دوباره حذف پراید
 امید محمودزاده ابراهیمی
پراید همیشه متهم به آدم‌کشی بوده است. از سال‌های دور به دلایل مختلف تهدید به عدم پلاک شدن شده است. سال 1390 بود که سردار اسکندر مومنی رییس پلیس وقت راهنمایی و رانندگی از احتمال توقف تولید پراید به دلیل نداشتن کیسه هوایی ایمنی گفت. سایپا همان روزها پروژه ایکس100 را در دست راه‌اندازی داشت و قول داد تمامی نواقص را برطرف کند تا این گاو شیرده خودروسازی سایپا از توقف تولید رهایی یابد. پروژه ایکس100 به ثمر رسید و پرایدهای 132؛111؛151 و 131 در تیپ‌های مختلف عرضه شدند و رضایت سازمان استاندارد را گرفتند و امپراطوری پراید ادامه یافت.
حالا پس از گذشت 8 سال این‌بار سیدکمال هادیانفر، رییس پلیس راهنمایی و رانندگی از توقف شماره‌گذاری پراید در سال 1399 خبر داده است. هادیانفر در گفت‌وگو با باشگاه خبرنگاران جوان گفته: «ما گزارشاتی را به شکل مکتوب و همراه با مستندات به وزیر صنعت، معدن و تجارت ارسال کردیم و حضوری هم جلسه‌ای داشتیم. با مدیرعامل شرکت سایپا هم جلسه داشتیم و این موارد را منتقل کرده‌ایم و قرار شد با توجه به تعهدی که این شرکت در سال ۹۸ برای فروش داشته از سال ۹۹ اراده بر این شود تا تولید پراید متوقف شود و ما این خودرو را شماره‌گذاری نمی‌کنیم تا خودرویی ایمن‌تر جایگزین شود». وی همچنین گفته است:«‌در تحلیل تصادفات کشور طی ۱۱ سال گذشته متوجه شدیم که ۳۴ درصد از جان باختگان و مجروحان حوادث رانندگی در خودروی پراید بوده‌اند». یازده سالی که پراید به دلیل قیمت پایین خود پیشتاز فروش در بازار بوده و در آخرین آمارها در سال 1397 به آمار 217 هزاردستگاه رسید که گرچه کمتر از سال‌های اوج خودش است اما آمار کمی محسوب نمی‌شود.
 به خاطره‌ها می‌پیوندد؟
می‌توان باور کرد پراید دیگر شماره‌گذاری نمی‌شود؟ با توجه به تجربه‌های قبلی و وجود همیشگی سایه تحریم، می‌توان گفت این اتفاق نمی‌افتد اما شواهد می‌گویند این‌بار قضیه جدی‌تر بوده و پراید بالاخره از خطوط تولید خداحافظی می‌کند. با حذف پراید همه به گزینه‌های جانشین آن فکر می‌کنند اما تا این لحظه هیچ جانشین مناسبی برای پراید معرفی نشده است. نزدیک‌ترین محصول به پراید؛ تیبا و تیبا2 هستند که هنوز چندسالی می‌توانند تولید شوند و قطعات مشترک بسیاری با پراید داشته و استاندارد بالاتری از پراید دریافت کرده‌اند. این دو خودرو از لحاظ قیمتی نیز نزدیک‌ترین سطح قیمتی به پراید را دارا هستند. تیبا یک خودروی سِدان (چهار در) با قیمت حدودی 46 میلیون تومان و تیبا2 یک خودروی هاچ‌بک با قیمت حدودی 57 میلیون تومان در بازار هستند.
پایگاه خبری اسب بخار که چندسالی است مطالب و ویدیوهای مربوط به خودرو را منتشر می‌کند، در یک مقایسه سعی کرده جانشینان احتمالی پراید را مشخص کند. اسب بخار، خودروهای «داتسونGO » و «چانگان بنی» را به عنوان گزینه‌های جانشینی پراید معرفی کرده است.
حسین دلاور خبرنگار خودرویی درباره داتسونGO می‌گوید: «‌این خودرو سال 2014 به بازار عرضه شد که فقط موتور خوبی از مجموعه رنو نیسان را با خود دارد. تک ایربگ است، خبری از ترمز ABS نیست و سیستم تهویه و برف پاکن عقب آپشن هستند. این خودرو برای بازارهای ضعیف عرضه شده و قیمت حدودی 5000 تا 8500 دلار (بسته به استانداردهای اجباری مقصد) دارد که با احتساب دلار 12 هزارتومانی قیمتی در حدود 60 تا 100 میلیون تومان خواهد داشت. قیمتی که برای قشر وسیعی از ایرانی‌ها، اقتصادی محسوب نمی‌شود. «چانگان بنی» نیز که از موتور و گشتاور خوبی بهره می‌برد؛ با گیربکس دستی؛ شیشه‌های بالابر دستی بدون ایربگ و ترمز ABS ؛ قیمت حدودی 6500 دلاری را با خود دارد که به پول رسمی ایران باید 78میلیون تومان برای تهیه آن پرداخت.
شاید شما هم تعجب کرده باشید که آیا در سال 2019 میلادی چنین خودروهایی تولید می‌شوند؟ بله. کارخانه‌های معروفی همچون رنو؛ هیوندای، داتسون و... برای بازارهای کم‌‌درآمد خودروهایی با آپشن‌هایی رفاهی و ایمنی بسیار کم تولید می‌کنند تا سهمی از بازار آنها داشته باشند. دلیل تولید این خودروها استاندارد پایین درخواستی دولت‌های این کشورها از خودروسازهاست تا بتوانند میزان تولید، فروش و اشتغال را در کشورهای مطبوع خود بالا ببرند. هندوستان یکی از همین کشورهاست.
همه گزینه‌های جایگزین پراید در حالی مطرح شده‌اند که هیچکدام از آنها به تولید نرسیده‌ و هیچگونه پیش‌بینی برای آنها نشده است. همچنین این نکته قابل تامل است که با این قیمت‌ها در ایران می‌توان خودرویی نو اگرچه با تکنولوژی قدیمی اما در کلاس و ابعاد بزرگ‌تر تهیه کرد. نیازی که خانواده‌های ایرانی به آن دارند و کمتر بدان توجه شده است.
 سوال مهم
چرا دستیابی به یک خودروی خوب و مطمئن و خوش‌قیمت برای ایرانی‌ها این‌قدر سخت است؟ قشر وسیعی از ایرانی‌ها درآمد ماهیانه زیر 5 میلیون تومان در ماه دارند و با توجه به تکانه‌های اقتصادی و افزایش هرچندساله هزینه‌های زندگی قطعاً پولی برای پس‌انداز برای تهیه یک خودروی مناسب‌ ندارند. انحصار بازار خودرو هم تاکنون اجازه نداده که هیچ خودروساز دیگری به این بازار وارد شود و فضای رقابت واقعی ایجاد شود. در مقیاس جهانی یک خودروی خوب کمتر از 10-12 هزاردلار نیست که با دلار دوازده هزار تومانی چیزی معادل 120 تا140 میلیون تومان است. قیمتی که هم‌اکنون خودروهایی چون پژو 206، 207 و تندر90 و ساندرو دارند که البته خودروی روز محسوب نمی‌شوند.
به نظر می‌رسد سیاست اقتصادی ایران پس از دوازده دولت؛ باید رنگ و رویی فارغ از سیاست‌زدگی و استوار بر منافع ملی به خود بگیرد. آزادسازی اقتصادی و خصوصی‌سازی واقعی با بالارفتن تولید رقابت‌پذیر و با کیفیت بالا شاخص درآمد و رفاه ملی را بالا برده و سطح کیفیت زندگی ایرانی‌ها را بهبود می‌دهد. با نسخه فعلی اقتصاد ایران نمی‌توان انتظار داشت اتفاق بهتری در راه باشد.