دوشنبه, 25 تیر 1397

هفته‌نامه شماره 519: 25 تیر 1397

گزارش پاسارگاد از بازار شب یلدا

«یلدا»رونق‌‌بخش بازار زمستان

-  زهرا خواجویی‌نژاد

پاییز آخرین نفس‌هایش را می‌کشد و تا چند روز دیگر زمستان جای این فصل هزار رنگ را می‌گیرد. هرچه به آخر پاییز نزدیک می‌شویم، جنب‌وجوش بازار هم بیشتر می‌شود. چیزی تا شب یلدا نمانده است و این را از رفت و آمدهای پرتب‌وتاب مردم می‌شود فهمید. میوه‌فروش‌ها آنقدر مغازه‌های‌شان را پر و پیمان کرده‌اند که مشتری می‌ماند چه بخرد و هندوانه و انار گل سرسبد این مغازه‌هاست. اگر سری به خیابان امام بزنید این تب‌و‌تاب را درک می‌کنید. با اینکه هنوز 3-4 روز تا شب یلدا باقی مانده است اما مردم خریدهای‌شان را شروع کرده‌اند تا به گرانی بر نخورند. 

-  هندوانه کیلویی 1500، انار کیلویی 6 هزار تومان

ساعت 8 شب است و کامیون بزرگی در حال خالی کردن بار هندوانه، صاحب مغازه می‌گوید: «الان هندوانه در بازار کیلویی 2 هزار تومان است اما ما تا 1500 تومان هم می‌دهیم. بارهای هندوانه معمولا از میناب و رودان می‌آید و هندوانه تازه و مرغوبی هستند».  هر کیلوگرم انار در خیابان امام پنج تا شش‌هزار تومان عرضه می‌شود و بیشتر انار نی‌ریز هستند. این در حالی است که به گفته مرتضی قنبری، رییس اتحادیه میدان‌داران میوه و تره‌بار، امسال میوه در بازار فراوان است و هیچ کمبودی وجود ندارد: «در بازار شب یلدای امسال برای هر ذائقه و با هر وضعیت مالی میوه وجود دارد. آن‌قدر تنوع و فراوانی میوه زیاد است که بعید می‌دانم شب یلدا قیمت‌ها بالا رود. الان میوه زیاد است اما خریداری وجود ندارد. قبلا باری که می‌آوردیم حداکثر تا پایان روز به فروش می‌رفت اما الان دو روز، سه روز هم فروش نمی‌رود.» قنبری در مورد قیمت میوه‌ها گفت: «در حال حاضر قیمت هر کیلو هندوانه در میدان 1300 تا 1500 تومان است، انار خوب کیلویی 5 هزار تومان، سییب درختی از کیلویی 1500 تومان تا 3 هزار تومان است. پرتقال از کیلویی 2 هزار تومان تا 3500 تومان.موز که میوه‌ای وارداتی‌ست قیمت‌اش روزانه تعیین می‌شود و در حال حاضر بین 4300 تا 4500 تومان است.» وی افزود: «ما برای هر قشری با هر وضع مالی میوه داریم تا خانواده‌ها با مشکل مواجه نشوند. و اصلا کسری نداریم. طبق قانون خرده‌فروشان موظفند 30 درصد قیمت میوه‌ها را افزایش دهند». این در حالی‌ست که میوه‌فروشان خیابان امام سیب را  کیلویی چهار تا 4500، پرتقال را سه‌هزار و500 تا چهارهزار و 500 تومان، موز را پنج هزار تومان عرضه می‌کنند. یکی از میوه‌فروشان درباره قیمت‌ها می‌گوید؛ قیمت میوه افزایش نداشته است. همچنین درباره پیش‌بینی تغییرات قیمتی میوه تا خود شب یلدا هم اعتراف می‌کند؛ « قیمت اقلام پرمصرف مثل هندوانه و انار و میوه‌هایی مثل سیب و پرتقال و خیار و موز، در شب یلدا تا حدودی بالاتر می‌رود». گفتنی است در بازار میوه شب یلدا آناناس هم طرفداران خاص خود را دارد و این میوه وارداتی این روزها به وفور در میوه‌فروشی‌ها به چشم می‌خورد. هر عدد آناناس در آستانه شب یلدا بین14 تا 22 هزار تومان به فروش می‌رسد.

- میوه‌های خارجی با قیمت‌های گزاف

درکنار میوه‌های معمولی چند وقتی‌ست در سیرجان چند مغازه اقدام به فروش انواع و اقسام میوه‌های خارجی کرده‌اند و استقبال خرید مردم نیز خوب بوده است. صاحب یکی از این مغازه‌ها می‌گوید: «در کل استقبال مردم از میوه‌های خاص خیلی خوب بوده است، آن هم چند دلیل دارد؛ شهر ما شرایط خاص خودش را دارد. یکی که می‌گیرد آن یکی هم دوست دارد امتحان کند. دلیل دیگرش هم تنوع است مردم دوست دارند تست کنند، حالا اگر تداوم داشته باشد این تست تبدیل می‌شود به خرید و اینکه خیلی‌ها هم دنبال خاصیت‌اش هستند». او گفت: « اولش شاید درآمدی نداشتیم اما الان بهتر شده است. تهران که سفارش می‌دهیم می‌گویند سیرجان چکارش به پشن‌فروت، بلوبری و... می‌گوییم اتفاقا اینجوری نیست بعد از تهران ما مصرف‌مان از همه جا بالاتر است». او می‌گوید: «فروش این میوه‌ها برای شب یلدا بیشتر است چون مردم یک‌سری مهمانی‌های خاص دارند، و دوست دارند سفره‌های‌شان رنگی‌تر باشد» .به گفته وی در این مغازه انواع میوه‌های خاص مثل: پشن‌فروت، بلوبری، فیسالیس، لنگان، رامبوتان، منگوستین، چیکو، لیچی، استارفروت و... به فروش می‌رسد. یک ظرف پشن فروت که حاوی 6 عدد است حدود 45 هزار تومان است یا مثلا استارفروت دانه‌ای 20 هزار تومان است. او معتقد است؛ «بعضی‌ از این میوه‌ها قطعا طعم خوبی ندارند اما به لحاظ خواص فوق‌العاده هستند و مردم استقبال خوبی دارند. این میوه‌ها را معمولا افراد با توان مالی خوب می‌خرند. ولی بازهم در سیرجان استقبال خوب بوده است. یعنی اینقد حمایت شدیم که بتوانیم ادامه دهیم». 

-  هرکیلو آجیل مخلوط حدود 45 هزار تومان

برخلاف بازار میوه‌فروش‌ها، بازار آجیل‌فروش‌ها سوت‌وکور است. یکی از آجیل‌فروش‌ها در این ‌باره می‌گوید: «با آنکه عرف معمول این بود که مردم آجیل‌وخشکبار مورد نیاز خود را به دلیل فسادناپذیری آن نسبت به میوه و شیرینی چند روز قبل از شب یلدا تهیه کنند تا گرفتار گرانی بیش از حد این اقلام نشوند اما امسال آجیل‌وخشکبار متقاضیان بسیار کمی داشته و مردم خیلی کمتر برای خرید شب یلدا آمده‌اند.» این خشکبارفروش درباره قیمت‌ها می‌گوید: «آجیل مخلوط از کیلویی 25 هزار تومان شروع می‌شود تا کیلویی 90 هزار تومان. آجیل 90 هزار تومانی آجیل 4 مغز است؛ بادام، پسته، بادام هندی و فندق. یک نمونه آجیل اعلا هم داریم کیلویی 45 هزار تومان که اکثر مردم این نمونه از آجیل را می‌برند». در بازار آجیل شب یلدا تخمه هندوانه از کیلویی 16 هزار تومان شروع می‌شود تا کیلویی 20 هزار تومان، تخمه کدوی ریز 20 تا 25 هزار تومان، تخمه ژاپنی 22 تا 24 هزار تومان، پسته‌شور کیلویی 40 تا  50هزار تومان، بادام کاغذی‌شور کیلویی 50 هزار تومان به بالاست.

یکی از مغازه‌داران خیابان امام که خشکبارفروشی دارد در بین آجیل‌ها چند عدد انار دانه مشکی هم گذاشته است تا چشم مشتری‌ها را بگیرد. او می‌گوید: «انار خوب کیلویی 16 هزار تومان است، انارش از سیاه‌کو بافت می‌آید، دانه‌هایش سیاه و طعمش فوق‌‌العاده است، اگر انار معمولی بخواهی کیلویی 4-5 هزار تومان است». او در مورد آجیل شب یلدا هم می‌گوید:«من دو قلم آجیل دارم؛ بادام شور کیلویی 50 تومان، پسته شور کیلویی 60 تومان به نظرم اگر ربع کیلو آجیل خوب بگیرید بهتر از سه کیلو آجیل نامرغوب است». تفاوت نرخ این آجیل‌ها تنها به کیفیت آن بستگی ندارد و به مغازه عرضه آجیل نیز مربوط می‌شود. این شاید به آن دلیل باشد که آجیل‌وخشکبار نرخ مصوب ندارد و قیمت آن را تقاضای بازار مشخص می‌کند. 

- استقبال مردم از کیک‌های شکل هندوانه

در آستانه شب‌یلدا سری هم به شیرینی‌فروشی‌ها زده‌ایم. کیک‌های انار و هندوانه کالای ویژه شیرینی‌فروش‌ها برای شب‌ یلداست. یکی از کارکنان قنادی‌ واقع در خیابان جواد‌الائمه درباره این کیک‌ها می‌گوید: «پخت و عرضه این نوع کیک‌ها چندسالی است که در میان قنادان باب شده است و استقبال از آنها به‌شدت بالاست».  او ادامه می‌دهد: «البته بعضی از این کیک‌ها را از قبل سفارش گرفته‌ایم و بقیه را با پیش‌بینی بازار شب‌یلدا پخته و کیلویی 18 تا 22هزارتومان به فروش می‌رسانیم. در حال حاضر هر کیلو شیرینی تر و خشک 15 هزار تومان به فروش می‌رسد که قیمت‌ها بستنگی به نوع شیرینی تفاوت دارد». او می‌گوید: «شب یلدا مردم بیشتر شیرینی خامه‌ای می‌برند و درکنارش استقبال از شیرینی‌های سنتی هم زیاد است».

یکی از قنادان خیابان نصیری هم می‌گوید: «وضعیت ما به لطف مردم خداروشکر خوب است، سفارشات کیک شب یلدا هفته گذشته پر شده است و دیگر سفارش نمی‌گیریم». او اظهار می‌دارد: «اکثر کیک‌ها به شکل هندوانه، انار و... است تا با این اقدام به مناسبت شب یلدا هم اشاره کنند. البته عموما فقط برای شب یلدا کیک نمی‌برند. گاهی تولدها هم با این شب مقارن می‌شود». او در مورد قیمت هر کیلو کیک می‌گوید: «قیمت‌ها متفاوت است بستگی به طرح، کیفیت و استفاده از خمیر فوندانت دارد اما از کیلویی 18 هزار تومان به بالاست. شیرینی تر هم از کیلویی 15 هزار تومان به بالا و شیرینی خشک از 10-12 هزار تومان شروع می‌شود به بالا که بستگی به نوع و کیفیت شیرینی دارد». 

-  نرخ‌گذاری کالاها به واحدهای صنفی واگذار شده است

محمدرضا خواجویی رییس اداره صنعت، معدن و تجارت با بیان اینکه ما طرح نظارتی داریم، می‌گوید: «روی قیمت تمام فروشگاه‌هایی که با این شب مرتبط هستند نظارت می‌کنیم». او در مورد تعیین قیمت کالاها می‌گوید: «از دوماه پیش یک مکاتبه از دبیرخانه هیات عالی نظارت به کل استان‌ها و شهرستان‌ها ارسال شده است، طبق آن ما فقط در 5 قلم می‌توانیم نرخ‌گذاری کنیم مثل: آموزشگاه‌های رانندگی، توقف‌گاه‌ها، نان حجیم و نیمه‌حجیم، مشاورین املاک، نمایشگاه‌های اتومبیل. نرخ‌گذاری مابقی کالاها به خود واحدهای صنفی واگذار شده است. یعنی آن‌ها خودشان نرخ را تعیین می‌کنند در معرض دید مردم می‌گذارند». وی افزود: «به این معنا نیست که نظارتی بر آن واحد نداریم. ما نظارت و  در صورت گرانی برخورد می‌کنیم».

براساس قیمت‌های موجود در بازار می‌توان نتیجه گرفت اگر یک خانواده بخواهد برای شب یلدا 2 کیلو آجیل مخلوط از قرار کیلویی 45 هزار تومان، دوکیلو انار کیلویی 6 هزار تومان، یک هندوانه دوکیلویی از قرار کیلویی 1500 تومان، دو کیلو سیب کیلویی 4 هزار تومان، دو کیلو موز کیلویی 5 هزار تومان، دو کیلو پرتقال کیلویی 4 هزار تومان، یک کیک دو کیلویی از قرار 20 هزار تومان باشد، حدود 170 هزار تومان هزینه دارد. اگر در کنار این اقلام، موارد دیگری نظیر آجیل زمستان یا انواع میوه‌های خارجی و یا شام را اضافه کنیم هزینه یک شب یلدا از 300 هزار تومان هم عبور می‌کند.