دوشنبه, 20 مرداد 1399

هفته‌نامه شماره ۶۱۵ | ۱۳ مرداد ۱۳۹۹   

 

 

گزارش پاسارگاد از آلودگی شدید کوره فلش در پاریز

نسل‌کشی مس در پاریز

- زهرا خواجویی‌نژاد

طاقت‌شان طاق شده است. مردم پاریز را می‌گویم آن‌ها برای چندمین بار دوشنبه هفته گذشته در شهرداری و بخشداری پاریز تجمع کردند و یک خواسته داشتند؛ «ما حق حیات می‌خواهیم» 

بیش از 50 سال از همسایگی مس در کنار پاریز می‌گذرد، قرار بود با راه‌اندازی کارخانه‌ای برای گروهی شغل ایجاد شود. شغل که باشد، درآمد هست. درآمد که باشد، امید به زندگی هست. اما نه شغلی برای‌شان به وجود آمد و نه درآمدی ایجاد شد و از غول سرچشمه فقط دودش ماند و آلایندگی‌اش. مردم پاریز 50 سال است کج‌دار و مریز با موضوع آلایندگی هوا کنار آمده‌اند تا اینکه سال پیش مسئولان مس اقدام به راه‌اندازی کوره‌ای به نام فلش کردند، کوره‌ای که از 5-6 ماه پیش که شروع به کار کرده است، هوا را از مردم پاریز گرفته است. و آن‌ها را با مشکلات تنفسی بسیاری مواجه کرده است. بعد از تجمع هفته گذشته مردم پاریز فرماندار به همراه اعضای شورای تامین به پاریز رفتند تا به مشکل مردم رسیدگی کنند. هرچند از نظر مردم با این جلسه مشکل آلایندگی حل نمی‌شود.

- خواسته مردم حق حیات و سلامت است

یکی از مردم پاریز می‌گوید: «همه جا می‌گویند اهواز هوا ندارد به خدا اگر مردم اهواز بیایند پاریز می‌فهمند مشکل ما شدیدتر است. آن‌ها حداقل سم استنشاق نمی‌کنند. 50 سال است دود مس را تحمل کردیم تا امسال که کوره فلش را راه انداختند، دودش آنقدر وحشتناک است که کل پاریز و روستاهای اطراف را می‌گیرد». او ادامه می‌دهد؛«خودشان آمدند یک طرحی دادند  کوره را به روز کردند همان طور که تولید را بالا برد به همان میزان آلایندگی هم بالا برده است. یک روزهایی می‌آیند برای اینکه دهان مردم را ببندند و دود کمتر دیده ‌شود یکی از مشعل‌ها را روشن می‌کنند که با این کار آلایندگی به همان میزان  است فقط یک مقدار تیرگی رنگ را از نظر دید کم می‌کند تا مردم فکر ‌کنند آلایندگی کم شده است ». 

یکی دیگر از مردم معترض می‌گوید؛ «الان بروید پسوجان را ببینید چه وضعیتی دارد، من در معدن مس کار می‌کنم برای اینکه بتوانم راحت سرکار بروم در پسوجان ساکنم، اما با این وضعیت مجبورم چند روز دیگر دست زن و بچه‌ام را بگیرم و به سیرجان بروم، و فقط چهارتا پیرزن و پیرمرد در روستاها باقی می‌مانند». به گفته‌ی او کل منطقه زیر دود است. «چند دقیقه پیش به بخشدار زنگ زدم، بخشدار می‌گوید جلسه می‌گذاریم، گفتم جلسه‌ای که جواب نمی‌دهد نگذارید بیایید به مردم بگویید ما زورمان نمی‌رسد تا مردم خودشان یک فکری کنند». یکی دیگر از مردم پاریز می‌گوید؛ « با این جلساتی که مسئولان دور هم بنشینند و به به و چه چه کند و همه راضی و خشنود بروند، مشکلی حل نمی‌شود». یکی دیگر از مردم می‌گوید: «این مطالبه جدی مردم است. اینکه ما داریم کارخانه اسید سولفوریک می‌زنیم و دود را مهار می‌کنیم و چهار روز دیگر بگویند به دلیل تحریم‌ها مواد اولیه‌اش نرسیده است، فایده ندارد». وی افزود: «سال 82 وقتی یکسری اعتراضات مطرح شد آمدند کارخانه اسید سولفوریک راه‌اندازی کردند الان ببینید سرنوشت آن کارخانه چه شده است؟» یکی دیگر از معترضان می‌گوید؛«مطالبه ما حق حیات است نه مطالبه اشتغال داریم که بخواهند 10 نفر و یا 100 نفر را مشغول به کار کنند و پرونده را ببندند نه مطالبه افزایش حق آلایندگی را داریم که بخواهند حق آلایندگی پاریز را بیشتر کنند الان داستان فراتر از این حرف‌هاست همه خواسته مردم حق حیات و سلامت است. اصلا فقط  بحث پاریز تنها نیست این آلودگی کل شهرستان سیرجان را تهدید می‌کند.»

- آلایندگی وحشتناک است

از نظر بخشدار پاریز؛ «یک نسل‌کشی در پاریز دارد صورت می‌گیرد که اگر راهکاری اندیشیده نشود واقعا منطقه را نابود می‌کند». صادقیان با بیان اینکه آلایندگی وحشتناک است، می‌گوید:«شما اگر ساعت 5 صبح پاریز باشید واقعا نمی‌توانید تحمل کنید، مخصوصا در روستاهای تگزه، دهشیرک، بوچون، پسوجان و... وحشتناک است. در حدی که مردم می‌روند توی خانه در و پنجره‌ها را می‌بندند، چشم می‌سوزد، تنفس سخت می‌شود». او می‌گوید؛«ما از مسئولان دعوت می‌کنیم یک شب بیایند در پاریز بمانند تا صبح زود ببینند چه اوضاعی داریم. واقعا وحشتناک است، به عنوان کسی که اینجا کار می‌کنم واقعا جرات نمی‌کنم زن و بچه‌هایم را اینجا بیاورم.». چرا زودتر دست به کار نشدید؛«قبلا این وضعیت نبود، چندماه است کوره‌ی فلش را راه‌اندازی کرده‌اند، کوره را شب‌ها روشن می‌کنند تا صبح، آنقدر آلایندگی‌اش زیاد است که زمانی صبح زود کوره را خاموش می‌کنند تمام دود روی مجموعه شهر پاریز  و روستاهای اطراف می‌نشیند». وی افزود؛«تمام حیوانات اطراف شهرپاریز دارند می‌میرند، درختان دارند خشک می‌شوند. احتمال دارد در چندماه آینده حتی نسل‌کشی اتفاق بیفتد». 

- اصلا امکان ندارد آلایندگی به صفر برسد

مهدی عابدینی پاریزی رییس شورای پاریز می‌گوید «طبق گزارش اداره دامپزشکی و محیط‌زیست 30 سانت از خاک آلوده شده است. کل درختان سبز بر اثر نشستن گاز SO2 دارند از سر خشک می‌شوند. بیماری‌های قلبی و ریوی و سرطان‌ها به گفته مسئولان بهداشت در پاریز رو به افزایش است». به گفته رییس شورای‌‌پاریز کمترین نیرو از پاریز در مس مشغول به کار است؛« تمام این معادن وقف عبدالله محمد بیگ در پاریز بوده است و الان مردم پاریز حق ارتزاق می‌گیرند، کل این کارخانجات همه روی وقف عبدالله محمد بیگ بنا شده است که پاریزی بوده است اما در آزمون سال 91 کمترین نیرو را از پاریز گرفتند. اگرچه در جلسه هفته گذشته مسئولان مس در زمینه اشتغال  قول‌هایی دادند ولی آزمونی در کار نیست. گفتند در معدن دره‌زار از مردم پاریز استفاده می‌کنیم اما معدن دره‌زار هنوز فعال نیست.»

- چه چیزی از مس عاید ما می‌شود؟

اصغر بادیه‌نشین یکی از اعضای شورای پاریز با بیان اینکه همین امروز به فرماندار و نماینده مردم سیرجان پیام دادم؛«شما که مسئول شورای تامین هستید آیا ما نباید حق حیات داشته باشیم؟» او با بیان اینکه در این مدت که در شورا بودم به همه مسئولان شهری، استانی و کشوری از جمله رییس‌جمهور، وزیر صنعت، استاندار، فرماندار و.... نامه نوشتم، می‌گوید؛«جدیدا هم نامه‌ای با هزار امضای مردم بخش پاریز به رهبری نوشتم که آن را به زودی ارسال می‌کنم». وی افزود:«استانداری مس را محکوم کرده است، ولی محکومیت این نیست که به زبان بگویند حق پاریزی‌هاست، حق آن است که بیایند بگیرند و بدهند، 50 میلیارد تومان آلایندگی به حساب استانداری ریختند از این مبلغ 700 میلیون تومان به پاریز داده شده است، در حالی که این مبلغ جزیی حق پاریز نیست ما شب و روز نمی‌توانیم نفس بکشیم، جالب است ساعت 10 شب کوره را روشن می‌کنند تا ساعت 2 صبح که مردم خواب هستند، تا نفهمند، وقت می‌شود نمی‌توانی نفس بکشی، کل منطقه را دود می‌گیرد». از نظر او این قول‌هایی که مسئولان مس برای مهار آلایندگی دادند اصلا عملی نمی‌شوند. وی افزود؛« مس 50 سال است به ما دود می‌دهد، در ازایش دامداری و کشاورزی‌مان را که نابود کرده است، بچه‌های‌مان را هم مشغول به کار نمی‌کنند، 95 درصد مرگ‌ومیر پاریزی‌ها هم که بر اثر سرطان است، چه چیزی از مس عاید ما می‌شود؟» 

- میزان آلایندگی چندین برابر استانداردهای محیط‌زیست است

بنا به گفته رییس محیط‌زیست؛« تا به حال محیط‌زیست استان بارها به مس اخطار داده است، حتی پرونده قضایی هم برای آن‌ها تشکیل شد و هیات وزیران برای این پرونده تصمیم گرفتند و دو مصوبه را گذراندند؛ مصوبه اول‌شان میزان ذرات محیطی را تا آخر سال 96 به استاندارد برسانند و مصوبه بعد هم این بود میزان SO2 را تا آخر سال 97 به استاندارد برسانند. در جریان آخرین نتایج نیستیم ولی تا حدود ذرات‌ را کنترل کردند اما در زمینه آلودگی SO2 هنوز به استاندارد نرسیده‌اند.» محمود علیرضایی می‌گوید؛«طی بازدیدی که به همراه مسئولان هفته گذشته از پاریز داشتیم در حال حاضر دو کارخانه برای استحصال اسید سولفوریک و کنترل آلودگی در حال احداث است.». به گفته علیرضایی قرار شد دانشگاه تهران شعاع آلایندگی را دقیق بررسی کنند و براساس آن در مورد درصد توزیع آلایندگی تصمیم‌گیری شود و عوارض آلایندگی که جذب می‌شود باید در جهت احیای محیط‌زیست هزینه شود که متاسفانه در این سال‌ها هزینه نشده است». او با بیان اینکه هیچ موجود زنده‌ای تا به حال در پاریز در اثر آلایندگی نمرده است می‌گوید «‌آلایندگی روی درختان و محیط زیست تاثیر گذاشته است و شعاع اثرگذاری باید مطالعه شود» به گفته‌ او؛«  آلایندگی روی درختان و محیط زیست تاثیر گذاشته است چون میزان آلایندگی چندین برابر استانداردهای محیط‌زیست است، اما شعاع تاثیرگذاری و اثرگذاری باید مطالعه شود».

- امیدواریم بتوانند تا پایان سال بخشی از این آلایندگی رامهار کنند

فرماندار سیرجان با بیان اینکه آلایندگی مس یکی از مشکلات اصلی و اساسی مردم است، می‌گوید:« هفته پیش نشستی با مردم پاریز داشتیم و آن‌ها را توجیه کردیم که براساس روال قانونی کار را پیش ببرند ما هم طبق قانون مشکل این عزیزان را پیگیری خواهیم کرد». به گفته‌ی منصور مکی‌آبادی پس از نشست با مردم پاریز جلسه‌ی شورای تامین در محل مس سرچشمه برگزار شد و قرار براین شد برای مهار آلودگی کوره فلش، کارخانه اسید تا پایان امسال با اعتباری بالغ بر 1000 میلیارد تومان به مرحله بهره‌برداری برسد.  مکی‌آبادی حق آلایندگی پاریز را ناچیز می‌خواند و می‌گوید «قرار براین شد که دانشگاه تهران بررسی لازم را در خصوص تاثیرات آلایندگی مس سرچشمه بر شهرستان‌های هم‌جوار و میزان تاثیرش را بررسی کند و براساس آن سهم آلایندگی توزیع شود». وی ادامه می‌دهد؛«در بحث اشتغال هم قرار شد بصورت کوتاه مدت یک تعدادی از مردم پاریز را با معرفی بخشدار و شورا در حد 30 نفر مشغول به کار شوند ، و  ظرف 6 ماه آینده هم که کارخانه مس دره‌زا  کارش را شروع ‌کند ظرفیت اشتغال حدود 400 نفر را دارد».

علیرغم تماس‌های پاسارگاد با مدیران مس، آن‌ها ما را به روابط‌عمومی پاس دادند، که با وجود توضیحات  وی تاکید کرد گفته‌هایش چاپ نشود. در نهایت فقط به این اظهارنظر مدیر راه‌اندازی پروژه فلش مجتمع مس سرچشمه در آبان‌ماه سال گذشته اکتفا می‌کنیم. محمدرضا دهشیری به ایرنا گفته بود:با راه اندازی کارخانه تولید اسید و تبدیل دود کوره‌های فلش ذوب در این کارخانه به اسید ، آلایندگی زیست محیطی این مجتمع به صفر خواهد رسید.