گزارش پاسارگاد از ورود تاکسی‌های اینترنتی به سیستم حمل‌ونقل درون شهری

صدای مسافران شنیده نمی‌شود

- رضا یوسفی: آژانس‌های شهری با همکاری و مشارکت با هم نرم‌افزاری خریداری و همگی با هم و یکپارچه کار کنند

- سارا پورمختار

شبکه حمل‌و‌نقل اینترنتی که بارها و بارها طعم اعتراض و کارشکنی را در شهرهای مختلف کشور و به خصوص در کرمان چشیده است، این روزها به دنبال یافتن روزنه‌ای برای ورود به سیرجان است. از یک طرف نمی‌توان جلوی پیشرفت تکنولوژی را گرفت و از سوی دیگر تاکسی‌ها و آژانس‌ها حاضر نیستند این شیوه جدید را بپذیرند چرا که معتقدند با ورود تاکسی‌های آنلاین، بازار تاکسی و آژانس‌های سنتی کساد می‌شود.  از طرفی سازمان حمل‌و‌نقل، بار و مسافر به دنبال راهکاری است که با انحصاری کردن نرم‌افزار تاکسی‌های اینترنتی برای آژانس‌ها و تاکسی‌ها تجربه‌های خشن ورود اسنپ و تپسی در سیرجان تکرار نشود غافل از اینکه در این طرح سهم مسافران و حقوق مصرف‌کنندگان نادیده گرفته می‌شود.

- با آمدن تاکسی اینترنتی بازارمان کساد می‌شود

نیم‌ساعت از ظهر گذشته است. تاکسی‌ها دنبال هم صف زردرنگی ساخته‌اند. اسماعیل در صندوق عقب ماشینش را بالا زد. فلاسکی از جعبه بیرون آورد و مشغول ریختن چای می‌شود.  همزمان حواسش به مسافران هم هست. مردی با کیف دستی کوچک و شانه‌های صاف و عینک کائوچویی قهوه‌ای رد می‌شود. اسماعیل با هورت کشیدن چایی طوری که صدایش را بشنوند صدا ‌می‌زند: «تاکسی، تاکسی‌دربست.»

جلوتر ‌می‌روم. تاکسی را دربست ‌می‌گیرم و سر صحبت را باز ‌می‌کنم. اسماعیل کل مسیر را از گرانی و استهلاک و کمبود مسافر و نرخ پایین تاکسی‌ها گلایه کرد؛ «با روی کار آمدن تاکسی اینترنتی کار و کاسبی تاکسی‌ها و به خصوص ما که از اینترنت سر در ‌نمی‌آوریم کساد ‌می‌شود. همین جوری هم دخل و خرج‌مان به هم ‌نمی‌خورد چه برسد به اینکه تاکسی اینترنتی بیاید.» گوشی موبایلش را که گوشی قدیمی با کمترین امکانات است بالا ‌می‌گیرد و ادامه ‌می‌دهد: «این گوشی موبایل من است تازه اگر هنر کنم و کار با اینترنت را یاد بگیرم اول باید یک میلیون تومان هزینه کنم و یک گوشی جدید بخرم.»

حرف تمام تاکسیران‌ها و رانندگان آژانس در سیرجان یکی است و حاضر به قبول این شیوه جدید حمل‌و‌نقل درون شهری نیستند. حرف‌های‌شان شبیه حرف‌های اسماعیل است: «با حضور تاکسی اینترنتی کار و بارمان کساد می‌شود» «وقتی ماشین‌های ما نهایتا ظرف 5 دقیقه در محل حاضر می‌شوند چه لزومی به تاکسی اینترنتی است» «مگر الان تاکسی‌ها چقدر درآمد دارند که با آمدن تاکسی اینترنتی همین چندغاز هم کمتر شود» «با روی کار آمدن تاکسی اینترنتی مجبوریم مثل سایر شهرها اعتراض کنیم و از حق و حقوق خود دفاع کنیم» «چرا باید یک عده غیر‌بومی سیستم حمل‌و‌نقل شهر را به دست بگیرند و ما که عمری در این راه جان کنده‌ایم بیکار شویم.»

- استقبال مسافران از تاکسی اینترنتی

در مقابل رانندگان سنتی که نمی‌خواهند باتکنولوژی کنار بیایند مسافران از ورود تاکسی اینترنتی به عرصه حمل‌و‌نقل استقبال می‌کنند. علی شهروندی است که مرتب از تاکسی و آژانس استفاده می‌کند. به عقیده او سیستم حمل‌ونقل درون شهری پاسخگوی نیاز مسافران نیست: « مهم‌ترین مزیت تاکسی آنلاین در دسترس و پایین بودن نرخ کرایه‌ها نسبت به آژانس‌هاست. در شهر سیرجان تعداد مسیرهای تعریف شده برای تاکسی‌ها محدودند و برای اکثر مسیرها یا باید تاکسی دربست گرفت و یا از آژانس استفاده کرد.»

مهسا دیگر شهروندی است که تجربه استفاده از تاکسی‌های آنلاین رادر سایر شهرها داشته است می‌گوید: «مهم‌ترین دغدغه بین راننده و مسافر توافق بر سر نرخ کرایه است که در استفاده از تاکسی‌های اینترنتی این مشکل رفع شده است.»

اکثر شهروندانی که از سیستم حمل‌و‌نقل استفاده می‌کنند با ورود تاکسی اینترنتی موافقند و آن را به نفع مسافر می‌دانند چرا که در صورتی که رقابت بالا رود رانندگان به فکر بالابردن کیفیت خدمات هستند و مسافر با نرخ کمتر خدمات بهتری ریافت می‌کنند.

- آژانس‌ها و تاکسی‌ها در اولویتند

در سال‌های اخیر شاهد افزایش چشمگیر ضریب نفوذ اینترنت همراه و استفاده از تلفن‌های هوشمند بودیم. این موضوع باعث شد تا کسب‌وکارهای نوین مبتنی بر تلفن‌همراه و اینترنت ایجاد شوند. از جمله این کسب‌وکارها تاکسی اینترنتی است که جای خود را به سرعت در زندگی روزمره مردم باز کرد. سازمان حمل‌و‌نقل‌، بار و مسافر شهرداری هم ‌نمی‌خواهد از قافله تکنولوژی عقب بماند چرا که به عقیده رییس این سازمان راه افتادن تاکسی اینترنتی به نفع شهروندان است البته به شرطی که به ضرر تاکسی‌داران و آژانسی‌ها نباشد و به همین دلیل به دنبال راهکاری است که آژانس‌ها و تاکسی‌ها در اولویت قرار گیرند. در غیر این صورت باید پاسخگوی اعتراضات 3 هزار راننده آژانس و 600 تاکسی‌دار باشد که از این راه امرار معاش ‌می‌کنند اما ظاهرا کسی به فکر هزاران هزار شهرون مسافری که با سکوت شرایط کنونی را تحمل می‌کنند  نیست.

رضا یوسفی ضمن اشاره به اینکه هر روز شاهد پیشرفت فناوری در جامعه هستیم ‌می‌گوید: «‌به کارگیری تاکسی‌های اینترنتی خارج از شبکه شهرداری‌ها و بدون نظارت‌های لازم بدون شک بیکاری برخی از شاغلان حوزه ناوگان تاکسیرانی را به همراه دارد.» وی در ادامه به مزایای تاکسی اینترنتی اشاره ‌می‌کند: «‌طرح تاکسی اینترنتی مزایایی هم دارد که از آن جمله می‌توان به افزایش کیفی سفرهای درون شهری و کاهش هزینه‌های شهروندان اشاره کرد»

یوسفی، سازمان تحت مدیریتش را نسبت به تامین معاش و زندگی رانندگان نگران دانست و تا زمانی‌ که بتواند اجازه نمی‌دهد ضربه‌ای به اقتصاد و معاش زندگی این قشر وارد شود: «از روزی که مسئولیت سازمان حمل‌و‌نقل‌، بار و مسافر را پذیرفتم تمام هم و غمم این بود که آژانس‌ها و رانندگان شخصی درون شهر ضرر نکنند و اگر یک نرم‌افزار خاصی مثل اسنپ و تپسی که در تهران و مشهد و اصفهان موقعیت کار را از آژانس‌ها گرفته‌اند، این اتفاق برای سیستم حمل‌و‌نقل سیرجان نیفتد.»

رییس سازمان حمل‌و‌نقل‌، بار و مسافر از راهکار پیشنهادی این سازمان ‌می‌گوید: «به دنبال این هستیم که آژانس‌های شهری با همکاری و مشارکت با هم نرم‌افزاری خریداری کنند و همگی با هم و یکپارچه کار کنند.»

وی در ادامه درباره نوع نرم افزار انتخابی ‌می‌گوید: «نرم‌افزار خاصی مد نظر ما نیست و تحمیل هم ‌نمی‌کنیم که چه نرم‌افزاری خریداری شود. مهم این است که خدمات‌رسانی شود هم به مردم و هم به کسانی که در این کار قدمی برداشته‌اند.» 

یوسفی بر این باور است که در صورتی که آژانس‌ها به صورت یکپارچه فعالیت کنند ‌می‌توانند قوی تر عمل کنند و در بازار رقابت کم نیاورند: «اینکه هر کدام از آژانس‌ها به دنبال یک نرم‌افزار باشند مانع موفقیت‌شان ‌می‌شود اما اگر از یک یا دو نرم افزار استفاده شود با اتحاد و یکپارچگی بین آژانس‌ها و تاکسی‌ها ‌می‌توانند جوابگوی تمام شهر باشند.»

- راه‌اندازی اسنپ و تپسی جز سیاست سازمان نیست

با وجود اینکه نزدیک به 70 مورد درخواست برای راه‌اندازی تاکسی اینترنتی به سازمان داده شده است اما هنوز به هیچ یک پاسخی داده نشده است. رییس سازمان حمل‌و‌نقل، بار و مسافر می‌گوید: «‌شورا باید مجوز راه‌اندازی تاکسی اینترنتی را صادر کند از طرفی این که شرکت‌های غیر‌بومی همچون اسنپ و تپسی در شهر راه‌اندازی شوند سیاست سازمان نیست. پیش از این یک مورد تاکسی اینترنتی با نرم‌افزار اسنپ قصد فعالیت داشت که به این منظور دفتر کاری هم به آن اختصاص داده شد. اما از آنجایی که بدون هماهنگی با سازمان بود جلوی فعالیت آن گرفته و با دستور دادستان بسته شد. در غیر این‌صورت خانواده حداقل 12 هزارنفری حمل‌و‌نقل بیچاره ‌می‌شد.»

- نمی‌توانیم جلوی تکنولوژی را بگیریم

محمدرضا عرب‌گویینی یکی از مخالفان انحصار تاکسی‌های اینترنتی در دست آژانس‌داران و تاکسی‌هاست: «‌نمی‌توانیم جلوی پیشرفت و تکنولوژی را بگیریم من بحثم این است اگر ‌می‌خواهند کاری کنند بی‌عدالتی و رانتی برای نورچشمی‌ها نباشد که فقط در انحصار یک عده خاص باشد.» وی که معتقد است برای راه‌اندازی تاکسی اینترنتی باید آژانس‌ها و تاکسی‌ها در اولویت باشند ادامه ‌می‌دهد: «در این قضیه باید همه گروه‌ها را دید. هم تاکسی‌ها و آژانس‌ها و کسانی که قرار است خدماتی را ارایه دهند و هم مردم که قرار است خدمات بگیرند. ‌نمی‌توانیم در شهر را ببندیم و اجازه ورود علم و تکنولوژی را ندهیم. قاعدتا این حرف بی‌منطقی است. اگرچه اولویت با آژانسی‌ها و تاکسی‌های شهر است اما ‌نمی‌توان با قاطعیت گفت مجوز نرم‌افزارهایی همچون اسنپ و تپسی را صادر ‌نمی‌کنیم.»

- نبود رقابت کیفیت خدمات را پایین ‌می‌آورد

مهران احمدی کارشناس حمل‌و‌نقل ‌می‌گوید: « اصولا در جوامع روبه‌رشد و توسعه، معمولا بخش‌های سنتی در مقابل رخدادهای جدید و ابتکاری مقاومت می‌کنند ولی واقعیت این است که کشور ما با نیروی جوان و دانش‌آموخته دانشگاهی بیکار روبه‌رو است. طبیعی است که چنین کسب و کارهای جدیدی می‌تواند گره اشتغال را تا حدودی حل کند. وی ادامه داد: «چرا فکر می‌کنیم تاکسی اینترنتی باعث بی‌کارشدن آژانس‌ها می‌شوند؟ چرا آژانس‌ها تلاش نمی‌کنند تا خودشان را با شرایط جدید وفق دهند و در چارچوب جدید کارکنند و خدماتی بهتر و با کیفیت‌تر را به شهروندان ارایه دهند؟»

به عقیده این کارشناس حمل‌و‌نقل؛ نبود رقابت کیفیت خدمات را پایین ‌می‌آورد: «اینکه تکنولوژی را انحصاری کنیم و برای مسافر تعیین تکلیف کنیم که از چه نرم‌افزاری استفاده کند و محدودیت ایجاد کنیم با روح IT در تضاد است چرا که مسافر حق دارد از بین چند نرم‌افزاری یکی را خدمات بهتری (امن‌تر، ارزان‌تر، تمیزتر و...) ‌می‌دهد را انتخاب کند. از طرفی وقتی رقابتی نباشد سطح کیفی خدمات پایین ‌می‌آید.»

چندی پیش هم وزیر ارتباطات از حمایت دولت در راه‌اندازی اینگونه فعالیت‌ها خبر داد و بیان کرد ممکن است برخی بخواهند موانعی ایجاد کنند اما وزارت ارتباطات و دولت از فعالیت تاکسی‌های اینترنتی به عنوان بخشی از خدمات الکترونیکی حمایت خواهد کرد. امیدواریم با ورود این تکنولوژی سطح خدمات حمل‌و‌نقل در شهر بالا رود و در این میان حقوق مسافران  نادیده گرفته نشود.