهان آمار

 قطعا جذاب‌ترین بازار کار استان کرمان در سیرجان است بنابراین آمار مهاجرت به سیرجان خیلی بالاتر از آمار ترک سیرجان است

 ناصر صبحی
مدتی قبل استانداری کرمان از فرماندار سیرجان به دلیل عملکرد مثبت در بحث ایجاد اشتغال بیش از میزان تعهد شده، تقدیر و تشکر کرد. مطابق آمارها در سال گذشته سیرجان متعهد به ایجاد ۲۸۸۰ مورد اشتغال بوده که موفق شده تا پایان سال 97 به عدد 8090 برسد. به این آمار باید میزان اشتغال سال 96 را هم اضافه کنیم: 8200 مورد.
به عبارت دیگر سیرجان موفق شده طی دو سال، 16 هزار و 290 مورد ایجاد اشتغال را در کارنامه خود ثبت کند. بدون شک این آمار قابل‌توجه است و اگر بخواهیم انصاف را رعایت کنیم، علاوه بر سرپرست و عوامل فرمانداری و عاملان ایجاد اشتغال، باید از منصور مکی‌آبادی؛ فرماندار سابق نیز یاد کنیم زیرا آمارهای ذکر شده در دوران کاری او به دست آمده است. از طرفی همین آمار بالا در نرخ اشتغال موجب شده تا سیرجان مشمول اعتبارات برخی شاخص‌ها نشود چون مثلا در اشتغال به بالاتر از میانگین کشوری رسیده است.
از دیگر سو با وجود آمار بالای ایجاد اشتغال، همچنان شاهد تعداد زیاد افراد بیکار در جامعه هستیم. به عبارت دیگر با وجود افزایش نرخ اشتغال، به نظر می‌رسد نرخ بیکاری کاهش محسوسی نداشته اما آیا این گزاره صحیح است؟
یافتن پاسخ دقیق برای این سوال غیرممکن است. بنا به گفته مسئولان سیرجانی، مبنای رسمی محاسبات تنها آمار سرشماری‌هاست و این نکته به این معنی است که ناچاریم به آمارهای سال 95، یعنی سال سرشماری استناد کنیم.
رییس اداره کار در یکی از مصاحبه‌های خود با پاسارگاد می‌گوید که آمار بیکاری سیرجان با استناد به سرشماری سال 90 معادل 6/16درصد بوده و فرماندار وقت اشاره می‌کند که در سرشماری سال 95 این آمار به 8/11درصد رسیده است؛ یعنی تقریبا با 5 درصد کاهش آمار بیکاری روبرو هستیم. امروز نیز مبنای نرخ بیکاری همان آمار سال 95 است اما طبیعتا این آمار دیگر دقیق نیست. پس با توجه به محدودیت‌ها چگونه می‌توان به آماری حدودی از نرخ بیکاری دست یافت؟
یکی از سرنخ‌ها، سخنان نماینده سیرجان در مجلس است. حسن‌پور سال گذشته در مصاحبه با پاسارگاد گفته بود که سال آینده، یعنی امسال چهار هزار فارغ‌التحصیل دانشگاهی در سیرجان وارد بازار کار می‌شوند. از طرفی بنا بر آمارهای رسمی که اخیرا منتشر شده، میانگین نرخ بیکاری فارغ‌التحصیلان در استان کرمان، بیش از 24 درصد است؛ به عبارت دیگر، از هر چهار فارغ‌التحصیل، یک نفر بیکار است. اگر سخنان حسن‌پور را به سال‌های 96 و 97 تعمیم بدهیم، نتیجه می‌گیریم طی این دو سال، 2 هزار نفر به نیروی بیکار شهرستان اضافه شده است که با احتساب جمعیت بیکار شهرستان در سرشماری سال 95 به رقم 14 هزار و 585 نفر می‌رسیم. در این‌جا نباید فراموش کنیم که ما فقط آمار حدودی بیکاران فارغ‌التحصیل دانشگاهی را حساب کرده‌ایم و بیکاران دیپلم و زیر‌دیپلم و همچنین مهاجران جویای کار جزو محاسبات ما نیامده است.
در سال 95 جمعیت فعال سیرجان 106 هزار و 904 نفر بوده که با احتساب ایجاد 8 هزار و 200 شغل در سال 96 و 8 هزار و 90 شغل در سال 97، می‌توان رقم حدودی جمعیت فعال فعلی سیرجان را 123 هزار و 194 نفر دانست. حالا با داشتن رقم‌های حدودی جمعیت فعال و جمعیت بیکار، درصد حدودی نرخ بیکاری امسال را نیز محاسبه کرد: 8/11 درصد.
به عبارت دیگر، با وجود افزایش نرخ اشتغال، نرخ بیکاری طی این سال‌ها تغییری نکرده است. اما دلیل چیست؟ برای دانستن عمق واقعه باید در نظر بگیریم که مجموع میزان اشتغال ایجاد شده در سال‌های 96 و 97 نزدیک به 600 درصد بیش از تعهد سیرجان بوده و تازه باز نرخ بیکاری تکان نخورده است وگرنه اگر مسئولان تنها به اندازه تعهدشان شغل ایجاد می‌کردند، نرخ بیکاری به حدود 13 درصد می‌رسید. این آمارها چند سؤال را برای ما ایجاد کردند:
عدم کاهش محسوس نرخ بیکاری ناشی از چیست؟
با توجه با کمبود منابع آبی و آینده مجهول بخش کشاورزی به عنوان یکی از بخش‌های مهم اشتغال، مشکل بیکاری احتمالی این افراد در آینده چگونه حل خواهد شد؟
با توجه به نرخ بیکاری قابل ملاحضه در جمعیت فارغ‌التحصیل دانشگاهی، چه راهکاری برای حل این معضل اندیشیده شده؟
آیا سیرجان به سمت یک شهر کارگری می‌رود؟
آیا در آینده با احتمال خروج و مهاجرت قشر تحصیل‌کرده از سیرجان به دلیل نبود کار روبه‌رو هستیم؟
و از همه مهم‌تر، اگر محاسبات ما در مورد نرخ احتمالی بیکاری درست باشد، بدین معنی است که نرخ بیکاری ما بالاتر از میانگین کشوری است. بنابراین آیا امکان دارد بتوانیم اعتبارات حذف شده را مجددا برگردانیم؟
برای یافتن پاسخ این سوال‌ها به سراغ دو تن از مسئولان سیرجانی رفتیم.
 رییس اداره کار:
بدون سرشماری نمی‌توانیم آمار بیکاری را محاسبه کنیم
حامد هادیان مطابق معمول با روی خوش از نشریات استقبال می‌کند. او ساعتی قبل در جلسه کمیسیون کارگری بوده که با هدف رفع اختلاف میان کارگران و مدیران کارگران برگزار می‌شود. هادیان می‌گوید اعتراض‌های کارگری از ابتدای سال تا امروز، نسبت به مدت مشابه سال قبل افزایش داشته است. سال گذشته در کل 22 جلسه بوده و امسال تا بدینجا 8 جلسه.
 یک‌بار در مصاحبه با پاسارگاد گفته بودید آمار بیکاری در سیرجان 8/11 درصد است. با توجه به اینکه رییس‌جمهور در سخنرانی اخیر خود گفته آمار بیکاری در سال گذشته 1/12 درصد بوده که امسال به 8/10 درصد رسیده، آیا به این معنا است که در سیرجان بیشتر از میانگین کشوری بیکار داریم؟
آمار نرخ بیکاری چه کشوری و چه استانی معمولا به صورت فصلی اعلام می‌شود. مراکز مربوطه آمار را دارند و اعلام می‌کنند ولی آمارهای شهرستان بر اساس دوره سرشماری است و متاسفانه ما هر ۵ سال یک بار می‌توانیم درباره نرخ بیکاری شهرستان اظهار نظر کنیم. مرجع رسمی که ما بتوانیم در مورد نرخ بیکاری به آن استناد کنیم، مرکز آمار ایران است اما شواهد نشان می‌دهد که ما هم سال ۹۶ و هم سال ۹۷ که در سامانه رصد اشتغال کشور هم ثبت شده است.
 بر اساس همین آمار از سرپرست فرمانداری سیرجان تقدیر و تشکر شد؟
بله. ما هر سال در زمینه اشتغال‌زایی یک تعهداتی داریم. همه شهرستان‌ها همین طور هستند که تعهد می‌دهند فلان تعداد شغل را طی سال ایجاد کنند. مثلا سال قبل تعهد اشتغال ما ۲ هزار و 880 نفر بود اما ما ۸۰۹۰ نفر اشتغال ایجاد کردیم. یعنی ۵۵۰۰ نفر مازاد بر تعدادی که متعهد شده بودیم.
 کدام بخش بیشترین اشتغال را در سیرجان داشته است؟
بیشترین در بخش صنعت و معدن بود؛ ۳۴۵۶ هزار و 456 نفر و جهاد کشاورزی دومین بخش با 2 هزار و 33 نفر بود. برای هر دستگاه یک سهمیه اشتغال اختصاص پیدا می‌کند. این تعهدی است که دستگاه باید تا آخر سال به آن عمل کند. البته منظورم از ایجاد اشتغال، شغل دولتی نیست. منظور من این است که واحدهای تحت پوشش هر دستگاه تلاش کنند تا سهمیه اشتغال ایجاد کنند. حالا چه در بخش کشاورزی، چه صنعت، چه خدمات، چه بخش گردشگری یا سایر بخش‌ها. می‌دانید که بزرگ‌ترین بخش‌های ما کشاورزی و صنعت هستند که سهم به‌سزایی در ایجاد اشتغال داشتند.
 گردشگری به عنوان یک صنعت درآمدزا در دنیا، در سیرجان چه مقدار اشتغال‌زایی داشته است؟
در بخش گردشگری ۱۶۲ نفر ثبت سامانه داشتیم.
 تعداد اندکی است
ظرفیتش بالاتر از این حرف‌هاست اما تعهدش هم نسبتا کمتر است.
 چه تعداد است؟
۱۸۰ نفر.
 به جز گردشگری، دیگر چه زیرمجموعه‌هایی نتوانستند به تعهدات‌شان عمل کنند؟
(با خنده): این را بگذارید محرمانه بماند. البته شاید برخی بخش‌ها اشتغال‌شان را انجام دادند ولی ثبت سامانه رصد نکردند. ما در سال ۹۷، هشت هزار و نود نفر و در سال ۹۶ هشت هزار و دویست نفر آمار اشتغالزایی داشتیم.
 مطابق آماری که اخیرا منتشر شده، کمترین نرخ بیکاری مربوط به استان همدان با 1/6 درصد و بیشترین بیکاری مربوط به استان چهار محال و بختیاری با 7/16 درصد درصد است. می‌توانیم نتیجه بگیریم که شهرستان سیرجان با 8/11درصد حدودا در میانه‌ی این جدول البته استانی است؟
ما آمار سیرجان را نداریم و نمی‌توانیم بگوییم اما نرخ بیکاری در استان کرمان بالای 12 درصد است؛ دقیقش 2/12 است.
 در سیرجان چه تعداد جویای کار داریم، چه تعداد شاغل و...
ملاک همه آمارهای‌مان به سرشماری‌هایی است که انجام می‌شود. چون جدا از سرشماری، یک مرکز واحدی وجود ندارد که بتوانیم به آن استناد کنیم و آمار صحیح و دقیقی را از آن بگیریم. مثلا تعداد جویندگان کار از طرف مراکز کاریابی یک آمار دارد، در اداره کار که ثبت‌نام می‌کنند یک آمار دارد، خروجی دانشگاه‌ها هم هستند و خلاصه نمی‌شود استناد کنید. این‌ها همه باید جمع‌بندی شود و یک مرکز که واقعا صلاحیت کار را دارد بتواند این آمار را منتشر کند.الان بهترین مرکزی که وجود دارد، مرکز آمار ایران است ولی خُب، مرکز آمار، آمار شهرستان‌ها را هر ۵ سال یک بار اعلام می‌کند که ما هم به همان استناد می‌کنیم. یعنی ما الان فقط تا سال 95 آمار داریم.
 ممکن است همین آمار را ارایه کنید؟
۳۲۴ هزار نفر جمعیت شهرستان در سال ۹۵ بود. نرخ بیکاری 8/11 درصد، نرخ مشارکت اقتصادی‌مان 7/40 درصد، جمعیت فعال‌مان ۱۰۶ هزار و 904 نفر، جمعیت شاغل ۹۴ هزار و 319 نفر، جمعیت بیکارمان ۱۲ هراز و 585 نفر.
 بر اساس اطلاعاتی که دارید، تصور می‌کنید سیرجان در نیمه بالای جدول بیکاری قرار می‌گیرد یا در نیمه پایین جدول؟
مطمئنا نرخ بیکاری ما خیلی کاهش پیدا کرده و بر اساس همین نرخ بیکاری است که خیلی از شاخص‌ها هم حذف می‌شود. وقتی نرخ بیکاری کاهش پیدا می‌کند، نشان می‌دهد که سیرجان جزو شهرستان‌هایی است که روز به روز پیشرفت می‌کند و توسعه‌یافتگی‌اش بیشتر می‌شود و خیلی از آن شاخص‌هایی که به شهرستان‌های محروم تعلق می‌گیرد از سیرجان حذف می‌شود.
 با توجه به وضعیت کم‌آبی که ابتدا یقه کشاورزی و پس از آن صنعت را خواهد گرفت، تصور می‌کنید جهت سرمایه‌گذاری‌های ما در اشتغال صحیح است؟
شما دارید دو تا بخش بزرگ اشتغال را حذف می‌کنید؛ یعنی شما فقط بخش گردشگری و خدمات را دارید. پتانسیل شهرستان ما همین است. ظرفیت شهرستان و فرصت‌هایی که در شهرستان وجود دارد برای صنعت و کشاورزی‌اش است اما می‌توانیم در زمینه‌های دیگری مثل صنایع‌دستی یا بحث گلیم ورود کنیم تا به قول شما فقط بر صنعت متکی نباشیم ولی خب، این‌ها فرصت هستند و ما می‌توانیم از آنها استفاده کنیم.
 آیا می‌توانیم نتیجه‌گیری کنیم که ما داریم به یک شهر کارگری تبدیل می‌شویم؟
بله.
 و این بدین معنی است که در سیرجان برای کارگرها کار خواهد بود اما برای قشر تحصیلکرده کار وجود ندارد؟
متاسفانه شاید بیشترین بیکاری ما در بحث قشر تحصیل‌کرده باشد. این برمی‌گردد به خروجی دانشگاه‌ها و سطح توقعاتی که مردم از نتیجه تحصیل دارند و دنبال کار یدی نیستند بلکه دنبال کار‌هایی هستند که بتوانند از تخصص‌شان و از رشته تحصیلی که گذراندند استفاده کنند. این باعث می شود که هر کاری را انجام ندهند. در نتیجه همیشه نرخ بیکاری در قشر فارغ‌التحصیلان دانشگاهی نسبت به مشاغل دیگر بیشتر است.
 پارسال آقای حسن‌پور گفته بود ما 12 هزار و 500 فارغ‌التحصیل بیکار داریم اما نظر شما متفاوت بود.
بر اساس سرشماری ۹۵ ما حدود ۱۲ هزار و 500 نفر بیکار داریم که این جمعیت شامل همه سنین و همه مقاطع تحصیلی و دانشگاهی می‌شود.
 آیا ما در حال از دست دادن قشر تحصیل‌کرده سیرجانی هستیم؟ به این معنا که آیا این قشر در حال خروج از سیرجان است یا ممکن است در آینده چنین اتفاقی بیفتد؟
نه، اوضاع این‌گونه هم نیست. اکثر کارهای تخصصی و کارهای مدیریتی شرکت‌ها دست نیروهای بومی شهرستان است. مدیران ارشد شرکت‌های بزرگ، نیروهای بومی این شهرستان هستند و همین‌ها هستند که چرخ‌های اقتصادی شهرستان را می‌چرخانند. ولی در مجموع و روی‌هم رفته بخواهیم حساب کنیم، بیکاری در فارغ‌التحصیلان زیاد است. حالا نه این‌که فقط بحث استان کرمان یا شهرستان سیرجان باشد، کل کشور همین‌گونه است. چند روز پیش که من آمار را می خواندم، دیدم استان کرمان جزو ۳ استانی بود که بیشترین بیکاری را در بحث فارغ‌التحصیلان دانشگاهی داشت.
 آن تعدادی که در بخش صنعت و کشاورزی اشتغال‌زایی شده، مشاغل کارگری هستند؟
(با خنده): نه، کارگری هست و در کنارش همه‌چی هم هست.
 اطلاع دارید از ۸ هزار شغلی که در سال ۹۷ ایجاد شده چند درصد کارگری است؟
این‌ها در سیستم سامانه رصد ثبت می‌شود. یک تحلیلی می‌خواهد که بنشینیم و ببینیم چند درصد متعلق به این مورد بوده یا چند درصد موارد دیگر چقدر است.
 پس شما نگران رخ دادن پدیده مهاجرت تحصیل‌کرده‌ها نیستید؟
سیرجان فرصت‌های خوبی دارد و روز به روز پیشرفت می‌کند و به صنعت ما افزوده می‌شود. واحدهای ما به جای اینکه کم شوند، روز به روز بزرگتر می‌شوند و گسترش پیدا می‌کنند. مطمئنا ما در شهرستان سیرجان معضل کمتری نسبت به شهرستان‌های دیگر داریم چون آمار مهاجرت به سیرجان خیلی بالاتر از آمار ترک سیرجان است. از سرشماری ۹۰ تا ۹۵ قریب به ۵۷ هزار نفر وارد سیرجان شدند و بر جمعیت افزوده شد. این نشان می‌دهد سیرجان یک شهر مهاجر‌پذیر و توسعه‌یافته‌ است. ما به سمت توسعه حرکت می‌کنیم. انشاءالله که در بحث فارغ‌التحصیلان دانشگاهی هم بتوان مشکلات را حل کرد. باید یک مقدار بیشتر تلاش کنیم و بتوانیم به هدف‌هایی که مدنظرمان است برسیم. انشاءالله در سرشماری آینده نرخ بیکاری ما زیر ۱۰ درصد باشد و این مشکلات را دیگر نداشته باشیم.
 آقای حسن‌پور گفتند که ما سال آینده ۴ هزار فارغ‌التحصیل به بازار کار سیرجان اضافه می‌شود. این رقم را شما تایید می‌فرمایید؟
حتما اگر حاج آقا فرمودند، درست است. بله. دانشگاه‌ها که مرتب فارغ‌التحصیل بیرون می‌دهند. (می‌خندد)
 براساس حرف آقای حسن‌پور و این‌که مطابق اعلام رسمی میانگین بیکاری فارغ‌التحصیلان در استان کرمان یک نفر از هر چهار نفر است، می‌توانیم نتیجه بگیریم که طی سال‌های 96 و 97 حدود 2 هزار نفر به آمار بیکاران ما افزوده شده؟
این‌گونه نمی‌شود حساب کرد. شاخص‌ها فرق می‌کنند. مرکز آمار ایران باید حتما خودش سرشماری را انجام دهد تا بر اساس آن اعلام کنیم. یعنی اینگونه نمی‌توانیم اعلام کنیم وگرنه خودمان هم می‌توانیم آماری را به دست بیاوریم ولی چون آمار صحیحی از کار در نمی‌آید، برای همین حساب نمی‎کنیم.
 معاون برنامه‌ریزی و توسعه فرمانداری:
نرخ بیکاری کاهش غیر‌محسوس داشته است
محسن آرش نیز با گشاده‌رویی میزبان ما می‌شود. او معتقد است آمار ایجاد اشتغال گواه تلاش مسئولان برای حل معضل بیکاری است با این‌وجود می‌پذیرد که نرخ بیکاری کاهش محسوسی نداشته. آرش مهم‌ترین دلیل این امر را مهاجرت می‌داند.
 آمار بیکاری در سیرجان 8/11 اعلام شده. اخیرا رییس‌جمهور میانگین آمار بیکاری کشور را 8/10 اعلام کردند. این بدان معناست که نرخ بیکاری در سیرجان بیشتر از نرخ کشوری است؟
طبق آماری که به ما اعلام کردند، 12 درصد نرخ بیکاری کشور است و ما نسبت به متوسط بیکاری کشور پایین‌تریم. همواره به همین آمار استناد شده است. حتا امسال در توزیع اعتبارات عمرانی ما که تقریبا خرداد انجام شده بود، همین آمار لحاظ شده بود. به دلیل پایین بودن نرخ بیکاری ما نسبت به متوسط کشوری، اعتبارات حوزه اشتغال صفر شد در مورد آماری که گفتید، اجازه بدهید من سوالی بپرسم.(به هادیان زنگ می‌زند)
آرش: آقای رییس‌جمهور نرخ بیکاری در بهار امسال را 8/10 اعلام کردند؟
هادیان: استانی است. آمار شهرستان‌ها اعلام نشده. آمار شهرستان از هر سرشماری تا سرشماری بعدی اعلام می‌شود ولی استانی و کشوری را هر فصل می‌گیرند.
آرش: بر اساس این آمار نرخ بیکاری استان کرمان چند است؟
هادیان: ۱۲ و خرده‌ای بود. رقم قطعی را تا چند لحظه دیگر می‌گویم.
آرش(رو به ما): آماری که آقای رییس‌جمهور گفتند، براساس طرح‌های مقطعی آمارگیری نیروی کار بیان شده است. ما سال ۹۰ و ۹۵ را می‌توانیم اعلام کنیم. شاه بیت حرف من این است که از سال 90 تا 95، در سیرجان به دلیل موقعیت اقتصادی خوب و ظرفیت‌های اقتصادی بالایی که به ویژه در حوزه صنعت و معدن، خدمات، صنایع دستی و کشاورزی وجود دارد، حدودا ۵ درصد کاهش نرخ بیکاری داشتیم. سال ۹۰ نرخ بیکاری ما ۱۶و خرده‌ای بوده و الان 8/10 شده است. این عدد علی‌رغم مهاجرت‌پذیری شهر است. تیم اقتصادی دولت در سیرجان خوب عمل کرده، ما در کارگروه اشتغال‌مان و در حوزه اقتصاد مقاومتی‌مان همیشه در این پنج سال، رتبه اول استان را داشتیم. به طور مثال طبق مستندات پارسال ۲۸۱ درصد بیشتر از نسبت تعهد اشتغال‌مان، ایجاد اشتغال کردیم. برای 2 هزار و 88 نفر تعهد اشتغال داشتیم که برای 8 هزار و 90 نفر با اسم، کد کارگاهی و کد ملی‌شان اشتغال ایجاد کردیم. البته آماری هم که اخیرا وزارت کار در مورد نرخ بیکاری فارغ‌التحصیلان منتشر کرد واقعا نگران کننده است. یعنی از هر 4 فارغ‌التحصیل کرمانی، یک نفر بیکار است که درصد بسیار بالایی است.
(هادیان تماس می‌گیرد)
آرش: نرخ بیکاری استان کرمان پارسال 2/11 بوده و امسال 2/12 یعنی استان کرمان یک درصد افزایش نرخ بیکاری داشته است. البته یک سری شهرها هستند که به دلیل نرخ بالای بیکاری، آمارهای سیرجان را هم خراب می‌کنند. این رقم، میانگین استان است و نه سیرجان.
 چرا ما آمار سالیانه بیکاری در سیرجان را نداریم؟
مراجع مربوطه چون نمی‌توانند هر سال سرشماری عمومی نفوس و مسکن بگذارند، می‌آیند و طرح‌های آمارگیری را اجرا می‌کنند. یعنی آمارهایی که گفتید بر اساس طرح هستند نه سرشماری. سرشماری نفر به نفر است اما طرح این‌گونه است که می‌آیند نمونه تصادفی می‌گیرند و بر اساس فرمول آماری و تحلیل داده‌ها یک عدد می‌دهند که آن هم تقریب است. با توجه به ظرفیت‌های شهرستان سیرجان که گفتم قطعا از متوسط استان پایین‌تر هستیم ولی عدد را نمی‌توانیم بگوییم..
 آقای حسن‌پور گفته بودند سال آینده چهار هزار فارغ‌التحصیل در سیرجان داریم که به بازار کار اضافه می‌شوند. شما این رقم را تایید می‌کنید؟
باید چک کنم. الان در ذهنم نیست اما قطعا اطلاعاتشان موثق است. شما می‌توانید به گفته‌های خودشان استناد کنید.
همه این اتفاق‌هایی که در سیرجان می‌افتد به دلیل ظرفیت‌ها و پتانسیل‌های اقتصادی به ویژه در حوزه صنعت و معدن است و همینطور در حوزه خدمات و بعدش هم کشاورزی. حالا اخیرا هم که بحث صنایع دستی و گلیم اضافه شده. به هر حال یک مسیر اشتغال جدید و بیشتر از قبل ایجاد شده که آمارمان هم این نکته را نشان می‌دهد. نمی‌توانید این عددها را منها کنید یا اشتغال‌هایی که ایجاد شده را کنار هم بگذارید و بگویید پس اینقدر بیکار داشتید. ما در کنار این موارد بحث مهاجرت را هم داشتیم. در حال حاضر نرخ رشد جمعیت‌مان تقریبا دو برابر نرخ رشد جمعیت کشور است. طبق آمار رسمی ۵ درصد کاهش نرخ بیکاری داشتیم ولی اشتغال‌مان بیشتر از این‌ها بوده اما چرا نمی‌توانیم این شکاف را پر کنیم؟ به دلیل بحث مهاجرت. یک شهرستان با این ظرفیت بالای اقتصادی و این همه مهاجرت، کار را سخت می‌کند.
 ولی در این آمار ما اصلا کاری به مهاجران نداشتیم.
نه، مهاجران اینجا سرشماری می‌شوند. مهاجری که آمده و اینجا خانه دارد، جزو سرشماری ما لحاظ می‌شود. مگر ما می‌آییم در خانه و می‌پرسیم که شما سیرجانی هستی یا نیریزی و بافتی؟
 اما مهاجر که کار دارد و جزو آمار بیکاری محسوب نمی‌شود.
یا کار دارد یا جویای کار است. خیلی‌ از مهاجران بیکار هستند و سیرجان به دنبال کار می‌آیند.
 نرخ بیکاری سیرجان کمتر از میانگین استانی است اما براساس سخنان رییس‌جمهور، بالاتر از میانگین کشوری است و به یک معنی نباید اعتبارات شاخص اشتغالزایی حذف می‌شد.
نه، من چند دقیقه پیش هم گفتم که شاید از 8/10 هم پایین‌تر باشیم. ما نمی‌توانیم عدد بدهیم.
 این طرح‌های آمارگیری تقریبی هستند. ما امسال بیش از تعهد اشتغال‌مان، شغل ایجاد کردیم. تعهد اشتغال کل استان 5 هزار و 900 نفر است اما آمار تعهد سیرجان به تنهایی هزار و 890 نفر است. شما محاسبه کنید که چند درصد اشتغال استان جزو تعهد سیرجان می‌شود؟
اگر اعداد را سرراست در نظر بگیریم حدود یک سوم یا 30 درصد.
با توجه به حذف اعتبارات شاخص‌های اشتغال‌زایی که با توجه به میزان اشتغال‌زایی ما در دو سال اخیر بوده، میانگین آمار سیرجان احتمالا از میانگین کشوری نیز پایین‌تر است.
 یک نکته‌ای که در آمارها موجب نگرانی من شد، این بود که بیشترین میزان اشتغال در بخش کارگری است و بخش فارغ‌التحصیلان با کمبود کار مواجه هستند. آیا این نکته بدان معنی است که در درازمدت ما به سمت تبدیل شدن به یک شهر کارگری خواهیم رفت.
عمده آگهی‌های استخدام برای زیر دیپلم است. معمولا در همه‌جا چندین برابر حوزه‌های تخصصی، جذب نیروی دیپلم و زیر‌دیپلم وجود دارد. منطقی هم است. خُب، یک کارخانه دو تا مهندس می‌خواهد اما ۲۰ تا اپراتور خط و کارگر خط لازم دارد بنابراین بیشتر بودن بازار کار برای کارگران نسبت به قشر تحصیل‌کرده طبیعی است.
 منظور من این است که آیا این روند ممکن است منجر به خروج بخش قابل‌توجهی از قشر تحصیلکرده از سیرجان شود؟
قطعا جذاب‌ترین بازار کار استان کرمان، در سیرجان است. این را بر اساس آمار قطعی می‌گویم. ما وقتی جذابترین بازارها را داریم قطعا سیل مهاجرت از سیرجان به شهرهای دیگر استان نخواهیم داشت اما در عین حال طبیعی است که افراد به دنبال فرصت‌های شغلی مناسب می‌روند. از نظر ما سیرجان یک شهرستان صنعتی و معدنی است. یعنی محور توسعه سیرجان صنعت و معدن است و صنایع دستی و خدمات. ما به دلیل بحران‌ها و کمبودهای آب در حوزه کشاورزی به دنبال توسعه نیستیم بلکه بیشتر به دنبال تغییر الگوی کشت و استفاده بهینه از منابع آبی هستیم.
 پس آمار اشتغال‌زایی حوزه کشاورزی متعلق به چه بخش‌هایی است؟
بخش‌های گلخانه‌ای، دام و طیور. یعنی اینطور نیست که ما توسعه باغات پسته داشته باشیم. فقط تغییر الگوی کشت داریم. فرد می‌آید همان آبی را که هست به گلخانه می‌برد. همچنین در بخش گاوداری، مرغداری و دامپروری‌ها اشتغال خوبی ایجاد می‌شود. تغییر الگوی کشت به سمت گیاهان دارویی نیز زیاد داشتیم و مزرعه زعفران و گل محمدی از جمله اشتغال‌های جدیدی هستند که ایجاد می‌شوند. ولی در حوزه صنعت و معدن حرف برای گفتن داریم. هر کارخانه جدیدی که احداث می‌شود، صد نفر، هزار نفر سر کار می‌روند. منطقه ویژه‌، شهرک‌های صنعتی، مناطق گل‌گهر، چهارگنبد، دره‌زار و... این همه پتانسیل‌های صنایع معدنی ما هستند و اشتغال ما بیشتر در این حوزه‌هاست. در حوزه بانوان هم در حوزه صنایع‌دستی اشتغال قابل قبولی داریم. می‌خواهم بگویم روند فعلی طبیعی است و جای نگرانی نیست. به هر حال اشتغال به دنبال ظرفیت‌ها ایجاد می‌شود. شاید فرد نخبه به تناسب رشته شغلی‌اش، فضای کاری در سیرجان نداشته باشد ولی نمی‌شود گفت که باعث مهاجرت همه می‌شود. فردی که یک رشته خاص را تحصیل کرده که ظرفیت اقتصادی در سیرجان ندارد، قطعا باید برای کار به شهرهای دیگر برود.
 بنابراین با مهاجرت ایشان روبرو خواهیم شد؟
ما یک کار گروهی داریم تحت عنوان پالایش نیروهای کارگری یا تحت عنوان برنامه‌ریزی نیروی انسانی و ما آمار نیروهای تک تک شرکت‌هایی را که در سیرجان کارفرما هستند یا پیمانکار هستند و دارند کار می‌کنند بررسی می‌کنیم. این شرکت‌ها مجموعه‌های صنعتی متقاعد و توجیه شدند که الزاما باید نیروی کارشان را از شهرستان تهیه و تامین کنند مگر اینکه آن نیرو در سیرجان نباشد. مثلا تخصص خاصی را می‌خواهند و در سیرجان نیست که البته باز ما روی حل این موضوع نیز کار می‌کنیم. هدف ما جذب حداکثر نیروهای بومی است. ما برای نیروی کار دیپلم و زیر‌دیپلم اشتغال داریم و در این بخش بیکار نداریم یا کم داریم. شاید به ندرت یک نیروی دیپلم دارای تخصص فنی‌حرفه‌ای با مدرک روز بیکار باشد اما مشکل ما تخصص‌ها است. از ما جوش آرگون می‌خواستند که ما در سیرجان نداریم. آرماتوربند نداریم و از لرستان می‌آوریم. با این وجود همه حرف ما به تمام شرکت‌ها این است که شما نیروی مورد نیازتان را با بانک اطلاعاتی ما در اداره کار هماهنگ کنید. اگر ما آن نیرو، آن تخصص و آن مهارت را نداشته باشیم، شما سراغ بومی استان بروید و اگر نبود، بعد به خارج از استان بروید. در مورد این دغدغه‌ای که شما در مورد اشتغال تحصیلکرده‌ها دارید که چه کار می‌شود کرد، باید بگویم اولویت آزمون‌های گل‌گهر و مجموعه شرکت‌ها جذب همین تحصیل‌کرده‌های بومی است. حتا در مورد پیمانکاری‌ها که در اختیار ما نیست چون برای استخدام الزام به گرفتن آزمون ندارند، ما سراغ‌شان رفتیم و گفتیم که حداکثر نیروی بومی باید وارد این پروژه‌ها شود.
 با توجه به اینکه آقای رییس‌جمهور هم گفتند میانگین نرخ بیکاری 8/10 درصد است، آیا این به آن معناست که دوباره اعتبارات شاخص اشتغال بر خواهد گشت؟ احتمالش هست؟
این باید در سازمان مدیریت و برنامه‌ و بودجه کشور اصلاح شود. چون مرجعی که شاخص‌های توزیع اعتبارات را به ما اعلام می‌کند، سازمان مدیریت برنامه و بودجه کشور است. توزیع اعتبارات هر سال خرداد ماه انجام می‌شود. بنابراین بحث اعتبارات عمرانی سال ۹۸ سیرجان تمام شده.
 سال دیگر شاخص‌ها بر اساس میانگین نرخ بیکاری استان محاسبه می‌شود یا بر اساس نرخ بیکاری شهرستان‌ها؟
فکر می‌کنم شهرستانی است چون خیلی از شهرستان‌های جنوب استان کرمان که نرخ بیکاری‌شان بالاتر از میانگین بود، اعتبارات اشتغال را گرفتند. ما هم بر اساس همان رقم 8/11 درصد که پایین‌تر از نرخ کشوری بود، شامل اعتبارات نشدیم.