می‌توان از شرکت‌ها مسئولیت‌های اجتماعی را مطالبه کرد
 پاسارگاد: در چهارمین شب از سلسله‌نشست‌های مسئولیت اجتماعی محمد حاتمی رییس شورای فرهنگی اجتماعی گل‌گهر، علی سوند‌رومی جامعه‌شناس و امین شول‌سیرجانی به نقد و بررسی مسئولیت اجتماعی در حوزه گل‌گهر پرداختند.
ابتدا محمد حاتمی گفت: در بحث مسئولیت‌های اجتماعی شرکت‌ها نکته‌ای را اشاره می‌کنم که بر خلاف آنچه در دنیا جا افتاده و جایگاه قانونی دارد و قوانین مفصلی تدوین شده در کشور ما هیچ الزام قانونی برای ایفای مسئولیت‌های اجتماعی شرکت‌ها نداریم. این مفری است برای شرکت‌ها که به این مسئولیت به عنوان الزام نگاه نکنند. ما جلساتی با نمایندگان مجلس داشتیم که مسئولیت‌های اجتماعی الزام آور شود. حاتمی ادامه داد: ما یک ابتکار در گل‌گهر به کار بردیم. از مجامع و هیات مدیره‌ خود شرکت‌ها استفاده کردیم و یک مصوبه برای فعالیت‌های اجتماعی در قالب شورای فرهنگی اجتماعی ابداع کردیم و فعالیت‌های فرهنگی اجتماعی را جایگاه قانونی دادیم. ما شورای فرهنگی اجتماعی را تشکیل دادیم و یکی از کارهای این شورا همین جشنواره بود. ما خلا قانونی را با این شورا پر کردیم. ساخت بیمارستان تخصصی، راه آهن سیرجان-کرمان و فاضلاب شهری در شورای فرهنگی اجتماعی الزام‌آور شد. حاتمی ادامه داد ما در مجموعه گل‌گهر 46 شرکت ریز و درشت داریم که همه آنها بر این مصوبه هنوز گردن ننهادند اما خود گل‌گهر خوب پیش آمده و کار دنبال شده است. این شورا فوایدی دارد که بالاخره الان می‌شود از شرکت‌ها ایفای مسئولیت‌های اجتماعی را مطالبه کرد. یک ایراد دارد بعضی از شرکت‌ها انجام می‌دهند و بعضی هنوز انجام نمی‌دهند. بنده شروع کردم با شورای مدیران شرکت‌های منطقه جلساتی را برگزار کردم. مخصوصا رویدادهای فوتبالی مثل لیگ برتر، لیگ دسته اول، لیگ برتر بانوان و لیگ حذفی در سیرجان انجام شود. اگر خوب مدیریت شود تبدیل می‌شود به رویدادی هیجان‌انگیز و نشاط‌آور.
علی سوندرومی جامعه‌شناس هم در این نشست بر عوامل موثر بر عدم انجام مسئولیت‌های اجتماعی صحبت کرد. او گفت: اگر قرار است یک شرکت مسئولیت اجتماعی را انجام دهد چهار گروه مانع از انجام این مسئولیت می‌شود. اولین مانع فردی است. یعنی اشخاص و افرادی که در مجموعه حضور دارند به دلایل مختلف اجازه انجام مسئولیت‌های اجتماعی را نمی‌دهند. انسان زمانی معنا پیدا می‌کند که مسئولیت بر گردنش باشد. دومین عامل بازدارنده مسئولیت‌های اجتماعی، ساختار شرکت است. وی ادامه داد: مسئولیت اجتماعی چه‌جور خرج کردن نیست بلکه چه‌جور پول درآوردن است. مثلا من حق ندارم هر کاری کنم که پول‌دار شوم. اگر ساختار شرکت در مسیر تباهی بنا شده باشد نمی‌تواند مسئولیت اجتماعی‌اش را انجام دهد. یک قاچاقچی نمی‌تواند مسئولیت اجتماعی را انجام دهد. خیلی از شرکت‌های آموزشی که ساختارشان بر اساس شارلاتانیسم آموزشی است اینها اگر هزار مدرسه هم بسازند به درد نمی‌خورد. راه را برای نابود کردن بقیه جامعه باز می‌کند.
سومین عامل بازدارنده مسئولیت‌های اجتماعی جامعه پیرامونی است. جامعه‌ای که میل به بی‌عدالتی و رانت دارد و در آن کارها با زد و بند انجام می‌شود، مانع انجام مسئولیت‌های اجتماعی می‌شود. چهارمین عاملی که از مسئولیت اجتماعی پیشگری می‌کند عوامل ساختاری است. الزامات در قوانین بالادستی دیده شده است. کسب و کار سالم، محیط زیست و جامعه پیرامونی دیده شده است. الزامات به معنای کلی است. اما ساختارهایی که ترجمه‌کننده این قوانین باشند وجود ندارد.
امین شول‌سیرجانی هم ادامه داد: من می‌خواهم در مورد یک سری مسایل به عنوان آسیب مسئولیت‌های اجتماعی و مشخصا گل‌گهر صحبت کنم.
نخستین آسیب فقدان فهم مشترک در رابطه با مفهوم مسئولیت اجتماعی است. تعاریفی که شرکت‌ها از مسئولیت اجتماعی می‌دهند متفاوت است. به گفته‌ی شول خیلی از مدیران این مفهوم را برعکس متوجه شده‌اند. فکر می‌کنند مسئولیت‌های اجتماعی پول پخش کردن در گروه‌های ذی‌نفوذ است. ذیل تابلو مسئولیت‌های اجتماعی یک پروژه را تعریف می‌کند که ارتباطی ندارد. مدیری می‌گفت اگر رسانه‌ای ما را نقد می‌کند ما پول بدهیم مشکل حل می‌شود.
شول ادامه داد: آسیب بعدی سندرم ترحم است. به دلیل فهم نادقیق، بعضی از مدیران فکر می‌کنند کاری در چارچوب مسئولیت‌های انجام می‌دهند لطف می‌کنند و کار خیر انجام می‌دهند. در صورتی که این اشتباه است، کار خیر نیست. مسئولیت اجتماعی مجموعه‌ای از وظایف است که باید به پایداری اقتصادی خود شرکت کمک کند.
نکته بعدی اینکه مسئولیت اجتماعی باج دادن به جامعه نیست. فقط این نیست که باید برای جامعه پیرامونی‌اش کاری کند. اول باید برای خودش کار کند.
یکی از اتفاقات خیلی بدی که زیر عنوان مسئولیت اجتماعی می‌افتد کارهایی است که کیفیت لازم را ندارند.
نکته بعد اینکه بعضی از صاحبان قدرت زیر عنوان مسئولیت‌های اجتماعی فشار به شرکت‌ها می‌آورند که این کار را بکنید. وظایف دولت را قرار نیست شرکت‌ها در قالب مسئولیت‌های اجتماعی انجام دهند. همچنین مسئولیت اجتماعی قرار نیست الزام‌آور باشد باید در زیر قوانین بالادستی داوطلبانه باشد.
مسئولیت اجتماعی سه ضلع جامعه، محیط زیست و اقتصاد دارد. شرکتی می‌خواهد در مورد محیط زیست کار کند ولی اصول اولیه محیط زیست را در شرکت خودش انجام نمی‌دهد.
موضوع بعدی اینکه مسئولیت اجتماعی با شفافیت گره خورده است. امیدواریم گل‌گهر در این کار پیش قدم شود. مثلا هزینه‌های جشنواره گل‌گهر در یک سیستم شفاف مشخص شود. یک استاندارد برای شفاف‌سازی طراحی شود.
در ادامه حاتمی یک سئوال را مطرح کرد، او گفت: فرض کنیم یک شرکت به تمامی الزامات قانونی در زمینه محیط زیست، کارگری، تعهدات نسبت به پرداخت عامه عمل کند. شفاف هم باشد و همه جوانبی که بر عهده‌اش است را به غیر از کارهای داوطلبانه انجام دهد. این شرکت به مسئولیت اجتماعی‌اش عمل کرده است؟
سوند‌رومی در پاسخ حاتمی گفت: وقتی یک شرکت به الزامات قانونی توجه کند، وقتی شرکت با حوزه محیط زیست، اقتصاد و جامعه برابر شود مسئولیت اجتماعی‌اش را انجام داده است. از آن به بعد کاری می‌خواهد انجام دهد کار خیر است. وقتی من آسیب به جامعه زدم و هنوز آسیب‌ها را جبران نکرده‌ام این بدهکار است.
در ادامه حاضرین در جلسه سئوال‌های خود را مطرح کردند. یکی از حضار پرسید: آقای حاتمی شما مثال‌هایی زدید که مسئولیت اجتماعی نبودند. راه آهن، فاضلاب و بحث ورزش و حتی بیمارستان مسئولیت‌های اجتماعی نیستند. همچنین بیشترین آسیبی که گل‌گهر می‌زند در بحث محیط زیست است که در این مورد صحبت نکردید.
حاتمی پاسخ داد: ما هر موردی را چه به عنوان وظیفه و چه به عنوان مطالبه مطرح کنیم باید به قانون متصلش کنیم. مسئولیت اجتماعی آن چیزی که من تشخیص می‌دهم، نیست. مرجعی که مقبولیت دارد قانون است. ما باید به مرجعی که مورد قبول همه‌ی جامعه است رجوع کنیم. مرزهای مطالبه‌گری و مسئولیت اجتماعی را به یک جایی وصل کنیم. من نمی‌توانم مرز تعیین کنم، شما هم نمی‌توانید. باید به مرجع قانونی وصل شود. این تفسیر شما است که راه‌آهن نکشید و... اجازه بدهید بنا را در همان مرجع بگذاریم. هر کس خلاف آن عمل کرد یقه‌اش را بگیریم. وقتی دولت نمی‌تواند به وظایف اصلی‌اش بپردازد بخش خصوصی باید به کمک آن بیاید. هم اکنون تمام قد به عنوان کمک دولت جمهوری اسلامی شده است. ما پارسال ششصد برابر مرجع فرهنگی شهر در شهر هزینه کرده‌ایم. این کار را نکنیم؟ چرا در شهر خرج نشود؟