بی‌رغبتی زنان برای نمایندگی مجلس

 هدی رضوانی
انتخابات یازدهمین دوره مجلس شورای اسلامی و ثبت‌نام کاندیداها و تبلیغات در جریان است. در شهرستان سیرجان از ۴۴ نفر ثبت‌نام‌کننده ۷ نفر خانم هستند. از این هفت نفر دو نفر مدرک دکترا و 5 نفر مدرک فوق لیسانس داشته و رنج سنی افراد ثبت نامی در محدوده 34 تا54 است. چه عواملی باعث می‌شود از بین ۴۴ نفر داوطلب در شهرستان سیرجان، تنها هفت نفر از آن‌ها خانم باشند؟ این سوال را با برخی از بانوان فعال حوزه سیاسی شهرستان مطرح کردیم که در ادامه پاسخ‌های آن‌ها را با هم مرور می‌کنیم.
 نحوه نگرش و نحوه مشارکت، عوامل اصلی هستند
نسرین امینی‌زاده یکی از بانوان فعال حوزه سیاسی و عضو سابق شورای‌شهر می‌گوید: عوامل محیطی، فرهنگی، اجتماعی و... در حالت کلی عدم خودباوری زنان می‌تواند از جمله دلایل باشد اما اگر بخواهم ثبت‌نام بانوان در انتخابات این دوره را از نگاه خودم بررسی کنم، آن را به دو دسته تقسیم می‌کنم؛ ابتدا نحوه نگرش بانوان به انتخابات و دوم نحوه مشارکت آنان که این خود به دو دسته تقسیم می‌شود: یکی آسیب‌پذیر بودن بانوان و دوم بحث مالی. وی اضافه می‌کند: در صحنه رقابت انتخابات تمامی کاندیداها برای اینکه بتوانند کرسی نمایندگی مجلس را تصاحب کنند، پول زیادی هزینه می‌کنند و بعضاً اخلاق اسلامی را رعایت نمی‌کنند. در جامعه ما بانوان آسیب‌پذیرتر هستند و به همین دلیل سعی می‌کنند بیشتر نظاره‌گر این رقابت باشند و از آقایان حمایت کنند تا اینکه خودشان بخواهند حاضر شوند و به میدان بروند.
از طرفی چون بانوان رکن اصلی خانواده هستند، علاوه بر خود آن‌ها؛ خانواده هم آسیب می‌بیند. بنابراین برای جلوگیری از این آسیب عطای شرکت در انتخابات مجلس را به لقایش می‌بخشند. اما بحث دوم بحث مالی است. حداقل پولی که باید در زمینه تبلیغات انتخابات هزینه شود یک‌و‌نیم میلیارد تومان است و در جامعه ما کمتر بانویی وجود دارد که این پول را داشته باشد. امینی‌زاده خاطرنشان می‌کند: البته اسپانسرهایی به دنبال تقویت کاندیداها هستند و صرفاً با نگاه خیرخواهانه این کار را انجام نمی‌دهند بلکه آن‌ها به دنبال رانت و استفاده از موقعیت فردی هستند که قرار است به عنوان نماینده مجلس انتخاب شود. بنابراین سرمایه‌گذاری روی یک خانم از دید آن‌ها کار هوشمندانه‌ای نیست. بحث دیگر نحوه نگرش خانم‌ها به انتخابات است، یکی حین ورود به انتخابات و دیگری بعد از ورود.
این عضو سابق شورای‌شهر خاطرنشان می‌کند: مردم به چهره‌های شاخص رای می‌دهند و برای اینکه این افراد بتوانند به یک چهره شاخص تبدیل شوند، هزینه‌های زیادی پرداخت شده اما جامعه این اختیار را به بانوان نداده تا بتوانند به عنوان یک چهره شناخته شده در سطح جامعه فعالیت کنند. بنابراین چون بانوان چهره شاخص نیستند وارد عرصه انتخابات نمی‌شوند و از آن کناره‌گیری می‌کنند.
فرض کنیم کسی از بانوان در مجلس امسال رای آورد و بخواهد بر کرسی نمایندگی تکیه بزند. این بانو با خود می‌گوید من چقدر تاثیرگذار و مفید هستم؟ یک خانم با بررسی تاریخچه نمایندگی و نزول شأن نمایندگی در حال حاضر در ایران می‌داند که ورودش به مجلس چندان کار درستی نیست و باید بگذارد زمانی که شرایط نمایندگی در ایران مناسب باشد وارد این عرصه شود. بنابراین به همین دلیل می‌توان گفت استقبال بانوان سیرجانی از ثبت‌نام یازدهمین دوره مجلس شورای اسلامی به حداقل خود کاهش پیدا کرده است.
 بستر مناسب برای ورود بانوان فراهم نیست
ایراندخت رضایی دیگر بانوی فعال سیاسی است که تجربه سال‌ها حضور در شورای شهر را دارد. وی با اشاره به اینکه حضور بانوان علاوه بر حوزه سیاست، در اکثر حوزه‌ها کمرنگ شده است، می‌گوید: زنان نیمی از پیکره جامعه را تشکیل می‌دهند و در شرایط فعلی با دردهای جامعه آشنایی بیشتری دارند. از ابتدای انقلاب تاکنون در عرصه‌های مختلف اجتماعی، سیاسی، اقتصادی و فرهنگی؛ مردان را تنها نگذاشته و نقش اصلی را در جنگ تحمیلی ایفا کردند. متاسفانه همین زنان در طول این سال‌ها و در حوزه‌های گوناگون نادیده گرفته شدند.
وی اضافه می‌کند: در عرصه انتخابات؛ چه در امر کاندیداتوری و چه در امر اجرایی و نظارت بر انتخابات، با وجود اینکه شهرستان سیرجان زنانی پرتلاش، دانشمند، سیاستمدار، آگاه و فعال دارد اما می‌بینیم که در ثبت‌نام دوره یازدهم مجلس جای‌شان خالی‌ست و این امر می‌تواند دلایل بی‌شماری داشته باشد که مهمترینِ آن، نادیده گرفتن توانمندی بانوان است.
رضایی معتقد است: باید روزنه‌ای ایجاد شود و تلاشی صورت بگیرد تا صدها راه نرفته در جایگاه‌های انتخاباتی، مدیریتی و وزارتی برای زنان باز شود و این حق مسلم زنان جامعه ماست چرا که به تجربه ثابت کرده‌اند مقتدر و توانمند هستند و می‌توانند اداره امور مختلف را در کشور به دست بگیرند.
وی خاطرنشان می‌کند: مسئولان باید بستر مناسب را برای حضور پر رنگ بانوان فراهم کنند تا بتوانند در این بستر مناسب به شایستگی‌های‌ ارزشی در عرصه‌های مختلف که برازنده آن‌هاست دست پیدا کنند.
این عضو سابق شورای شهر دلیل دیگر را چنین عنوان می‌کند: شاید بی‌توجهی به حضور زنان فرهیخته در عرصه‌های مختلف در گذشته، باعث دلزدگی و بی‌توجهی زنان توانمند شهرمان نسبت به کاندیدا شدن در این دوره از انتخابات بوده است. امیدوارم در آینده با تلاش مسئولان دلسوز، فضایی مناسب در عرصه خدمت برای این قشر فعال و تاثیرگذار جامعه ایجاد شود و شاهد حضور چشمگیر زنان در عرصه‌های مختلف باشیم.
شاید شرایط و بستر جامعه ما آن چنان آماده نشده است تا یک خانم بتواند با خیال راحت و بدون دغدغه‌های احتمالی برای حضور در عرصه‌های مختلف سیاسی وارد میدان شود و یا اینکه بسیاری از بانوان تمایل ورود به این عرصه‌ها را دارند اما متاسفانه از آنجایی که بسیاری از پست‌های مهم و کلیدی شهرستان و حتی کشور در دست آقایان است، امکان اینکه این بانوان بتوانند خود را در رقابت با آقایان ببینند و آن پست‌های کلیدی را تصاحب کنند بسیار کم است. همچنین بسیاری از بانوان هنوز به آن سطح از خودشناسی و اعتماد به نفس نرسیده‌اند که بتوانند وارد عرصه‌های سیاسی شده و به نحو احسن توانایی و داشته‌های خود را به نمایش بگذارند. اما یکی دیگر از دلایلی که می‌توان برای این عدم تمایل ذکر کرد شاید فضای مسموم سیاسی شهرستان سیرجان باشد که شرایطی را ایجاد می‌کند تا بانوان فعال سیاسی شهرستان عطای حضور در انتخابات را بر لقایش بخشیده و توان خود را صرف فعالیت‌های دیگر نمایند و افرادی که شناخت و درک درست و کاملی از فعالیت در حوزه سیاسی ندارند وارد این عرصه شوند. آنچه مهم است، این نکته است که بایستی برای حضور فعال و موثر بانوان در عرصه‌های مختلف و حتی متفاوت از حوزه سیاسی در شهرستان راه حل بهتری اندیشید تا بتوانند توانایی‌های خود را در عرصه‌های مختلف سیاسی، فرهنگی، اجتماعی و... به دیگران نشان داده و به عنوان عنصر مهمی از جامعه به فعالیت بپردازند.
 نمایندگان در مجلس کاره‌ای نیستند
یکی دیگر از بانوان فعال حوزه سیاسی و اجتماعی شهرستان که نخواست نامش فاش شود این مسئله را سیاسی می‌داند و عنوان می‌کند: نمایندگان در مجلس کاره‌ای نیستند. بانوان بروند مجلس چه کار کنند؟ یک لایحه فوق‌العاده‌ای داشتیم تحت عنوان تبعیض علیه زنان، از مجلس ششم در دستور کار بود و به نتیجه‌ای نرسید. حتی کشورهایی مثل عربستان باید عضو این لایحه باشند ولی ما نتوانیم؟ پس کارآمدی مجلس چه می‌شود؟ وقتی مجلس تاثیرگذار نیست تصور می‌کنم خانم‌ها برای ورود به آن تمایلی ندارند.