جمعه, 03 آذر 1396

هفته‌نامه شماره 491: 29 آبان 1396

تِکراری که از تَکرار می‌خیزد
- رضا مسلمی‌زاده
از دولت دوم روحانی تقریبا 100 روز می‌گذرد. این بار برخلاف دور اول که همه منتظر بودند تا کارنامه‌ی 100 روزه‌ی دولت را ارزیابی کنند کسی چندان به فکر این اعداد و ارقام نیست. این بار خیلی زودتر از آنکه پیش‌بینی می‌شد میان خواست‌های اصلاح‌طلبان و دولت اعتدال فاصله افتاد و بخشی از کسانی که هم خود به روحانی رای داده‌اند و هم دیگران را به این کار تشویق کردند، سخت در تردید افتاده‌اند، در باره درستی یا نادرستی کرده‌ی خویش. ظاهرا دولت روحانی همان طریقی را می‌پوید که دولت دوم خاتمی بدان دچار شد. حاصل آن بود که بانگ «عبور از خاتمی» برخاست و در پایان دولت اصلاحات، احمدی‌نژادی سربرآورد و باقی ماجراها چندان که افتد و دانی.
به تردید افتادن بخشی از حامیان روحانی از کرده‌ی خویش اینک جناح اصولگرا را بر سر شوق آورده تا برای بازپس‌گیری کلید پاستور امیدوارانه‌تر برای روزهای پیش رو برنامه‌ریزی کند و بعید نیست اگر برای نیل به مقصود بر آتش تردیدکنندگان دامن بزند. البته قاعده‌ی بازی دموکراسی همین است و دولتی که نتواند به وعده‌ی خویش عمل کند، لاجرم زمینه را برای تحویل میدان به رقیب فراهم می‌کند. «نگذاشتند» و«نشد» هم نمی‌تواند این درد را مرهم نهد.
این روزها اصلاح‌طلبان «آش نخورده و دهان سوخته» از باب حمایتی که از روحانی در ایام انتخابات به عمل آوردند، زیر رگبار انتقاد و شماتت دوست و دشمن قرار دارند و شاید اولویت اول‌شان فعلا این باشد که از مهلکه‌ی کنایه و متلک جان به در برند. شاید در حیات سیاسی خویش تا بدین اندازه مستاصل نبوده‌اند.
تجربه‌ی دولت دوم خاتمی اما می‌تواند از این جناح دستگیری کند؛ واگذاری شوراهای دوم شهر و مجلس هفتم مقدمه‌ی ظهور احمدی‌نژاد شد. اصلاح‌طلبان می‌توانند از تِکرار تاریخ جلو بگیرند، هرچند در احوال ایشان نشانی از پندگیری به چشم نمی‌خورد. دغدغه‌ی اصلی این جناح به جای بازسازی خویش معطوف به تقسیم غنایم قدرت است و وامانده از کابینه به جست‌وجوی لایه‌های بعدی در وزارت‌خانه‌ها دلخوش کرده است. و این از آفات دولت نفتی است و از ابتذال امر سیاست در سرزمین‌های نفت‌خیز.
«تکرار تاریخ» رویدادی غیرممکن است اما پیمودن مسیر بر دور باطل و درجازدن چیز دیگر است. تکرار تاریخ اگر هم شدنی باشد تنها از وجه کمیک آن میسر است. ظاهرا ما به خنده محتاج‌تریم و در بازسازی کمیک گذشته از این رو می‌کوشیم.