گزارش پاسارگاد از گرانی زمین و مسکن در سیرجان؛
آسمان سقف و زمین است لحافم...

 هدی رضوانی
«در شهرستان بردسیر یک نفر هم مراجعه‌کننده برای زمین و مسکن نداریم اما در سیرجان ۱۰ هزار نفر در نوبت مسکن هستند.» این جمله را نماینده مردم سیرجان و بردسیر در مجلس شورای اسلامی در جلسه شورای اداری اول آبان‌ماه عنوان کرد. شهری که به رونق اقتصادی، صنعت و معدن معروف است اما هزینه‌های سرسام‌آور مسکن در آن، عرصه را بر عده زیادی تنگ کرده است.
قیمت بالای اجاره و خرید مسکن در این شهرستان باعث شده عده‌ای برای اجاره مسکن به حواشی شهر پناه ببرند. بحث مسکن و اجاره‌بها معضل بزرگی است که عده زیادی در سیرجان با آن دست و پنجه نرم می‌کنند و خانه‌دار شدن برای آن‌ها آرزویی محال است که به این زودی محقق نخواهد شد.
 برای واگذاری زمین در برخی روستاها محدودیتی نداریم
نماینده مردم سیرجان ضمن تایید بالا بودن هزینه خرید و اجاره مسکن در سیرجان می‌گوید: واقعیت این است که قیمت خرید و اجاره مسکن در شهرستان نسبت به شهرهای همجوار بالاست و علت آن هم وضعیت خوب اقتصادی سیرجان است و این باعث می‌شود بخش عمده‌ای از مردم با مشکل مسکن روبه‌رو شوند. وی اضافه می‌کند: در صحبتی که با وزیر راه‌و‌شهرسازی شد، وی قبول کرد برای کلیه افرادی که تصمیم به ساخت مسکن دارند زمین در نظر گرفته شود تا از طریق تعاونی‌ها به آن‌ها داده شود و در این راستا تاکنون ۱۱ قطعه زمین بزرگ برای انبوه‌سازی مشخص و فراخوان آن از سوی وزارت مسکن و شهرسازی اعلام شده تا کلیه شرکت‌های سازنده در آن شرکت نمایند. امیدواریم این زمین‌ها که در حوزه مسکن اجتماعی قرار است واگذار شود هر چه سریع‌تر به متقاضیان داده شود تا بخشی از مشکلات حوزه مسکن مرتفع گردد.
شهباز حسن‌پور خاطرنشان می‌کند: در تفاهم‌نامه‌ای که با بنیاد مسکن انقلاب اسلامی انجام شد تصمیم بر آن شد که در اکثر روستاها به متقاضیان زمین واگذار شود و در بعضی از روستاها هیچ محدودیتی برای واگذاری زمین وجود ندارد. همچنین مدتی قبل در نشست مسکن سیرجان که با حضور استاندار و در کرمان برگزار شد مقرر شد ظرف یک ماه آینده مشکلات مسکن بلورد مورد بررسی قرار گیرد. در همان جلسه مقرر شد کارگروهی به منظور تعیین تکلیف زمین‌های کشاورزی ورودی شهر ظرف دو ماه آینده تشکیل و مشکلات این زمین‌ها حل شود و در روستاهایی که امکان واگذاری زمین به متقاضیان هست اقدامات اولیه انجام شود.
وی در ادامه می‌گوید: چندی قبل در گفت‌وگویی با رییس بنیاد مستضعفان کشور از او تقاضا کردیم زمین‌های اطراف زیدآباد و محمدیه به شهرداری و دهیاری و یا بنیاد مسکن واگذار شود و سه روستایی که سال‌ها بر سر آن‌ها بین بنیاد مسکن و اداره مسکن‌و‌شهرسازی اختلاف بود از جمله شریف‌آباد و جعفرآباد در اختیار بنیاد مسکن قرار گیرند تا برای واگذاری به مستاجرین در خصوص آن‌ها اقدام لازم صورت پذیرد.
نماینده سیرجان با اشاره به عدم توجه کافی در بحث مسکن مستضعفان می‌گوید: ۵۰۰ نفر از افراد سیرجانی تحت پوشش بهزیستی و کمیته امداد هستند که این افراد فاقد مسکن هستند و کمیته امداد برای خانه‌دار شدن آن‌ها درخواست داده اما متاسفانه برخی از شوراهای اسلامی روستاها همکاری لازم را نمی‌کنند، به این دلیل که این افراد بومی نیستند اما از خود نمی‌پرسند که آیا این افراد حق زندگی دارند یا نه؟ مشکل مسکن مستضعفان بایستی در اولویت قرار گیرد. وی خاطرنشان می‌کند: بایستی واگذاری زمین به متقاضیان راحت‌تر امکان‌پذیر باشد تا بتوان بخشی از قیمت مسکن و زمین در شهرستان را کاهش داد. از او می‌پرسم آیا نظارتی بر قیمت فروش و اجاره زمین و مسکن در شهرستان وجود دارد؟ می‌گوید: در بخش نظارتی تمام تلاشم را در خصوص کاهش قیمت مسکن انجام می‌دهم اما بقیه ماجرا را باید از مسئولان امر جویا شد.
 نمی‌توانم ۲۰۰ هزار تومان اجاره بیشتر بپردازم
اضطراب و دلهره به خوبی در چهره‌اش مشخص است. کودک معلولی را در آغوش گرفته و از این اتاق به آن اتاق می‌رود. فرزندش سه ساله است و موقع به دنیا آمدن در بیمارستان دچار فلج مغزی شده. به جز او یک فرزند ۵ ساله هم دارد. همسرش کارگر یکی از شرکت‌ها است و با حقوق بخور و نمیری روزگار می‌گذرانند. از او می‌پرسم برای چه به اینجا آمده؟ پاسخ می‌دهد: در یکی از روستاهای اطراف با دو میلیون تومان پول پیش و ماهی ۳۰۰ هزار تومان اتاق اجاره کرده‌ایم تا بتوانیم زندگی کنیم اما صاحبخانه گفته یا ۲۰۰ هزار تومان به اجاره‌خانه اضافه می‌کنید و یا باید خانه را تخلیه کنید. برای ما ۲۰۰ هزار تومان هم ۲۰۰ هزار تومان است. نداریم، از کجا بیاوریم؟ آمده‌ام صحبت کنم بلکه بتوانند کاری کنند. می‌گویم مسئولان چه پاسخی دادند؟ آه تلخی می‌کشد و می‌گوید: با یکی از مسئولان صحبت کردم او می‌گوید صاحبخانه اختیار ملکش را دارد و حتی در مقاطع کشوری هم کسی نمی‌تواند برای قیمتی که صاحبخانه در نظر می‌گیرد تعیین تکلیف کند.با بغض و ناراحت می‌گوید: خرج درمان این بچه معلول از یک طرف و خرج زندگی از طرف دیگر کمرمان را شکسته. دویست هزار تومان را از کجا بیاورم و به اجاره اضافه کنم؟ چند بار از مسئول مورد نظر می‌خواهد که برایش کاری انجام دهد، اتاق شلوغ است، مسئول هم حرف خودش را تکرار می‌کند و می‌گوید ارگان‌های دولتی نمی‌توانند نظارتی بر اجاره‌بهایی که صاحبخانه در نظر می‌گیرد داشته باشند. آن خانم بچه را در آغوشش جابه‌جا می‌کند و در حالی که به زمین و زمان نفرین می‌فرستد اتاق را ترک می‌کند.
 اتحادیه در تعیین قیمت‌ مسکن اختیاری ندارد
رییس اتحادیه صنف مشاورین املاک در سیرجان در خصوص افزایش بی‌رویه نرخ مسکن در شهرستان می‌گوید: به نظر من در این در حوزه دولت نتوانسته آن طوری که باید قدمی بردارد چرا که عرضه و تقاضای مسکن است که می‌تواند بازار مسکن را به ثبات برساند. سیرجان شهر مهاجرپذیری است، بین چهارراه استان‌های مطرح کشور قرار دارد. از شهرهای همجوار به این شهر هجوم می‌آورند برای کار و تجارت. این خود عامل گرانی مسکن و افزایش اجاره‌بها در شهرستان می‌شود. دولت باید زمین مجانی در اختیار سرمایه‌داران بگذارد تا بتوانند ساخت‌و‌ساز کنند و همچنین بازار مصالح ساختمانی را کمی ارزان و متعادل کند. احمد قلیچ‌خانی خاطرنشان می‌کند: دولت می‌تواند با سیاست‌گذاری‌های خود در حوزه مسکن و واگذاری زمین‌هایی در حاشیه شهر این مشکل را کاهش دهد. واگذاری باید به صورت دولتی باشد نه اینکه مثلاً بنیاد مسکن زمین‌هایی را در نجف‌شهر و توابع به قیمت بالا به مردم بدهد؟ این کار باعث افزایش قیمت در بازار مسکن می‌شود. دولت باید در زمینه پایین آمدن هزینه مسکن یک فکر اساسی داشته باشد. از او می‌پرسم آیا شما به عنوان رییس اتحادیه نظارتی هم بر قیمت اجاره‌بها در شهرستان دارید؟ پاسخ می‌دهد: در خصوص نظارت بر قیمت مسکن اتحادیه مشاورین املاک اختیاری ندارد.
 تعیین قیمت مسکن باید کارشناسی‌شده باشد
قلیچ‌خانی با اشاره به تغییرات نرخ مسکن نسبت به سال قبل می‌گوید: سال گذشته این موقع ببینید سیمان را چند خریداری می‌کردیم و الان چند؟ این‌ها باعث افزایش قیمت در بحث مسکن شده. وی در پاسخ به این سؤال که چرا نرخ مصوبی برای اجاره‌بها در شهرستان در نظر گرفته نمی‌شود؟ می‌گوید: اگر بزرگان امر دستور پیگیری بدهند که اگر قرار است خانه‌ای اجاره برود کارشناسان آن را از طریق اتحادیه به مردم معرفی کنند می‌توان یک قیمت مصوب را بین املاکی‌ها جا انداخت. آن موقع است که خانه مورد اجاره بر اساس نرخ کارشناسی به مستاجر داده می‌شود. در مورد فروش مسکن هم در حال حاضر برخی از کارشناسان هستند که برای خانه‌ها قیمت در نظر می‌گیرند اما این افراد زیر نظر اتحادیه نیستند. خود مردم از کارشناسان درخواست می‌کنند و از آن‌ها قیمت می‌گیرند. رییس اتحادیه مشاورین املاک به وضعیت بغرنج جوانان در حوزه مسکن اشاره می‌کند و می‌گوید: دولت باید به داد مردم و جوانان در حوزه مسکن خصوصاً در سیرجان برسد. یک جوان با این درآمدهای پایین اگر همه عمر هم پس‌انداز کند در زمان پیری هم حتی نمی‌تواند صاحب مسکن شود. اگر برنامه‌ریزی صحیحی در این خصوص انجام نشود، وضعیت از این که هست بدتر می‌شود.
 حق دلالی باعث افزایش قیمت مسکن نمی‌شود
شایبه‌هایی وجود دارد مبنی بر این که برخی از املاکی‌های سطح شهر با گرفتن حق دلالی‌های بسیار بالا در فروش و یا اجاره مسکن به افزایش این قیمت‌ها دامن می‌زنند. به سراغ چند مشاور املاک می‌روم اما هیچ کدام حاضر به گفت‌وگو نمی‌شوند. یکی از آن‌ها با شرط این که نامی از او و دفترش برده نشود صحبت می‌کند؛ «خیلی هم درست نیست، ما فقط حق جوش دادن یک معامله را برای خودمان لحاظ می‌کنیم که این حق هم باید به اندازه‌ای باشد که هزینه‌های ما را هم پوشش دهد. معمولاً درصدی از خریدار و فروشنده یا مالک و مستاجر به عنوان پورسانت دریافت می‌کنیم. هرچه قیمت ملکی بالاتر باشد و یا اجاره‌بهای منزلی گران‌تر باشد، پورسانت ما هم بالاتر می‌رود.» وی پورسانت مشاوران املاک را غیر‌مرتبط با افزایش بهای مسکن می‌داند: «قیمت خرید و فروش خانه و زمین که با تورم و به صورت سراسری افزایش پیدا می‌کند، در مورد اجاره هم مالک یک قیمت مشخص می‌کند و می‌گوید دوست دارم خانه‌ام را به این قیمت اجاره بدهم. ما بر اساس قیمتی که پیشنهاد می‌کند برای خودمان درصد می‌بندیم.»