یکشنبه, 29 مهر 1397

هفته‌نامه شماره 532: 23 مهر 1397

70 درصد زنان ایرانی به حجاب شرعی اعتقاد ندارند

گرایش زنان به حجاب عرفی

- بتول بلالی

«70 درصد زنان جامعه حجاب عرفی دارند» این خبر بخشی از پژوهشی است که سوم مرداد ماه مرکز تحقیقات دفتر مطالعات فرهنگی مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اســلامی اعلام کرد. در این گزارش آمده است؛60 تا 70 درصد زنان در گروه محجبه‌های عرفی قرار می‌گیرند که از حجاب شرعی یعنی پوشیدگی کامل و چادر استفاده نمی‌کنند. از این تعداد10تا 15 درصد بدحجاب هنجارشــکن بوده و ســایر افراد دارای حجــاب عرفی یا بدحجاب معمولی هستند. براساس این پژوهش30 تا 40 درصــد از زنان در گروه باحجاب‌ها قرار دارند کــه تنها حدود 13 درصد از آن‌ها به صورت سنتی حجاب خود را رعایت می‌کنند و مابقی از شیوه‌های جدید حجاب مانند چادر ملی و... اســتفاده می‌کنند. بنابراین نزدیک به 70 درصد از زنان جامعه در قشــر ‌حجاب عرفی قرار دارند که با تعریف شرعی بدحجابند.

بررسی‌های این تحقیق نشان‌ می‌دهد ارزشمندی حجاب در جامعه دچار تحول شده و میزان استفاده از مانتو و شال یا روسری و پوشش معمولی در جامعه نسبت به حجاب کامل و شرعی، بیش‌تر و بالاتر است. در این گزارش فقط 35 تا 45 درصد افراد موافق برخورد‌های دولتی توسط گشت ارشاد با افراد بد‌حجاب یا بی‌حجاب هستند. در گزارش مرکز پژوهش‌ها، عواملی چون ماهواره، سینما، گروه‌های مرجع جدید(سلبریتی‌ها)، گران بودن چادر و... از عوامل بروز بدحجابی به شمار آمده‌اند. اینکه سیاستگذاری‌ها در خصوص مسئله حجاب در جامعه ما تاکنون ناموفق بوده و به یک مسئله‌ی لاینحل در بین سیاست‌گذاران شده، بحث بعدی این پژوهش است.

 با این وصف به نظر می‌رسد زنان ایرانی به حجاب اعتقاد دارند اما این حجاب از پوشش مورد قبول دستورات شرعی به پوشش مورد دلخواه زنان ایرانی یعنی پوشش عرفی تغییر پیدا کرده است. از دیدگاه امام خمینی(ره) زن باید حجاب داشته باشد ولی لازم نیست که چادر باشد بلکه زن می‌تواند هر لباسی را که حجابش را به وجود آورد، اختیار کند. اسلام می‌خواهد شخصیت زن را حفظ کند و از او انسانی جدی و کارآمد بسازد. 

حجاب در طول دوران‌های مختلف با فراز و نشیب‌هایی همراه بوده و در هر دوره مردم گرایش‌های مختلفی نسبت به نوع حجاب داشته‌اند. در ادامه نظرات‌ چند فعال فرهنگی شهرمان را درباره مسئله حجاب می‌خوانید.

- برخوردها فرهنگی باشد نه تنبیه دولتی 

ایراندخت رضایی نظرش این است که زنان جامعه ما حجاب را دوست دارند: اصولا زنان ایرانی در هر برهه از زمان پوشش مخصوص خود را داشتند و فرهنگ برهنگی در بین زنان ایرانی رایج نبوده است. زنان جامعه ما ذاتا عفیف و پاک هستند و از پوشاک و محصولاتی برای پوشش استفاده می‌کنند که مناسب با هنجارها‌ست اما در بین جوامع مختلف ایرانی سلیقه‌ها فرق می‌کند و هر جامعه‌ای پوشش خاص خود را دارد. رضایی در خصوص برخوردهای دولتی درباره حجاب گفت: رفتارهای دولتی و ضربتی درخصوص مسئله حجاب و عفاف نتیجه‌ای در پی نداشته و واکنش‌های نامناسبی نیز داشته است. اینکه از ابزارهای سرکوبگرانه استفاده کنند، درست نیست و نتیجه مطلوبی ندارد. اگر مشکلی در مسئله حجاب و استفاده از لباس نامناسب هست باید راهکار فرهنگی و اجتماعی داشته باشد. به نظر من باید این حرکت‌ها فرهنگی باشد نه تنبیه دولتی. حجاب را یک پوشش مناسب می‌دانم که اگر متناسب با عرف و هنجارهای جامعه ما باشد، کافی است. رضایی ادامه داد: براساس قوانین اسلامی در جامعه بی‌‌حجاب کامل نداریم. ممکن است حجاب نامناسب داشته باشیم و این نامناسب‌بودن حجاب براساس عرف جامعه است. 

«چرا همه به حجاب عرفی گرایش پیدا کردند؟» از اول تلاش نکردیم کار فرهنگی کنیم. تلاش در جهت تحمیلی بودن آن کردیم و نه تنها حجاب بلکه هر مسئله‌ی دیگری هم که تحمیلی باشد نتیجه مطلوب نخواهد داشت. 

- ریشه حجاب در مسایل فرهنگی، آموزشی کشورمان است

عباس پسندی فعال اجتماعی- فرهنگی، استاد دانشگاه و دبیر آموزش‌و‌پرورش چادر را می‌پسندد. گرچه پوشیدن مانتو را هم با رعایت موازین اسلامی حجاب می‌داند. به گفته‌ی وی اگر نهادهای فرهنگی خوب عمل می‌کردند به حجاب کاملی که مد نظر شرع است، نزدیک می‌شدند. درست است رسانه‌های غربی کار می‌کنند و هجمه‌های فرهنگی هست اما همه عیب‌ها از آن طرف نیست. خیلی‌ها ماهواره می‌بینند اما 70-80 درصد وقت مردم با رسانه‌های داخلی می‌گذرد. ریشه این‌ها در مسایل فرهنگی و آموزشی کشور خودمان است. مثلا در صدا و سیما یا رسانه‌ها و سینمای ما وقتی می‌خواهند آدم بی‌چاره‌ای را نشان بدهند یا خانمی که در دادگاه حضور پیدا می‌کند یا خانمی که زندانی است، زنی را نشان می‌دهند که حجاب کامل دارد و چادری است. دختر نوجوانی که فطرتاً دنبال کمال‌جویی است و می‌خواهد در بهترین حالت خودش را نشان دهد، به این سمت و سو نمی‌رود. نهادهای فرهنگی ما نه تنها تشویق نکردند بلکه ناخواسته دختران را از حجاب کامل دورکردند. پسندی ادامه داد: طیف مذهبی نتوانستند با خانم‌های بد‌حجاب ارتباطی منطقی و معقول برقرار کنند تا ذهنیت منفی بین افراد مذهبی و بدحجاب از بین برود. شاید خانمی که بد‌حجاب است نقص ظاهری داشته باشد ولی به قول مقام معظم رهبری خیلی از ما شاید نقص باطنی داشته باشیم. شاید در حجاب نمره 20 نگیرد اما در خیلی از ارزش‌های دینی دیگر نمره 20 بگیرد. پسندی افزود: در جامعه به خیلی موضوعات مثل فساد و بی‌عدالتی توجه نمی‌شود اما نسبت به حجاب پافشاری زیادی می‌شود. پسندی گفت: گاهی به افرادی که حجاب‌شان را رعایت می‌کنند برچسب‌هایی مثل عقب‌ماندگی یا اجتماعی نبودن می‌زنند که باعث دور شدن فرد از پوشش مناسب است. وی قرار گرفتن افراد بد‌حجاب در معرض نگاه‌ها و وسوسه‌های بد را آسیب‌ بدحجابی عنوان کرد: یک مرد هرچقدر نگاهش را مدیریت کند بالاخره نگاهش به فرد بدحجاب می‌افتد و تاثیرگذار است. 

- حجاب انتخاب است

یک خانم فعال اجتماعی که نخواست نامش برده شود، به حجاب اجباری اصلا اعتقاد ندارد. به گفته‌ی وی اینکه 70 درصد را بد‌حجاب معرفی کنند، دیدگاه کسانی است که روی حجاب پافشاری می‌کنند. حجاب انتخاب است و بستگی به جامعه دارد. به مردم آموزش داده نشده. به جای اینکه مرتب به خانم‌ها بگویند حجاب داشته باشند، به مردان بگویند درست ببینند و چشم‌شان حجاب داشته باشد. به جای اینکه خانم‌ها خودشان را بپوشانند، آقایان دیدشان را درست کنند و کسی به کسی کار نداشته باشد. 

- یک زن مجبور است، حجاب داشته باشد 

خانم آقا‌بیگی فعال اجتماعی دیگری است  معتقد است پوشش هر فردی مسئله‌‌ی شخصی واختیاری است. اینکه بخواهیم این‌قدر نسبت به این موضوع در جامعه تنش داشته باشیم، مخالفم. شاید به دلیل فرهنگ شهرم مجبور باشم روسری بپوشم، یعنی این اجبار را مردم درست کنند ولی اینکه جزو قوانین است، مخالفم. وقتی کسی را از چیزی منع کنی بیش‌تر به سمت آن کشیده می‌شود. حتی اگر آزادی حجاب باشد یک زن مجبور است حجاب داشته باشد تا برایش مزاحمت ایجاد نشود.

- از حجاب عرفی رضایت دارم

یک فعال اجتماعی که حجاب عرفی دارد، معتقد است: حجاب یک مسئله‌ی کاملا شخصی است و هرکس با هر سلیقه‌ای می‌تواند در جامعه ظاهر شود. من به عنوان یک زن ایرانی سال‌هاست حجاب عرفی نه حجاب شرعی را پذیرفته‌ام و با آن آزادانه زندگی می‌کنم و بسیار راضیم. حجاب همانند دیگر تکالیف دینی الزام ایمانی دارد، نه اجبار قانونی. به شخصه معتقدم اگر زمان پهلوی اجبارکننده بی‌حجابی بود زمان انقلاب هم اجبارکننده حجاب بود و هیچوقت طی 70-80 سال اخیر به زنان قدرت انتخاب ندادند که خودشان نوع پوشش‌شان را انتخاب کنند و محدودیت بزرگترین مشکل زنان ایرانی است.