گفت‌و‌گوی پاسارگاد با «علی‌بازماندگان» یکی از نیروهای فوریت‌های اداره برق
نه امنیت‌جانی داریم نه امنیت‌شغلی
 زهرا خواجویی‌نژاد
کمربندش را می‌بندد، کلاه را روی سرش می‌گذارد و از پله‌های سیمانی تیربرق بالا می‌رود. در ارتفاع 12متری اگر لحظه‌ای غفلت کند و بلغزد، دستش به هیچ چیز بند نیست، جز کابل‌هایی که از آن‌ها برق 20 کیلو‌ولتی عبور می‌کند. به قول خودش مرگ در هر مأموریت شانه‌به‌شانه‌اش حرکت می‌کند و اگر ایمنی را رعایت نکند هر اتفاقی ممکن است بیفتد. «علی بازماندگان» یکی از نیروهای قدیمی مرکز فوریت‌های اداره برق است. او 15 سال در فوریت‌های برق کار می‌کند و می‌گوید کارشان جز مشاغل‌سخت محسوب می‌شود اما در این 15 سال هیچی به ما تعلق نگرفته است...
 اکثر مردم از برق‌گرفتگی و ارتفاع وحشت دارند، شما نمی‌ترسید؟
کار ما خیلی پرخطر است؛ هم در ارتفاع هستیم و هم احتمال برق‌گرفتگی وجود دارد اما برای ما دیگر عادی شده است. دیگر از هیچی نمی‌ترسیم. البته برق همیشه خطر دارد تا ایمنی نداشته باشی نمی‌توانی کار کنی، باید همیشه احتیاط کنی، اما رفتن روی ارتفاع واقعا سخت است.
 تا چه ارتفاعی معمولا بالا می‌روید؟
تا ارتفاع 12 متری.
 حوزه کاری‌تان کجاست ؟
قبلا هم داخل شهر بود و هم روستا اما الان مدتی‌است حومه‌ از شهر جدا شده و ما فعلا داخل شهر خدمات ارایه می‌دهیم.
 تابه‌حال دچار برق‌گرفتگی شدید؟
اوایل چون تجربه کمتر است، یک‌سری اتفاقات افتاد که به خیر گذشت. در حال حاضر چنین اتفاقی نیفتاده است. کار ما زمانی شروع می‌شود که مشترکی اعلام مشکل یا خاموشی می‌کند و ما اعزام می‌شویم. اگر خانگی باشد و از شبکه قطع باشد کمربند و کلاه می‌پوشیم و به ارتفاع می‌رویم و ارتفاع شبکه فشار ضعیف عموما 8 متر است، اما ارتفاع شبکه فشار متوسط تا ده دوازده متر هم است.
 قطعی‌های برق توسط مردم گزارش می‌شود؟
بله. قطعی برق سه چهار دلیل دارد. گاهی برق یک مشترک قطع می‌شود، گاهی برق یک محله قطع می‌شود و گاهی یک فیدر از پست توزیع کامل قطع می‌شود. زمانی یک فیدر کامل قطع می‌شود، مثلا فیدر بازار قطع شود تقریبا از بلوار قاآنی تا چهارراه 17 شهریور قطع می‌شود. هر قسمتی از شهر یک فیدر خاصی دارد.
 اخیرا شهر با معضل بزرگی مواجه شده است به اسم سرقت کابل‌های برق، این معضل روی کار شما هم تاثیر گذاشته است؟
بله زیاد. از ساعت 2 و نیم سه شب سرقت شروع می‌شود مثلا یک مشترک از ولی‌عصر تماس می‌گیرد می‌گوید برقش قطع است ما که می‌رویم چک می‌کنیم می‌بینیم شبکه بی‌برق شده و آمدند سیم فاصله بین دوتا تیربرق را چیدند و بردند. مشکلات‌مان در این زمینه خیلی زیاد شده است. مخصوصا در دو سه هفته اخیر خیلی زیاد شده است. متاسفانه چون تعداد سرقت‌ها در شهر خیلی زیاد شده است اصلا قابل کنترل نیست.
 بیشتر در کدام مناطق سرقت کابل صورت می‌گیرد؟
اصلا فرق نمی‌کند. بیشتر در نقاط کور و خلوت انجام می‌شود. اما روی خیابان‌های اصلی هم داشته‌ایم. مثلا چندی پیش کابل‌های برق چهارراه دانشگاه آزاد انتهای بلوار دکتر صادقی به سرقت رفت. سارقان عموما کارشان را حدود ساعت دو نیم تا سه شروع می‌کنند سیمی را هم که سرقت می‌کنند شاید 5-6 دقیقه بیشتر طول نکشد. اما قبلش می‌آیند منطقه را بررسی می‌کنند که سیمی که می‌خواهند سرقت کنند کدام قسمت باشد و چه کاری باید انجام دهند، چون یک بلواری ممکن است دوربین داشته باشد، البته در حال حاضر اکثر خانه‌ها دوربین دارد و از طریق دوربین خانه‌ها می‌توان سارقان را پیدا کرد. یا زمانی که دارد سرقت انجام می‌شود بطور اتفاقی فردی رد می‌شود و همان لحظه می‌بیند یک نفر بدون لباس فرم و مشخصات روی شبکه است به ما زنگ می‌زند اما تا وقتی ما و 110 می‌رسیم متاسفانه یا سیم را بردند یا شبکه را خراب کردند.
 به محض اینکه مراجعه می‌کنید سیم سرقت‌شده را جایگزین می‌کنید؟
الان که اداره برق سیم برای جایگزینی ندارد که همان لحظه سیم را برای مشترک جایگزین کند. معمولا قطع می‌ماند تا فردا صبح و افراد باید به اداره بیایند و مراحل قانونی‌اش را انجام دهند تا زمانی سیمی تهیه شود و ما جایگزین کنیم. اما سیمی که به سرقت نرود ما همان شب برق را وصل می‌کنیم.
 به نظر می‌آید خرید و فروش کابل‌های برق به راحتی انجام می‌شود که سارقان خیلی راحت کابل می‌دزدند و افرادی هم هستند که کابل‌ها را از آن‌ها می‌خرند؟
الان کابل و سیم برق در همه الکتریکی‌ها وجود دارد، یا پیمانکاران که در زیرمجموعه‌ی اداره هستند کابل برق دارند ولی خریدار مشخص نیست. اینکه چه اتفاقی این وسط رخ می‌دهد معلوم نیست. این سرقت‌ها فقط به خاطر مسی بودن کابل‌ها انجام می‌شود. الان خیلی جاها شبکه‌مان کابل خودنگهدار است و هیچ سرقتی انجام نمی‌شود. فقط سرقت‌ها در شبکه‌ی مسی انجام می‌شود.
 برگردیم به وضعیت کاری خودتان، ساعت کاری‌تان چگونه است؟
مثلا من این هفته عصرکار هستم از دو عصر که می‌آیم تا 8-9 شب. میزان کارم بستگی به اتفاقی دارد که در شهر رخ دهد. یک بار می‌بینی یک مشترکی قطع می‌شود. یک بار برق یک منطقه قطع می‌شود، یک بار موتور کشاورزی یا پمپ آبی مشکل پیدا می‌کند یا کارخانه‌ای در شهرک صنعتی و... ما به هر نقطه‌ای که اعلام شود اعزام می‌شویم. من از اینجا که حرکت می‌کنم باید علت خاموشی را ظرف ده دقیقه اعلام کنم که عیبش چه بوده و برطرف شده است و با این حجم ترافیک داخل شهر خیلی مشکل پیدا می‌کنیم.
 هیچ‌وقت از این کار خسته شدید؟
آره. هیچ‌کس از شغلش راضی نیست. یک مواقعی به خصوص در همین تابستان خاموشی‌های‌مان خیلی زیاد بودند. هوا هم خیلی گرم بود. مثلا دو عصر که می‌آمدیم سرکار تا 8-9 شب اصلا اداره نمی‌آمدیم و مدام بیرون از اداره در حال تعمیرات از این محله به آن محله بودیم. خیلی سخت گذشت. ما کارمان جوری‌ست که گرما، سرما، شب و روز فرقی برای‌مان ندارد. هوا سرد باشد، بارندگی باشد، گرما باشد، باید آن کار را انجام بدهی و برق مردم را وصل کنی. ما باید این برق را به هر طریق ممکن وصل کنیم. چون سیستم سرمایشی گرمایشی خیلی از خانه‌ها با برق است و نمی‌توان تعلل کرد.
 سخت‌ترین ماموریتی که تا الان داشتید چه بوده است؟
وضعیت سخت ما در همین پست‌های زمینی یا برق‌های فشار ضعیف است، فشار متوسط‌مان راحت‌تر است و زودتر برق وصل می‌شود. فشار ضعیف شامل تیرهای برق 5 رشته‌ای کوچه‌ها و فشار متوسط شامل تیرهای برق سه رشته‌ای است. رفع عیب فشار متوسط راحت‌تر است. هم عیب‌شان زودتر پیدا می‌شود و هم زودتر وصل می‌شوند. اما در فشار ضعیف باید از روی ترانس بیاییم داخل تابلو یا پست زمینی. در پست‌های زمینی کار سخت‌تر است چون ولتاژ خیلی زیاد است و مصرف خیلی بالاست ممکن است تابلو دچار حریق و آتش‌سوزی شود. مثلا شب‌کار بودم ساعت 8:30- 9 اعلام کردند پست زمینی در خیابان جنت تابلو آتش گرفته است. منظور از پست زمینی اتاق سه در چهاری است که تابلو و یک ترانس داخلش هست. آمدیم ابتدا برق اصلی ورودی را قطع کردیم بعد باید بروی از داخل انبار وسیله بیاوری، تا مجددا این پست وارد مدار شود که همین دو ساعت و نیم طول می‌کشد. حالا تو این دوساعت و نیم داخل این پست زمینی گرما و ایمنی که باید رعایت کنی یک طرف، تماس‌هایی که مردم با ما می‌گیرند که برق‌شان قطع شده هم یک طرف. چون اپراتور گاهی شماره ما را به مشترک می‌دهد، مشترکان مدام زنگ می‌زنند، حجم کار هم بالاست. گرما و سرما هم هست. یا مثلا ساعت 4 صبح زمستان در اوج سرما باید بروی روی ارتفاع کار کنیم و همه‌ی این‌ها خیلی سخت است.
 کار شما جز مشاغل سخت محسوب می‌شود؟
می‌گویند محسوب می‌شود اما در این 15 سال هیچی به ما تعلق نگرفته است. مشکل بزرگی که داریم این است که بعد از 15 سال کار کردن امنیت شغلی نداریم. قرارداد ما هر سال و ماه به ماه تمدید می‌شود. چون ما زیر نظر شرکت‌های پیمانکار هستیم و سالی یک بار شرکت‌های‌مان عوض می‌شود و ماه به ماه قراردادهای‌مان را تمدید می‌کنند.
 یعنی ممکن است بعد از 15 سال کسی را بیرون کنند؟
بله هر احتمالی وجود دارد. ما امنیت شغلی به هیچ عنوان نداریم. اضافه‌کار نداریم. پاداش و عیدی‌مان را یک ماه پیش گرفتیم. مثلا پارسال شرکت ماه و ستاره بودیم امسال صفانیرو هستیم. شرکت قبلی یک‌جور حقوق می‌داد، شرکت جدید جور دیگری.
 تعطیلی هم دارید؟
نه متاسفانه شیفت‌های ما یک هفته صبح‌کار، یک هفته عصرکار و یک هفته شب‌کاریم. فقط تو هفته‌ای که صبح‌کار هستیم پنج‌شنبه 7 می‌آییم تا دو بعدظهر، از دو بعدظهر تا عصر جمعه بیکاریم که توی ماه یک بار این اتفاق می‌افتد. البته طبق قانون در ماه دو سه روز مرخصی داریم.
 منظورم از مشاغل سخت این است بازنشستگی‌تان 30 ساله است یا 25 سال؟
می‌گویند 25 ساله، اما تا الان همکاران‌مان در شرکت تعاونی همان 30 سال بازنشسته شدند. می‌گویند جزو مشاغل سخت هستیم اما هیچ خبری نمی‌شود. ما همه مشکلات‌مان را به مسئولان هم از لحاظ حقوق و هم اضافه‌کار بازگو کردیم. به هرحال خود شرکت توزیع برق هم شرکت خصوصی است و محدودیت‌هایی دارد.
 در فوریت‌های برق چند نفر هستید؟
ما 14 نفر هستیم.
 آموزش هم به شما می‌دهند؟
بله هر هفته روز یکشنبه جلسه داریم و باید در این جلسه باشیم و تکرار مکررات است و همه چیز را برایت تکرار می‌کنند که خیلی خوب است. مدام یادآوری می‌کنند تا اتفاقی نیفتد البته همه چیز دست خود برق‌کار است.
 در بین همکاران‌تان داشتید کسی را برق بگیرد؟
بله پیش می‌آید. در همین ماه گذشته برای یکی از همکاران برق‌گرفتگی اتفاق افتاد اما به خیر گذشت.
 داشتید کسی در اثر برق‌گرفتگی فوت کند؟
بله در سال‌های گذشته فوتی هم داشتیم. در این 15 سالی که من هستم دوتا از همکاران‌مان در اثر برق‌گرفتگی فوت کردند. روی شبکه فشار ضعیف براساس خستگی و تعرق دچار برق‌گرفتگی شدند و فوت کردند.
 بسیاری اوقات مردم از اتفاقات برق ناراضی هستند و می‌گویند یا پاسخ نمی‌دهند یا درست جواب نمی‌دهند؟
ما قطعی‌های‌مان زمانی‌ست که یا هوا خیلی گرم است یا بارندگی شده است یا باد و خاک می‌آید. قطعی زیاد می‌شود و اپراتور ما یک خط تلفن بیشتر ندارد تا مشترک وصل شود و ارتباطی برقرار کند. این‌جور نیست که اپراتور بیکار نشسته باشد و برق مردم هم قطع باشد و پاسخ ندهد. مردم باید بدانند همه‌ پاسخگو و دلسوز هستند..
 همکاری مردم با شما چگونه است؟
برخی مردم واقعا همکاری دارند اما برعکس بعضی از مردم اصلا همکاری ندارند. مثلا می‌گوییم ماشین‌تان را جابه‌جا کنید ممکن است مشکلی پیش بیاید اما توجه نمی‌کنند و کار خودشان را انجام می‌دهند.