پاسارگاد از تب جراحی‌های لاغری گزارش می‌دهد

چاقی زیر تیغ جراحی

- بتول بلالی

با بالا رفتن آمار چاقی‌های مفرط روز به روز به طرفداران جراحی‌های چاقی افزوده می‌شود. روش‌های مختلفی از جمله اسلیو، بای‌پس، باندینگ، بالون، و ... برای این منظور وجود دارد. چندی پیش دکتر محمدرضا عبدالحسینی در نشست خبری دومین کنگره بین‌المللی  چاقی، گفت: «آمار اضافه وزن در ایران 2 برابر میانگین جهانی است. 80 درصد کسانی که چاقی بیش از حد داشته باشند، نمی‌توانند وزن خود را پایین بیاورند. اگر فردی یک و نیم برابر وزن ایده‌آل خود چاق باشد، مبتلا به چاقی مرضی است». تب لاغری باعث شده است این روزها کار و کاسبی پزشکان جراحی چاقی سکه باشد. 

- چاق‌ها در معرض بیماری‌های زمینه‌ای هستند 

چاقی باعث بروز بیماری‌هایی چون دیابت، کلسترول، فشار خون، کبد چرب، بیماری‌های قلبی و عروقی و تنفسی است. امید یکی از افراد مبتلا به چاقی مفرط با وزنی بالای 110 کیلوگرم بنا به توصیه پزشک تصمیم به کوچک کردن معده گرفت. او 5 ماه پیش عمل بای‌پس معده انجام داده و به گفته‌ی خودش راضی‌ است؛ «به دلیل چاقی نشسته می‌خوابیدم اما الان می‌توانم صاف بخوابم. لب مرز ابتلا به بیماری‌های فشار خون، قند و کبد چرب بودم. به خاطر کمر‌درد، تحرک نداشتم. زانوهایم کج شده بود اما الان می‌توانم کوه بروم و دوچرخه‌سواری کنم.» امید ناراحتی‌ها و افسردگی ناشی از عمل را نتیجه بی‌حالی می‌داند؛ «فرد چاقی که عمل می‌کند اگر از لاغر شدن لذت ببرد و به آینده فکر کند، افسرده نمی‌شود.» به گفته‌ی او برخی آشنایانش که عمل کرده‌اند، می‌گویند افسرده و پرخاشگر شده‌اند ولی این حرف‌ها از نظر امید لوس‌بازی است. 

- راهی جز عمل نداشتم

علیرضا نیز عمل بای‌پس معده انجام داده و بعد از عمل دچار ریزش مو شده است. پروتئین و آهن بدنش کم شده، ضعف و معده‌درد دارد و دلیل آن را زود خالی شدن معده‌اش عنوان می‌کند؛ «برای پر‌شدن معده یک لیوان آب هم که شده، باید بخورم. در روز دو بار ناهار می‌خورم چون جذب و حجم معده کم است.» وزن علیرضا قبل از عمل120 کیلوگرم بوده و حال به 80 کیلوگرم رسیده. او با همه‌ی عوارضی که این عمل دارد راضی است، چون قبلا کبد چرب، زانو‌درد و فشار خون داشته و اکنون ندارد. علیرضا می‌گوید قبلا خر‌خر می‌کردم و حالا به دلیل کم شدن چربی‌های غبغب درمان شده‌ام. 

- اینکه می‌گویند این عمل عارضه ندارد، دروغ است 

وزن پوپک بعد از عمل بای‌پس معده از 118 کیلو به 47 کیلو رسیده است اما از عمل ناراضی است و شاید در آینده‌ای نزدیک دوباره جراحی شود تا معده‌اش را به حالت اول باز‌گرداند. پوپک از اینکه واقعیت‌های بعد از عمل بای‌پس به او گفته یا فهمانده نشده گلایه‌مند است؛ «برای عمل کردن با چند پزشک مشورت کردم فقط گفتند بعد از عمل میزان غذا خوردن پایین می‌آید اما نگفتند که بیمار توان تحمل این حال را دارد یا نه. این عمل درآمد بالایی برای پزشکان دارد دلیلی ندارد که عواقب آن را بگویند. خوب که روی مغزت راه رفتند قبل از رفتن به اتاق عمل چیزهایی می‌گویند که دیگر قدرت تصمیم‌گیری نداری.» 

پوپک یک سال و نیم پیش عمل کرده و وزنش پایین آمده ولی در این مدت دچار افسردگی شدید شده است؛ «بعد از عمل زندگی نکردم. افت قند و فشار خون داشتم. راه می‌روم ولی ضعف جسمی دارم.» از نظر پوپک نخوردن بهتر از عمل کردن است؛ «رژیم غذایی بهتر از عمل کردن است. اشتها ندارم. معده‌ام‌ پذیرای غذا نیست. هر بار که غذا می‌خورم، درد دارم. حتی قوای جنسی فرد تحلیل می‌رود. مشاور پزشک جراح مدام با من تماس می‌گیرد که دوباره برای برگرداندن معده اقدام کنم. یک بار هزینه عمل بای‌پس را دادم و حالا دوباره همان عمل تکرار می‌شود برای برگرداندن معده.» 

پوپک ادامه می‌دهد: «دو ماهی یک بار 300 هزار تومان بایت آزمایشات می‌دهم تا ویتامین‌های بدنم را چک کنم. عضلات بدنم زیاد شل شده‌اند. باید با یک درمانگاه قرارداد ببندی تا آمپول‌های تقویتی را تزریق کند. ای کاش دنیای گیاه‌خواری و رژیم‌های سنتی، پیاده‌روی و ورزش را امتحان کرده بودم. قبلا که این عمل جا نیفتاده بود پزشکان رژیم را پیشنهاد می‌دادند و سلامتی بیمار برای پزشک در درجه اول اهمیت بود ولی الان سریع پیشنهاد عمل می‌دهند.» پوپک در طی دوره‌ی درمانی‌اش در مطب و بیمارستان به افرادی برخورد کرده که در سنین پایین اقدام به کوچک کردن معده کرده‌اند و از نگرانی آن‌ها حرف می‌زند؛ «این عمل برای کسانی که به بن‌بست رسیده‌اند خوب است نه برای یک دختر 17 ساله که بخواهد ازدواج کند. یکی از بیمارانی که در مطب پزشک با او آشنا شدم 8 ماه بعد از عمل بای‌پس حامله شده بود. دکتر به او گفته بود جنین کم‌وزن است و معلوم نیست با دفع ویتامین و مواد غذایی این بچه چی از آب دربیاد».

- عوارض بعد از عمل، حتما هست 

از نظر علی‌محمد فلاح(جراح)، انتخاب نوع عمل (بای‌پس و اسلیو) براساس نظر جراح، وزن و بیماری‌های زمینه‌ای مریض است: «عمل بای‌پس به صورت عمل باز نیست و به اصطلاح لیزری انجام می‌شود. بعد از عمل امکان عوارض حتما هست. عوارض این عمل بیش‌تر تکنیکال است و بستگی به این دارد که چه جراحی شما را عمل کند. برخی پزشکان که چاقی عمل می‌کنند در عمل اسلیو و برخی در عمل بای‌پس تبحر دارند. برای داشتن عوارض کم‌تر، انتخاب جراح مهم است.» فلاح عوارض عمل را چنین تشریح کرد: «شایع‌ترین عارضه عفونت و چسبندگی روده است. بیش‌ترین عارضه آمبولی است. باید بیمار استراحت مطلق داشته باشد. نشت عارضه‌ی دیگر این عمل است که قسمتی از مواد غذایی بین روده و معده بیرون می‌آید و داخل شکم می‌ریزد. حالت تهوع و عدم لذت از غذاخوردن هم در برخی بیماران وجود دارد. ویتامین‌ها و مواد معدنی کم‌تر جذب می‌شود و باید جداگانه مصرف شود تا کمبود را پوشش دهد. ممکن است پانکراتیت (التهاب لوزالمعده) پیش آید که مریض تا چند ماه درگیر است». 

- کوچک کردن معده، راه درست لاغری نیست

یکی از پزشکان که نخواست نامش ذکر شود، عمل زیبایی بینی را با عمل کوچک کردن معده مقایسه کرد که برخی برای زیبایی و برخی برای رفع مشکل عمل می‌کنند؛ «در موارد حاد برای افرادی که درمان‌های طبی جوابگو نباشد، استفاده می‌شود. برخی آسان‌ترین راه را برای کم‌کردن وزن انتخاب و عمل می‌کنند.» وی این عمل را بین سنین 18 تا 35 سال در جنس زن و مرد و بیش‌تر در افراد متاهل‌ رایج می‌داند. از نظر وی عوارض زود‌رس شامل مشکلات گوارشی، اسهال، دل‌درد، اختلالات آزمایشگاهی، سوء‌تغذیه، افت قند و فشار، ضعف و خستگی زود‌رس است اما کم‌کم معده پذیرش پیدا می‌کند. وی مشکلات غددی(که باعث آسیب به کلیه‌ها و نارسایی آدرنال (غدد فوق کلیوی) می‌شود)، کم‌خونی، اختلال در ترشح غدد انسولین و رشد، پوکی استخوان (در صورت عدم مصرف مکمل‌ها) را از عوارض دیررس عمل ذکر کرد.

- سالانه صدها عمل کوچک کردن معده در کرمان انجام می‌شود

به گفته‌ی پویا نیکویان، فوق‌تخصص جراحی لاپاروسکوپی و چاقی سالانه چند صد عمل کوچک کردن معده انجام می‌شود. بیماران دیابتی از طریق متخصص غدد ارجاع داده می‌شوند. متخصص تغذیه و داخلی هم در صورتی که بی‌ام‌آی مریض بالا باشد می‌توانند این بیماران را به جراح ارجاع دهند. 6-5 درصد افراد برای زیبایی مراجعه می‌کنند که آن‌ها را برای فوق‌تخصص‌های زیبایی می‌فرستیم. او گفت: «در عمل اسلیو چهار، پنجم معده و نیز مرکز اشتها برداشته می‌شود. در بای‌پس معده دو قسمت می‌شود. قسمتی از معده جدا و به قسمتی از روده پیوند می‌شود.»وی سن 15 تا 65 سال را مناسب این عمل می‌داند.  نیکویان عمل‌ اسلیو و بای‌پس را خیلی کم‌تر از خطر بیماری چاقی یا دیابت برای مریض می‌داند؛ «با انجام این عمل دیابت مریض‌ها و آنزیم‌های کبد چرب بهتر می‌شود. درد اندام‌ها کمر‌درد و زانو‌درد، عادت ماهانه نامنظم، نازایی در اثر چاقی خانم‌ها بهبود می‌یابد. بیماری آسم بالای 90 درصد و فشار خون بالای 70-60 درصد خوب می‌شود. کیفیت زندگی بالا می‌رود و حداقل 20 سال طول عمر افزایش پیدا می‌کند. افزایش فشار مغزی برطرف می‌شود و آخرین حُسن، زیبایی است.تهوع، لذت نبردن از غذا و بیزاری از غذا ازعوارض این عمل است که تا دو، سه ماه بعد برطرف می‌شود.» او امکان ابتلا به عارضه نشتی را یک درصد می‌داند؛ «اگر بخیه‌ها خوب زده نشود یا جنس مرغوب بخیه استفاده نشود امکان نشتی هست.» توصیه می‌شود خانم‌ها تا یک سال بعد از عمل باردار نشوند. به گفته‌ی نیکویان تمام عوارض بعد از عمل به بیمار گوشزد می‌شود و 7- 8 درصد بیماران منصرف می‌شوند.  دکتر نیکویان در پاسخ اینکه بیمار ناراضی از عمل داشتید، گفت: «برخی افرادی که عاشق غذا خوردن بودند و بعد از عمل زیاد نمی‌خوردند، ناراضی بودند ولی با مراجعه به مشاوره روان‌پزشکی و تغذیه بهبود پیدا کردند».