چهارشنبه, 07 تیر 1396

هفته نامه شماره 471: 29 خرداد 1396

اهدا خون اهدا زندگی
- دکتر محمود موسوی*
24 خرداد روز اهدا خون است.  اهدای خون یک اقدام  اجتماعی خیر‌خواهانه و خداپسندانه است. اقدامی که گاهی باعث نجات جان یک انسان می‌شود. از طرفی اهدا خون باعث سلامت خود فرد می‌شود و اصلا پر‌خطر نیست. بر‌اساس تحقیقات و استانداردهای جهانی و علمی خون دادن مشکلی ایجاد نمی‌کند و این ذهنیت که اگر کسی خون بدهد دچار کم‌خونی یا پر‌خونی می‌شود، درست نیست.افرادی که به دلیل کسالت، حجامت می‌کنند بدانند اهدا خون تاثیرش  به مراتب بیش‌‌تر از حجامت است. چرا که خونی که از بدن آن‌ها بیرون می‌آید برای فرد دیگری استفاده می‌شود و احتمال عفونت در اثر زخم و انتقال ویروس‌ها کم‌تر است و نیز رایگان انجام می‌شود. خون اهدایی هر فرد، می‌تواند مورد استفاده سه نفر قرار گیرد و به سه فرآورده: پلاکت، پلاسما و گلبول‌های خون تبدیل می‌شود.
افرادی که خون اهدا می‌کنند یک‌سری آیتم‌ها را باید رعایت کنند: سن اهدا‌کننده 18 تا 60 سال باشد. افراد از لحاظ روحی و جسمی سالم باشند.فشار خون آن‌ها منظم باشد، تب نداشته باشند، بیماری خاص(قلبی، ریوی) نداشته باشند، اگر دارو می‌خورند و بیماری خاصی دارند، باید بر‌طرف شود سپس خون اهدا کنند، بیماری گلو‌درد، سرما‌خوردگی، دل‌درد و... نداشته باشند. چون این عوامل روی کیفیت خون تاثیر می‌گذارد.
از مزایای خون دادن شادابی و سلامت است. افراد زیر 40 سال که دو بار در سال خون می‌دهند نسبت به افرادی که خون نمی‌دهند، میزان سکته‌های قلبی و مغزی کم‌تری خواهند داشت. اهدا خون قند،چربی، فشار و... را تنظیم می‌کند.
البته بیماران قلبی، ریوی، عفونی، نارسایی ریوی، آسم، سل و برونشیت معاف دایم هستند. افراد دیابتی در صورتی که انسولین نزنند مشکلی برای خون دادن ندارند. اگر فشار خون با دارو کنترل شود، اشکال ندارد. فردی که چربی خون پایین دارد، با انجام مشاوره می‌تواند خون بدهد. کسی که هموگلوبین خونش بالا‌ست و مرتبا خون بدهد، فشار روی اندام‌هایش کم‌تر است و شاداب‌تر و سرحال‌تر می‌شود.
برای پیشگیری از انتقال بیماری توسط خون اهدایی، ابتدا پزشک مراجعه‌کننده را معاینه می‌کند. بعضی عوامل خطر مثل خال‌کوبی، حجامت، تاتو، سابقه‌ی بازداشت، سابقه‌ی فعالیت جنسی خارج از قوانین خانواده که باعث انتقال ویروس هپاتیت B و C، ایدز و سفلیس به افراد دیگر می‌شوند، را بررسی می‌کنند. پزشک با این افرادمشاوره می‌کند و اگر سلامت جسمی آنان تایید شود، خون اهدا می‌کنند. همچنین همه‌ی خون‌های اهدایی از لحاظ هپاتیت B و C، ایدز، سفلیس و گروه خونی آزمایش می‌شوند و با هر بار خون دادن این آزمایشات تکرار می‌شود. معاینات افراد با دستگاه انجام می‌شود. غلظت خون چک می‌شودو اگر فردی کم‌خون باشد یا همو‌گلوبین پایینی داشته باشد، خون نمی‌گیرند.
پنج عامل خطرتا یک سال نمی‌توانند خون بدهند. اگر فردی بعد از انجام آزمایش به هپاتیت B یا C دچار باشد، فرد را فراخوانده و نمونه مجدد می‌گیریم؛ او را به پزشک متخصص می‌فرستیم تا پیگیر بیماری‌اش باشد. قبل از خون دادن اگر افراد صبحانه و مواد غذایی مصرف کرده باشند، ایرادی برای اهدای خون ندارد. بعد از اهدا برای جایگزین شدن خون فقط مایعات مصرف شود: آب، چای، شربت، آب‌میوه و...
بر‌اساس استاندارد جهانی، آقایان سالی 4 بار و خانم‌ها سالی 3 بار می‌توانند، خون بدهند. 60 درصد اهدا‌کنندگان سال 95 اهدا‌کنندگان مستمر بودند. اهدا‌کنندگان مستمر حداقل سالی 2 بار و حداکثر سالی 4 بار می‌توانند خون بدهند. خون در طول 8 هفته ساخته می‌شود. حجم خون اهدایی، نیم لیتر(500 سی‌سی) برابر با یک دهم حجم خون است و در عرض 24 تا 48 ساعت خون اهدا شده، جایگزین می‌شود اما تعداد سلول‌ها کم‌تر شده و غلضت خون کم‌تر می‌شود. قبلا اهدای خون کم و برای بعضی گروه‌های خونی کمبود بود.الان بحث گروه خونی مطرح نیست.  اهدا‌کنندگان مرتب می‌آیند و کمبود نداریم. 95 درصد مراجعین آقایان و 5 درصد خانم‌ها هستند.
تعداد مراجعه‌کنندگان به انتقال خون سیرجان در سال 14-15 هزار نفر است. ماهیانه متوسط 1000 نفر و روزانه بین 30 تا 40 نفر خون می‌دهند. طبق برنامه به بیمارستان امام رضا(ع)، غرضی، شهرستان‌های بافت و شهربابک، کرمان، کهنوج و شیراز، خون می‌فرستیم.
امسال نیز مثل سالیان گذشته اهدای خون در شب‌های قدر، شب 19 و 21 ماه رمضان از ساعت 9 الی 2  نیمه‌شب در پایگاه انتقال خون سیرجان انجام می‌شود.
*رییس سازمان انتقال خون سیرجان