جمعه, 15 آذر 1398

هفته‌نامه شماره 584:  11 آذر ۱۳۹۸

روایت سرپرست فرمانداری سیرجان از حوادث جمعه‌شب:

در متن حادثه بودم

 ناصر صبحی
اتفاق‌های جمعه‌شب برای سیرجانی‌ها تلخ بود. گرانی بنزین که بدون اطلاع دادن به مردم انجام شد، خشم شدیدی ایجاد کرد که ریشه در اقتصاد ضعیف و کم‌بنیان بسیاری از مردم داشت. همین نکته باعث شد تا عده‌ای در اعتراض به گرانی بنزین، ابتدا در چهارراه اشکذری و سپس پلیس‌راه تجمع کنند. تجمعی که در نهایت آبستن حوادث مختلفی بود. از آتش زدن پمپ بنزین تا تلاش برای آتش زدن مخازن شرکت نفت که در نهایت با یک کشته و تعدادی زخمی خاتمه یافت.
این حوادث ابهام‌های زیادی داشت. از دلیل حمله به شرکت نفت و تلاش برای آتش زدن مخازنی که می‌توانست تمام مردم معترض را در انفجار خود به کام مرگ بکشاند تا ماجرای شلیک به تعدادی از حاضران در تجمع که هنوز معلوم نیست از کدام اسلحه و توسط چه کسانی صورت گرفته است. از آن‌جا که مطابق دستور شورای تامین استان، جز فرماندار سیرجان هیچیک از مسئولان شهری حق مصاحبه با رسانه‌ها در مورد اتفاق‌های رخ داده را ندارد،  به سراغ محمد محمودآبادی رفتیم تا روایت او را از ماجرا بشنویم.
سرپرست فرمانداری در ابتدای گفت‌وگو تمام‌قد از تصمیم دولت جهت تغییر نرخ بنزین یا آن‌طور که مصطلح شده، اصلاح نرخ بنزین حمایت می‌کند. با این وجود اذعان دارد که «طبیعی است که دو نرخه شدن سوخت برای مردم شوک‌آور بود.» محمد محمودآبادی در تفسیر واکنش مردم می‌گوید: «مردم به طور ناگهانی متوجه این افزایش قیمت شدند و طبیعی بود عده‌ای عکس‌العمل نشان دهند و در این مورد اظهارنظر کنند.»
او به این‌که اعتراض‌ها بدون مجوز و در نتیجه غیرقانونی بودند، اشاره می‌کند اما در عین حال این اعتراض را به رسمیت می‌شناسد: «من و شورای تامین اعتقاد داشتیم که حق اعتراض‏، یک حق قانونی است؛ به این شرط که اعتراض مرتبط با موضوع و عاری از خشونت باشد.» محمودآبادی تاکید دارد: «ما، نیروی انتظامی و دستگاه‌های امنیتی موظفیم امنیت -معترضان- را تامین کنیم.»
 به عنوان سؤال اول، می‌خواهیم روایت حوادث جمعه‌شب را از زبان شما بشنویم.
ساعاتی پس از اعلام نرخ جدید بنزین، در سیرجان ابتدا تجمع مختصری در چهارراه اشکذری شکل گرفت که هیچ‌گونه برخورد فیزیکی با آن نشد و نیروهای انتظامی تلاش داشتند ترافیک را روان کنند. بعد تجمع به پلیس‌راه کشیده شد. هنوز ماجرا در حد اعتراض بود و ما نیز حق را به مردمی می‌دادیم که می‌گفتند آمده‌اند صدای‌شان را به گوش مسئولان برسانند. من از اولین لحظات آن‌جا بودم و مدام با مسئولان استانی و کشوری نظیر استاندار کرمان، معاون امنیتی و سیاسی وزارت کشور و برخی دیگر از مسئولان در ارتباط بودم و مسایل این اعتراض مسالمت‌آمیز را منتقل می‌کردم. بسیاری از مردم منطقی بودند. خیلی‌ها را می‌شناختیم. بهشان گفتیم ما اعتراض شما را به گوش مسئولان رساندیم اما با تجمع‌تان، راه اصلی را مسدود کردید. ما با مسدود شدن مسیر مخالفیم.
 شما مستقیما با مردم صحبت کردید؟
بله. خیلی‌ها گفتند به میان جمعیت نرو اما گفتم من خدمتگزار مردمم و ترسی از آن‌ها ندارم. وقتی در شورای اداری تاکید می‌کنم مسئولان باید با مردم در ارتباط باشند‏ نمی‌شود خودم این کار را نکنم. در تجمع، هدف ما بازگشایی مسیر و برقراری امنیت بود. نیروهای امنیتی نیز به قصد برقراری نظم و امنیت حضور داشتند. هم من و هم فرمانده نیروی انتظامی با مردم صحبت کردیم. در بین جمعیت مرد و زن و کودک هم بود و ما به خصوص نگران کودکان بودیم. چون اگر جمعیت بدون نظم حرکت می‌کرد، ممکن بود آسیب ببینند. این‌ها همه مربوط به ساعات اولیه تجمع بود که غیرقانونی ولی مسالمت‌آمیز بود. اما زمانی گزارش دادند که عده‌ای به طرف پمپ‌بنزین و مخازن شرکت نفت نزدیک می‌شوند. رفتم جلوی جمعیت و با آن‌ها صحبت کردم و به اتفاق به سمت میدان پلیس‌راه که جمعیت اصلی آن‌جا بودند بازگشتیم. در این زمان با وجود شکستن چند سطل آشغال، هیچ حرکت آشوبگرانه‌ای رخ نداده بود و مردم تنها شعار می‌دادند. در این زمان، چند نفر با صورت‌های بسته، حالت خشن و وضعیت نامتعادل که آثار شرب‌خمر در آن‌ها مشهود بود، به میان جمعیت آمدند. حتا خود مردم هم تذکر دادند که این‌ها مست هستند.
 یعنی مردم هم از این عده فاصله گرفتند؟
اکثر مردم بله اما این عده می‌گفتند ما دروغگو هستیم و مردم را تحریک می‌کردند که به طرف پمپ بنزین بروند. من متوجه شدم این افراد قبل از آتش زدن پمپ‌بنزین، کپسول‌های اطفای حریق را خالی کردند.
 شما معتقدید این عده از میان مردم نبودند؟
بله. مگر می‌شود جزو مردم باشند؟ کسی که برای اعتراض آمده که صورتش را نمی‌پوشاند و برود کپسول اطفای حریق را خالی کند. چرا حالت غیرعادی داشتند؟ چرا توهین می‌کردند و شعار ساختارشکنانه می‌دادند. این‌ها جداول اطراف را خرد کردند و به صوت سنگ درآوردند و به سمت ماموران پرتاب کردند. بعد هم شروع کردند به خسارت زدن به اموال عمومی. اصلا قابل کنترل نبودند.
 این عده چند نفر بودند؟
کلا هفت یا هشت نفر. این‌ها تخریب کردند. اصلا بخشی از مردم به سمت ما آمدند. من باید از مردم فهیم سیرجان که بین تجمع مسالمت‌آمیز با آشوب و تخریب تفکیک قایل هستند، تشکر کنم. آن آدم‌ها حالت عادی نداشتند و از جایی خط می‌گرفتند. بعد از پمپ بنزین سراغ عابر‌بانک و اموال شخصی و مغازه‌ها رفتند. بعد هم به سمت مخازن شرکت نفت می‌خواستند بروند. ماموران امنیتی حافظ مخازن بودند. وقتی این‌ها خواستند به سمت مخازن بروند ابتدا خواستند در شرکت را بشکنند که نتوانستند اما در را باز کردند، هجوم آوردند و اتاقک نگهبانی شرکت را آتش زدند. این‌جا نیروهای انتظامی برای نرسیدن افراد به مخازن، تیر هوایی زدند.
 یعنی تیر مستقیم شلیک نشد؟
من میان مردم و ماموران ایستاده بودم. اگر ماموران تیر مستقیم می‌زدند، به من می‌خورد. فاصله بین مردم و نیروی انتظامی فقط 20 تا 25 متر بود. من به این خاطر وسط ایستادم که نه در آن لحظه و نه در شورای تامین، هیچ اجازه‌ای برای شلیک مستقیم نداده بودم. حتا در مقابل آشوبگران هم حق استفاده از شلیک مستقیم را نداشتند. بحث فقط محافظت از مراکز حساس مطابق قانون بود. در آن مرحله اجازه شلیک هوایی برای متفرق کردن مردم را دارند. در این بین وضعیت تقریبا آرام شد. آتش‌نشانی را برای خاموش کردن آتش آوردیم و بخشی دیگر از نیروها را برای امنیت مخازن فراخواندیم. من و اعضای شورای تامین که در صحنه بودیم، به طور لحظه‌ای همان‌جا تصمیم می‌گرفتیم. این مخازن فقط مربوط به سیرجان نیست بلکه بخشی از مخازن جنوب‌شرق محسوب می‌شود و بسیار حساس است و امنیتش باید به هر شکل توسط شورای تامین حفظ شود. وگرنه به طور مثال سربازان ما که کنار افراد دور میدان بودند، حتا باتوم هم نداشتند. اتفاقا همان آشوبگرها آمدند و دکه‌های دور میدان را آتش زدند ولی باز هم ما برخورد خشونت‌آمیز نداشتیم. اعضای شورای تامین در صحنه بودند که از مردم و اماکن حساس حفاظت کنند.
 شما معتقدید این افراد جزو مردم نبودند؟
خودتان قضاوت کنید. افرادی که تخریب می‌کنند یا حتا به ماشین اورژانس و آتش‌نشانی سنگ می‌زدند و شیشه‌های‌شان را خرد می‌کردند، جزو مردم بودند؟ چرا باید مردم صورت‌شان را بپوشانند؟ فکر می‌کنید کارهای این افراد اتفاقی بوده که مثلا بعد از آتش زدن دکه‌ها دوباره به سمت شرکت نفت بروند؟ یا مرتبا گوشی را در گوشش‌شان بگیرند و حرف بزنند یا خط بگیرند. حالا دوستان امنیتی گزارش نهایی را خدمت مردم ارایه خواهند کرد. اعتراض مسالمت‌آمیز با این حرکات متفاوت است. در هر جای دنیا فردی که تخریب کند، آشوبگر است. ما هم حافظ جان و هم اموال مردم هستیم. همان‌طور که گفتم وقتی این اتفاقات می‌افتاد، ما مشغول خاموش کردن آتش بودیم که آن عده دوباره برگشتند سمت شرکت و به داخل هجوم بردند. ماموران امنیتی در این لحظه بیشتر شده بودند و تنها تعداد محدودی اسلحه داشتند که تیر هوایی زدند. تا آمدیم به صحنه برسیم، متوجه شدیم دارند عده‌ای را به صورت مجروح می‌آورند. ابتدا احساس کردم دارند فیلم بازی می‌کنند. بعد متوجه شدم تعدای پا و پهلوشان آسیب دیده. باید به مردم بگویم جایی که این شلیک‌ها به مردم وارد و آن فرد کشته شد، تا جایی که ماموران ما در حال حفاظت از مخازن بودند، 25 تا 30 متر فاصله بود. هیچکدام از این افراد در محوطه شرکت مجروح و کشته نشدند‏؛ همه روی آسفالت بودند. از این فاصله لزومی به شلیک نبود.
 شما معتقدید از میان مردم به مردم شلیک شده؟
الان نمی‌توانم تایید کنم. اظهارنظر قطعی و کارشناسی نمی‌کنم. دستگاه‌های امنیتی و مراجع ذی‌صلاح در سیرجان و مرکز استان مشغول بررسی هستند و هنوز جواب قطعی داده نشده اما وقتی به عیادت مجروحان رفتیم دیدیم در میان‌شان نیروی بسیجی هم هست. کسانی از پهلو و برخی از پشت پاهاشان تیر خورده که در حال درمان هستند. تا این لحظه برای ما به هیچ‌وجه مشخص نشده آیا نیروهای انتظامی و امنیتی این کار را کرده باشند یا از بین آن افراد، کسی این کار را کرده باشد. ولی این را می‌توانم تایید کنم در بین افرادی که صورت‌شان را پوشانده بودند، سلاح گرم هم بوده.
 خودتان سلاح‌ها را دیدید؟
سلاح سرد را شخصا مشاهده کردم. سلاح گرم را براساس ادله‌ای که گفتم می‌تواند سلاح شکاری یا جنگی باشد چرا که دوربین‌های پمپ‌بنزین با شلیک گلوله از بین رفته بودند. یک کار حساب‌شده بوده. دوربین‌ها را زدند و بعد از ورود، سرورها و حافظه دوربین را بردند و وسایل نرم‌افزاری را تخریب کردند. شما فکر می‌کنید اگر کار مردم بود، با این طراحی دقیق عمل می‌کردند که فیلم‌ها را از بین ببرند یا کپسول‌ها را خالی کنند تا نشود آتش را خاموش کرد که فیلم بگیرند و یا این‌که هنوز من به عنوان رییس شورای تامین خبر قطعی از کشته شدن فرد ندارم اما فیلم فرد کشته‌شده پخش یا در گروه‌ها منتشر می‌شود. بنابراین نمی‌تواند تجمع غیرقانونی اما مسالمت‌آمیز انجام بدهیم اما این همه برنامه‌ریزی سناریوی هماهنگ که فیلمی از کشته یا مجروحان بگیریم و بفرستیم به کانال‌های معاند که بله، سیرجان کشته داد. این‌که من سریعا خبر کشته شدن یکی از معترضان را تایید کردم به این دلیل بود که دیدم شایعه‌پراکنی شده که فلان تعداد کشته شده و خواستم جلوی شایعات را بگیرم. ما یک کشته داشتیم اما این‌که به چه شکل این فرد کشته شده هنوز در دست بررسی است و هنوز مشخص نیست چه نوع گلوله‌ای خورده. به دلیل آرامشی که در این چند روز بود، مردم سیرجان متوجه شدند عده‌ای در حال سواستفاده هستند و فراخوان‌ها برای صحنه‌سازی است تا همچنان سیرجان در کشور و جهان در مدار مسایل منفی مطرح باشد. این افراد توسعه و سربلندی سیرجان را نمی‌خواهند. دولت، حاکمیت و قانون اعتراض مسالمت‌آمیز را به رسمیت شناخته و حق مردم می‌داند اما در چارچوب قانون. اگر مخل نظم و امنیت مردم یا مراکز حساس شد یا تخریب اتفاق افتاد یا شعارهای ساختارشکنانه سر دادند، به عنوان مسئول امنیت شهرستان موظف به ورود هستم. همچنان‌که نیروهای خدوم انتظامی و امنیتی، امنیت را برقرار می‌کنند. پس بدانید به عنوان خادم مردم اجازه نخواهیم داد چند نفر که هویت‌شان برای ما مشخص نیست، از یک اعتراض معمولی سواستفاده کنند و شهر را به آشوب بکشانند.
 دلیل حضور نیروهای کرمان در سیرجان چه بود؟
ما هر کار کردیم طبق قانون بود. در اتفاقاتی که منجر به آشوب شود، یگان ویژه باید وارد عمل بشود و ما در سیرجان یگان ویژه نداریم. کما این‌که در لیگ برتر، مطابق قانون حفظ نظم به عهده یگان ویژه است.
 تیراندازی هوایی پس از حضور نیروهای یگان ویژه رخ داد؟
نه.
 نیروهای سیرجان تیراندازی هوایی کردند؟
بله.
 شما گفتید آن عده مشخص که وضعیت مناسبی نداشتند و دنبال تخریب بودند، 8 الی 9 نفر بودند. قاعدتا دستگیری این عده مشخص کاری ندارد.
تعدادی‌شان دستگیر شدند. اما چون هنوز مراحل تحقیقاتی کامل نشده نمی‌توانم در این مورد اظهارنظری داشته باشم. اگر بعضی‌ها بعد از مصاحبه من با رسانه‌های کشوری گفتند آدم‌ها از آسمان نیامدند و اسرائیلی نبودند، من هم می‌دانم ولی از مردم هم نبودند. برای آشوب آمده بودند. از کجا خط می‌گرفتند؟ از کجا تغذیه می‌شدند و چطور این سناریو را نوشتند، باید صبر کنیم نتیجه نهایی مشخص شود و حتما به استحضار مردم می‌رسانم.
 چرا ماموران برای پراکندن جمعیت از مواردی مثل آب‌‌پاش یا گاز اشک‌آور استفاده نکردند و به سراغ شلیک هوایی رفتند؟
ما اصلا دنبال متفرق کردن نبودیم چون مشکلی با تجمع مردم نداشتیم. ما کنار آن‌ها بودیم و برنامه‌ای برای متفرق کردن مردم نبود.
 حتا با این‌که گفتید نزدیک مراکز حساس بودند؟
منظورم آن‌هایی است که دور میدان بودند.
 چرا نیروها مستقیما سراغ شلیک مستقیم رفتند و مراحل را طی نکردند؟
مراحل را طی کردند.
 گاز اشک‌آور زده شد؟
گازاشک‌آوری که اذیت کند نه. از افشانه‌های دودزا برای آن‌ها که حمله می‌کردند، زدند. ما در فضای مسالمت‌آمیز تجمع مردم هیچ اقدامی نکردیم. حاضرم از این تصمیم هم دفاع کنم.
 شما به عنوان یک فرد غیرامنیتی متوجه مشکوک بودن آن 7،8 نفر شدید؛ چرا نیروهای امنیتی متوجه نشدند تا آن‌ها را همان لحظه دستگیر کنند؟
دوستان امنیتی همان‌جا بودند و به من مشورت می‌دادند. متوجه ماجرا هم بودند. در ضمن من امنیتی نیستم ولی روانشناس که هستم. از پنج متری نمی‌توانستی به این‌ها نزدیک شوی از شدت بوی الکل. مست بودند و حالت غیرعادی داشتند.
 چرا این عده را بازداشت نکردند؟
چون اگر در میان جمع افرادی را دستگیر کنید، حساسیت‌هایی ایجاد می‌کند ولی شناسایی شده‌اند.
 اما گفتید مردم از حضور این افراد شاکی بودند.
بالاخره بخشی از مردم... این‌ها را جهت اطلاع مردم می‌گویم چون در فضای مجازی اظهارنظرهای نابه‌جا و غیرمودبانه داشتند که باعث ناراحتی بود چرا سخنان بی‌جا می‌گویند. من با صداقت حرف می‌زنم حتا اگر به ضررم باشد. اگر من به عنوان رییس شورای تامین دستور شلیک را داده بودم، قطعا اعتراف می‌کردم. نه من و نه هیچیک از فرماندهان انتظامی دستور شلیک ندادند و حق تیراندازی در آن مرحله را نداشتند و من چنین اختیاری تفویض نکردم.
 این حادثه چه تعداد مجروح داشت؟
اطلاع دقیق ندارم.
 شایعه شده به دلیل امنیتی دستور آمده مجروحان در کرمان بستری شوند؟
نه. این افراد در اختیار بیمارستان بوده و دکتر و بیمارستان تشخیص می‌دهد اگر وضع بیماری بد بود، اعزام شود.
 طبق سخنان شما تمام این مجروحان بی‌گناه هستند و طعمه واقع شدند؟
یکی‌شان بسیجی بود. یکی دیگر می‌گفت من آن‌طرف خیابان بودم. یعنی اگر ماموران تیراندازی کرده بودند، تیر باید از هوا می‌آمده، از روی سر مردم رد می‌شده و به این فرد می‌خورده.
 ما شنیدیم چون فرد کشته شده را از مردم دانسته‌اید، تحت فشار قرار گرفته‌اید. واقعیت دارد؟ گویا عده‌ای ترجیح می‌دادند این فرد جزو آشوبگران دسته‌بندی شود.
من هیچ‌وقت تحت فشار واقعیت را زیر پا نمی‌گذارم. البته کسی هم به من فشار نیاورده است. به هر حال شایعات زیاد است. ایشان هم از مردم بوده البته هنوز تحقیقات در حال انجام است و معلوم خواهد شد.
 آقای حسن‌پور روز گذشته در گفت‌وگویی که با پاسارگاد داشتند، اتفاق رخ داده را بی‌تدبیری مسئولان دانستند.
ایشان نظرشان برای خودشان محترم است. نماینده مردم می‌تواند در هر مسئله‌ای دخالت و هر جایی اظهارنظر کند ولی بنده به عنوان رییس شورای تامین که در مرکز حادثه بودم، نظراتم همین بود که گفتم. اگر شما از این سخنان احساس بی‌تدبیری می‌کنید، قطعا حرف ایشان درست است.