یکشنبه, 26 خرداد 1398

هفته‌نامه شماره 561:  20 خرداد 1398

احیای فضیلت‌های فراموش شده
- شهسوار صادقی
«اگر برای توجیه یک اشتباه هزار دلیل بیاورید سرانجام هزار‌ و یک اشتباه مرتکب شده‌اید» (ابوعلی سینا)
تقربیا همه باور دارند: انسان موجودی  ممکن‌الخطا است و حافظ نیز  معتقد است ما همه «خرقه تر دامن و سجاده شراب‌آلوده هستیم».
در این که انسان ممکن است دچار خطا شود تردیدی نیست اما چگونگی برخورد با خطا مهم است. در این جا همه انسان ها یک سان عمل نمی‌کنند. برخی خطا را می‌پذیرند و در پی جبران مافات و تادیه حق‌الناس برمی‌آیند اما برخی دیگر به کتمان و انکار و بدتر از آن به توجیه روی می‌آورند. تردیدی نیست این گروه اخیر در معرض ضرر و زیان های جبران‌نا‌پذیری قرار دارند و به گفته ابن‌سینا  خطاهای آنان سیر صعودی پیدا می‌کند و خطای بیشتر مسلما با خطر فزون‌تر همراه است. بنابر‌این پذیرش خطا و عذر‌خواهی نشانه عقلانیت و فرزانگی و از لحاظ اخلاق دینی و انسانی در تمام فرهنگ‌ها یک فضیلت محسوب می‌شود و صاحب این فضیلت شایسته ستایش است. 
خوشبختانه فضیلت حلالیت‌طلبی و توجه و احترام به حق‌الناس در جامعه ما در حال احیا و اعتلا است و روند رو به رشد آن بارقه‌هایی از امید را به وجود آورده است. 
در آخرین خبر‌ها آمده حامد ابوطالبی از خانم مینو خالقی منتخب مردم اصفهان برای رهایی از عذاب وجدان عذرخواهی کرده است. حامد ابوطالبی همان وبلاگ‌نویسی است که عکس‌های خصوصی خانم خالقی را  منتشر کرد و اسباب منع وی را برای ورود به مجلس فراهم کرد.
چند روز قبل از آن نیز شاهد عذرخواهی آیت‌الله حایری امام‌جمعه‌ی سابق شیراز از آقای ری‌شهری و رییس دولت اصلاحات بودیم. قبل از این عبد‌الله نوری و آیت‌الله موسوی‌اردبیلی به نوعی دیگر از مردم پوزش خواستند. چند سال قبل هم احمد توکلی از آقای سید‌حسین موسویان مذاکره‌کننده ارشد و اسبق پرونده هسته‌ای حلالیت خواست. البته بر این سیاهه می‌توانیم موارد بیشتری اضافه کنیم ولی  برای نشان دادن روند و اهمیت همین مقدار کفایت می‌کند. بدیهی است عذر‌خواهی به خصوص در جایی که پای حق‌الناس در میان باشد الزامات و آداب خاص خود را دارد اما در هر صورت اگر صادقانه باشد آثار منفی گذشته را که معمولا آکنده از کینه  و کدورت و حس انتقام‌جوبی است،  از بین می‌برد و موجب تقویت روحیه برادری وصفا و صمیمیت و اتحاد و همدلی در جامعه می‌شود. ناگفته نماند همانگونه که عذر‌خواهی فضیلت به شمار می‌آید پوزش‌پذیری و عفو و گذشت و اغماض نیز فضیلت و نشانه خردمندی و فرزانگی و دینداری است. مصداق روشن و بارز آن وجود نازنین پیامبر است که به تعبیر قرآن «برای همه اسوه‌ی حسنه است»